ভাৰতীয় সংস্কৃতি - অধ্যায় ৭ - অসমীয়া - দশম শ্ৰেণী

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam 

CLASS : X

SUBJECT : ASSAMESE (MIL) 

Medium : Assamese

CHAPTER— 7

ভাৰতীয় সংস্কৃতি

প্ৰশ্নাৱলী 

​ভাব-বিষয়ক:

​১। ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰাণ কি?

উত্তৰ: ক্ৰমবৰ্ধমান শক্তিয়েই হৈছে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰাণ।  

​২। 'ফ্রম ভল্গা টু গংগা' কাৰ ৰচনা?

উত্তৰ: 'ফ্রম ভল্গা টু গংগা' পণ্ডিত ৰাহুল সাংকৃত্যায়নৰ ৰচনা।  

​৩। সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণে 'কালিয়দমন'ৰ কি আখ্যা দিছে?

উত্তৰ: সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণে 'কালিয়দমন' নৃত্যক আৰ্যই অনাৰ্যক সংস্কৃত কৰাৰ প্ৰতীকধৰ্মী নৃত্য বুলি আখ্যা দিছে।  

​৪। কোনটো যুগক ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ যুগ বুলিব পাৰি?

উত্তৰ: প্ৰকৃতপক্ষে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰচাৰ যুগকহে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ যুগ বুলিব পাৰি।  

​৫। শিৱ আৰু শক্তি পূজাৰ মূল ক'ত আৱিষ্কাৰ হৈছিল?

উত্তৰ: প্ৰত্নতাত্ত্বিক পণ্ডিতসকলে শিৱ আৰু শক্তি পূজাৰ মূল মহেঞ্জোদাৰো আৰু হৰপ্পাৰ সংস্কৃতিত আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।  

​৬। ইছলামীয় ভাস্কৰ্যৰ মূল সম্পদ কি?

উত্তৰ: গঠনৰ সৰলতা আৰু সূক্ষ্মতা হৈছে ইছলামীয় ভাস্কৰ্যৰ মূল সম্পদ।  

​৭। অজন্তাৰ ছবিবোৰত প্ৰকাশ পোৱা ভাববস্তু দুটা কি কি?

উত্তৰ: অজন্তাৰ ছবিবোৰত প্ৰকাশ পোৱা ভাববস্তু দুটা হৈছে— এটা সন্ন্যাস জীৱন আৰু আনটো সমূহীয়া জীৱন।  

​৮। গান্ধীজীয়ে নতুন যুগৰ ভাৰতীয় সংস্কৃতি কেনেকুৱা হ'ব লাগে বুলি মত প্রকাশ কৰিছে?

উত্তৰ: নতুন যুগৰ ভাৰতীয় সংস্কৃতি সমন্বয়ৰ বস্তু হ'ব লাগে বুলি গান্ধীজীয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছিল।  

​৯। সুকুমাৰ কলাৰ ভিতৰত কোনটো শিল্পক বেছি স্থায়ী বোলা হৈছে?

উত্তৰ: সুকুমাৰ কলাসমূহৰ ভিতৰত চিত্ৰ-শিল্পক বেছি স্থায়ী বোলা হৈছে।  

​১০। হেম বৰুৱাৰ সাহিত্য-চর্চা সম্পর্কে পঁচিছটামান শব্দৰ ভিতৰত এটি পৰিচয় দিয়া।

উত্তৰ: আধুনিক অসমীয়া কবিতাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হেম বৰুৱাদেৱৰ প্ৰধান ৰচনাসমূহ হ'ল— 'বালিছন্দা', 'মনময়ূৰী', 'আধুনিক সাহিত্য', 'এই গাঁও এই গীত', 'ৰঙা কৰবীৰ ফুল' আদি। তেওঁ 'জনতা' আৰু 'পছোৱা' নামৰ আলোচনীও সম্পাদনা কৰিছিল।  

​১১। 'ভাৰতীয় সংস্কৃতি' পাঠটোৰ সাৰাংশ লিখা।

উত্তৰ: 'ভাৰতীয় সংস্কৃতি' প্ৰবন্ধটিত হেম বৰুৱাদেৱে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ মূল আধাৰ আৰু ইয়াৰ ক্ৰমবিকাশৰ ধাৰা সুন্দৰকৈ বিশ্লেষণ কৰিছে। ভাৰতীয় সংস্কৃতি হৈছে এক বিৰাট সমন্বয়ৰ বস্তু। আৰ্য, অনাৰ্য, মংগোলীয়, দ্ৰাবিড় আদিৰ লগতে গ্ৰীক, শক, হুণ আদি ভিন ভিন জাতিৰ সংমিশ্ৰণত এই সংস্কৃতি চহকী হৈছে। ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰাণ হ'ল ইয়াৰ ক্ৰমবৰ্ধমান শক্তি যিয়ে সকলো বৈচিত্ৰ্য আৰু অসামঞ্জস্যক গ্ৰহণ কৰি এক নিৰৱচ্ছিন্ন ধাৰাৰে আগবাঢ়িছে।  

​ভাৰত বুৰঞ্জীত বহুতো ৰাজ্যৰ উত্থান-পতন ঘটিলেও সাংস্কৃতিক সমন্বয়ৰ প্ৰবাহ বাধাগ্ৰস্ত হোৱা নাছিল। প্ৰাক-মুছলিম আৰু মুছলিম যুগৰ ভাস্কৰ্য, চিত্ৰকলা, সংগীত আদিতো এই সমন্বয়ৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। দাক্ষিণাত্যৰ ভাস্কৰ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য, অজন্তাৰ গুহাশিল্প, মোগল চিত্ৰকলা আদিয়ে এই বিচিত্ৰতাক উজলাই তুলিছে। হিন্দু আৰু ইছলামীয় আদৰ্শৰ মিলনে সুকুমাৰ কলাৰ ক্ষেত্ৰত তাজমহলৰ দৰে অপূৰ্ব সমলৰ সৃষ্টি কৰিছে। পৰিশেষত, লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে নতুন যুগৰ ভাৰতীয় সংস্কৃতিও অতীতৰ সৎ আৰু সত্যৰ আধাৰত এক সমূহীয়া আৰু সমন্বয়ৰ বস্তু হোৱা উচিত।  

​১২। 'ভাৰতীয় সংস্কৃতি এক বিৰাট সমন্বয়ৰ বস্তু'। এই কথাষাৰ কিমানদূৰ যুক্তিপূর্ণ, 'ভাৰতীয় সংস্কৃতি' পাঠটোৰ আধাৰত বিচাৰ কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংস্কৃতি প্ৰকৃততেই এক বিৰাট সমন্বয়ৰ বস্তু আৰু পাঠটোৰ আধাৰত এই কথাষাৰ সম্পূৰ্ণ যুক্তিপূৰ্ণ। প্ৰাচীন কালৰে পৰা আৰ্য, অনাৰ্য, মংগোলীয়, দ্ৰাবিড় আদিৰ লগতে গ্ৰীক, শক, হুণ আদি বিদেশী জাতি ভাৰতলৈ আহি ইয়াতেই নিগাজীকৈ থাকিবলৈ লৈছিল। প্ৰত্যেকেই নিজৰ নিজৰ অৱদানেৰে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক চহকী কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, আৰ্যসকলে মহেঞ্জোদাৰো আৰু হৰপ্পাৰ অনাৰ্য সংস্কৃতিৰ পৰা শিৱ আৰু শক্তি পূজা গ্ৰহণ কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ লিংগ পূজা, শ্ৰাদ্ধবিধি আদিও অনাৰ্য সমাজৰেই অৱদান।  

​তদুপৰি, হিন্দু আৰু ইছলামীয় সংস্কৃতিৰ মিলনৰ ফলতো ভাৰতীয় ভাস্কৰ্য, চিত্ৰকলা আৰু সংগীত সমৃদ্ধ হৈছে। ইছলামীয় ভাস্কৰ্যৰ সৰলতা আৰু হিন্দু ভাস্কৰ্যৰ কাৰুকাৰ্য লগ লাগি তাজমহলৰ দৰে অপূৰ্ব ভাস্কৰ্যৰ সৃষ্টি হৈছে। সেয়েহে ক'ব পাৰি যে ভাষা, সাহিত্য, সুকুমাৰ কলা, ধৰ্ম-দৰ্শন সকলো দিশতে বিভিন্ন জাতি আৰু গোষ্ঠীৰ অৱদান একত্ৰিত হৈ গঢ় লৈ উঠা বাবেই ভাৰতীয় সংস্কৃতি এক বিৰাট সমন্বয়ৰ বস্তু।  

​১৩। 'সভ্যতা আৰু সংস্কৃতি' শব্দ দুটাৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বিচাৰ কৰা।

উত্তৰ: পাঠটিত লেখকে 'সভ্যতা' আৰু 'সংস্কৃতি' শব্দ দুটাৰ মাজত থকা প্ৰধান পাৰ্থক্যবোৰ এনেদৰে আঙুলিয়াই দিছে:

​সভ্যতাই বিশেষ এটা সামাজিক বা ৰাজনৈতিক অৱস্থা আৰু সমাজ পদ্ধতিক বুজায়। আনহাতে, সংস্কৃতি হৈছে কোনো এটা জাতিৰ বা এখন সমাজৰ জীৱন প্ৰতিভা।  

​এটা জাতি সু-সভ্য হ'ব পাৰে, কিন্তু তাৰ লেখত ল'বলগীয়া সাংস্কৃতিক স্তৰ নাথাকিবও পাৰে।  

​ভাষা, সাহিত্য, সুকুমাৰ কলা, দৰ্শন আদি ক্ষেত্ৰত প্ৰকাশ পোৱা প্ৰতিভাহে সংস্কৃতিৰ মাপকাঠী। সভ্যতাই সমাজ সু-শৃংখল কৰি সংস্কৃতিৰ সৃষ্টিত আৰু ইয়াক ৰূপ দিয়াত মাথোঁ সহায়হে কৰে।  

​১৪। উত্তৰ ভাৰতীয়, ভাস্কৰ্যৰ বিষয়ে তোমাৰ পাঠ্যপুথিৰ সহায়ত লিখা।

উত্তৰ: উত্তৰ ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য দাক্ষিণাত্যৰ ভাস্কৰ্যতকৈ যথেষ্ট পৃথক। উত্তৰ ভাৰতীয় ভাস্কৰ্যত বৃত্ত আৰু বক্ৰ ৰেখাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ সৰহকৈ দেখা যায়। এই অঞ্চলৰ মন্দিৰ আৰু অন্যান্য নিৰ্মাণকাৰ্যত ইছলামীয় ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ পৰিছে। আচলতে ই হিন্দু আৰু ইছলামীয় আদৰ্শৰ এক সংহতি বা সমন্বয়ৰ ভাস্কৰ্য। দাক্ষিণাত্যৰ দৰে কেৱল কাৰুকাৰ্যৰ বিশালতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি, উত্তৰ ভাৰতীয় ভাস্কৰ্যৰ শোভা সমন্বয় আৰু গঠনৰ সূক্ষ্মতাৰ জৰিয়তেহে প্ৰকাশ পাইছে।  

​১৫। অজন্তাৰ গুহাৰ শিল্পকলাৰ এটি বিৱৰণ দিয়া।

উত্তৰ: অজন্তাৰ গুহাত বৌদ্ধ যুগৰ অপূৰ্ব শিল্প-কলা অনন্তকালৰ বাবে সঞ্জীৱিত হৈ আছে। অজন্তাৰ ছবিবোৰত ঘাইকৈ দুটা ভাব-বস্তু প্ৰকাশ পাইছে— এটা হৈছে সন্ন্যাস জীৱন আৰু আনটো হৈছে সমূহীয়া জীৱন। প্ৰথম শাৰীৰ ছবিবোৰত দয়া, ধ্যান আৰু মৌনতাৰ ভাৱ ফুটি উঠিছে আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ছবিবোৰত শক্তি, খ্যাতি, প্ৰেম আৰু যৌৱন আদিৰ জীৱন আনন্দৰ উচ্ছ্বাসময় চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। প্ৰাক-মুছলিম যুগৰ জীৱন প্ৰাচুৰ্যৰ বৰ্ণনা থকা এই ছবিবোৰত পুৰুষ, মহিলা, শিশু আদি বিবিধ ভংগিমাত একে ঠাইতে অংকিত হৈছে। দুখন সুকীয়া জগতৰ ছবি একেলগে থাকিও বাস্তৱৰ অখণ্ডতা বজাই ৰাখিব পৰাটোৱেই অজন্তাৰ চিত্ৰশিল্পৰ প্ৰধান গৌৰৱ।  

​১৬। মোগল সম্রাট বাবৰৰ আমোলত ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰা চিত্রকলাৰ নতুন ধাৰাটি কেনে আছিল লিখা।

উত্তৰ: মোগল সম্ৰাট বাবৰৰ আমোলত পোনপ্ৰথমে ভাৰতত যি নতুন চিত্ৰ-শিল্পৰ ধাৰা প্ৰৱেশ কৰিছিল, তাৰ মূলতে আছিল প্ৰচুৰ ব্যক্তিবোধ। টাইমূৰ খাঁ আৰু চেংগীজ খাঁৰ ৰাজ দৰবাৰত জন্ম হোৱা এই ব্যক্তিবাদী চিত্ৰকলাত জনজীৱন বা সমষ্টি জীৱনৰ কোনো স্থান নাছিল। ইয়াৰ একমাত্ৰ লক্ষ্য আছিল ব্যক্তিৰ জীৱন প্ৰকাশ। এই আৰ্ট আছিল অতি কঠোৰ; ইয়াত ভাব-প্ৰৱণতাৰ সলনি বিপুল উৎসাহ-উদ্দীপনা আৰু প্ৰেৰণাহে নিহিত আছিল।  

​১৭। উত্তৰ ভাৰতৰ সংগীতে কি নতুন বস্তু আমাৰ চকুত পেলায় বুলিছে?

উত্তৰ: উত্তৰ ভাৰতৰ সংগীতে দাক্ষিণাত্যৰ দৰে গাম্ভীৰ্য বজাই ৰখাৰ লগতে ঠায়ে ঠায়ে এক উৰণীয়া ভাবৰ সংযোগ আমাৰ চকুত পেলায়। ধ্ৰুপদী সুৰ-বস্তুৰ ওপৰত লোক-সংগীতৰ প্ৰভাৱ পৰাৰ ফলতেই উত্তৰ ভাৰতৰ সংগীতত এনে গাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ অথচ বিচিত্ৰ আৰু উৰণীয়া ভাবৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে।  

​১৮। ভাৰতীয় সংস্কৃতিত ইছলামৰ অৰিহণাৰ এটি টোকা যুগুত কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংস্কৃতিত ইছলামৰ অৰিহণা অপৰিসীম। ইছলামৰ আগমনে ভাৰতীয় সমাজ, ধৰ্ম, ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাত এক নৱজাগৰণৰ সৃষ্টি কৰিছিল। সামাজিক ক্ষেত্ৰত ইছলামে কিছু পৰিমাণে গণতন্ত্ৰৰ জন্ম দিছিল, যিয়ে সমাজৰ দৰিদ্ৰ আৰু পদদলিত জনতাক পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ প্ৰভাৱ আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ মোহজালৰ পৰা মুক্তিৰ পথ দেখুৱাইছিল। ধৰ্মীয় দিশত, ইছলামৰ ছুফিবাদ আৰু ভাৰতীয় উপনিষদৰ দৰ্শনৰ মাজত এক অভূতপূৰ্ব সমন্বয় সাধন হৈছিল।  

​ভাস্কৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত হিন্দু ভাস্কৰ্যৰ জটিলতা হ্ৰাস কৰি গঠনৰ সৰলতা আৰু সূক্ষ্মতা প্ৰদান কৰাত ইছলামীয় ভাস্কৰ্যৰ অৰিহণা উল্লেখনীয়। হিন্দু আৰু ইছলামীয় ভাস্কৰ্যৰ এই অপূৰ্ব সমন্বয়ৰ ফচল হৈছে তাজমহল। আনহাতে, চিত্ৰকলাৰ ক্ষেত্ৰত বাবৰৰ আমোলত অহা ইছলামীয় চিত্ৰকলাই ভাৰতলৈ প্ৰচুৰ ব্যক্তিবোধৰ ধাৰা কঢ়িয়াই আনিছিল।  

​১৯। প্রাক্-মুছলিম যুগ আৰু মুছলিম যুগৰ ভাৰতীয় ভাস্কৰ্য আৰু শিল্পকলাৰ বিষয়ে এটি টোকা যুগুত কৰা।

উত্তৰ: প্ৰাক-মুছলিম যুগৰ ভাস্কৰ্য আৰু শিল্পকলা: প্ৰাক-মুছলিম যুগত বিশেষকৈ দাক্ষিণাত্যৰ ভাস্কৰ্যত বাহিৰা প্ৰভাৱ নপৰাৰ বাবে ইয়াৰ গঠন আছিল বিশাল আৰু নিজস্ব বিচাৰ পদ্ধতিৰ। ইয়াত কোণ আৰু সৰল ৰেখাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আছিল সৰহ আৰু কোনো এটা ভংগীমাৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটা নাছিল (যেনে: কাঞ্জিভৰামৰ মন্দিৰ)। আনহাতে, এই যুগৰ চিত্ৰকলাৰ শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন অজন্তাৰ গুহাশিল্পত সন্ন্যাস আৰু সমূহীয়া জীৱনৰ সমন্বয়, দয়া, ধ্যান আৰু জীৱনৰ প্ৰাচুৰ্য একেলগে প্ৰতিফলিত হৈছিল।  

​মুছলিম যুগৰ ভাস্কৰ্য আৰু শিল্পকলা: মুছলিম যুগত উত্তৰ ভাৰতৰ ভাস্কৰ্যত ইছলামীয় গঠনৰ সৰলতা আৰু সূক্ষ্মতাৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল। হিন্দু ভাস্কৰ্যৰ জটিলতা কমাই ৰেখাৰ লগত ৰেখাৰ সমন্বয় ঘটাই তাজমহলৰ দৰে ভাস্কৰ্য নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। চিত্ৰকলাত এই যুগত ব্যক্তিবাদী আদৰ্শৰ প্ৰৱেশ ঘটিছিল, য'ত সমষ্টি জীৱনৰ সলনি কেৱল ব্যক্তি জীৱন আৰু বিপুল উৎসাহ-উদ্দীপনা প্ৰকাশ পাইছিল।  

​২০। ব্যাখ্যা কৰা:

​(ক) সংস্কৃতিৰ অবিচ্ছিন্ন ধাৰাই হৈছে ভাৰতীয় জীৱনৰ মূল সম্পদ।

উত্তৰ: 

প্ৰসংগ: উক্ত কথাষাৰ আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত হেম বৰুৱাদেৱৰ ৰচিত 'ভাৰতীয় সংস্কৃতি' নামৰ প্ৰবন্ধটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

সংগতি: ভাৰতীয় সংস্কৃতি যে যুগ যুগ ধৰি কোনো বাধা নোপোৱাকৈ নিৰন্তৰভাৱে বৈ আহিছে, সেই কথা বুজাবলৈ গৈ লেখকে এই কথাষাৰ অৱতাৰণা কৰিছে।

ব্যাখ্যা: অতীতৰে পৰা ভাৰতবৰ্ষলৈ আৰ্য, অনাৰ্য, মংগোলীয়, গ্ৰীক, হুণ আদি ভিন ভিন জাতিৰ আগমন ঘটিছে আৰু বিভিন্ন সময়ত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন হৈছে। কিন্তু এই সকলোবোৰ উত্থান-পতন আৰু বাহিৰা প্ৰভাৱৰ পাছতো ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ মূল সুঁতিটো কেতিয়াও ৰুদ্ধ হৈ যোৱা নাই। এখন বোৱঁতী নৈৰ দৰে ই সকলো বৈচিত্ৰ্য আৰু বাধাক অতিক্ৰম কৰি নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বৈ আহিছে। সেয়েহে এই বাধাহীন আৰু অবিচ্ছিন্ন প্ৰবাহটোকেই ভাৰতীয় জীৱনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বৈশিষ্ট্য আৰু মূল সম্পদ বুলি কোৱা হৈছে।  

​(খ) ভাৰতৰ বুৰঞ্জী হৈছে ৰাজ্যৰ উত্থান-পতন, ভঙা-গঢ়াৰ সবিশেষ বুৰঞ্জী।

উত্তৰ: 

প্ৰসংগ: উক্ত কথাফাঁকি হেম বৰুৱাদেৱে ৰচনা কৰা 'ভাৰতীয় সংস্কৃতি' নামৰ প্ৰবন্ধটোৰ পৰা লোৱা হৈছে।

সংগতি: ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বিপৰীতে সংস্কৃতিৰ স্থিৰতাৰ তুলনা কৰিবলৈ লেখকে এই কথাষাৰ প্ৰয়োগ কৰিছে।

ব্যাখ্যা: সম্যক দৃষ্টিৰে চালে দেখা যায় যে ভাৰতৰ ইতিহাস ঘাইকৈ ৰাজ্য জয়, পৰাজয়, আৰু শাসনভাৰ সালসলনিৰ ইতিহাস। ইটোৰ পাছত সিটো গোষ্ঠীৰ আক্ৰমণ, এটা পৰিয়ালৰ শাসনৰ অন্ত পৰি আন এটাৰ আৰম্ভণি— এইবোৰ ঘটনাই ভাৰতৰ বুৰঞ্জী ভাৰাক্ৰান্ত কৰি ৰাখিছে। কিন্তু ইমানবোৰ ৰাজ্যৰ ভঙা-গঢ়া আৰু আক্ৰমণৰ হেঁচাতো ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ মূল সুঁতিটো অকস্মাতে ৰুদ্ধ হৈ যোৱা নাছিল, বৰঞ্চ ই ক্ৰমবৰ্ধমান সোঁতেৰে বৈ গৈছিল।  

​(গ) সকলো আৰ্টৰ মূলতে দুটা বিপৰীত পন্থাই কাম কৰা দেখা যায়।

উত্তৰ: 

প্ৰসংগ: এই কথাষাৰ হেম বৰুৱাদেৱৰ ৰচিত 'ভাৰতীয় সংস্কৃতি' নামৰ পাঠটোৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

সংগতি: যিকোনো শিল্প বা কলাৰ আঁৰত নিহিত থকা দুটা ভিন্ন উদ্দেশ্যৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিবলৈ গৈ লেখকে এই কথাষাৰ উল্লেখ কৰিছে।

ব্যাখ্যা: লেখকৰ মতে সাধাৰণতে সকলো আৰ্ট বা শিল্পকলা সৃষ্টিৰ আঁৰত দুটা বেলেগ বেলেগ পথ বা আদৰ্শ থাকে। প্ৰথমটো পন্থাই বিৰাট পটভূমিৰ অৱতাৰণা কৰি বাহ্যিক কাৰুকাৰ্য আৰু জাকজমকতাৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ বিচাৰে, যাৰ বহিৰ্জাগতিক বিস্তৃতি থাকে। আনহাতে, দ্বিতীয়টো পন্থাই আড়ম্বৰহীনতা আৰু সংযমৰ মাজেৰে প্ৰকাশ বিচাৰে, যিয়ে মানুহৰ অন্তৰ বা আত্মা স্পৰ্শ কৰি অভিভূত কৰে। এই দুই বিপৰীত আদৰ্শৰ মাজেৰেই সমাজৰ শিল্পকলাসমূহ গঢ় লৈ উঠে।  

​ভাষা-বিষয়ক:

​১। সন্ধি ভাঙা: 

সংস্কৃতি, সমন্বয়, সম্বন্ধ, ভাৰাক্ৰান্ত, সন্মত।

উত্তৰ:

​সংস্কৃতি = সম্ + কৃতি

​সমন্বয় = সম্ + অন্বয়

​সম্বন্ধ = সম্ + বন্ধ

​ভাৰাক্ৰান্ত = ভাৰ + আক্ৰান্ত

​সন্মত = সম্ + মত

​২। বিশেষ্য বা বিশেষণলৈ নিয়া: 

বৈচিত্র্য, ভৌগোলিক, বিস্তৃতি, নৈৰাশ্য, বিপ্লৱ।

উত্তৰ:

​বৈচিত্ৰ্য (বিশেষ্য) – বিচিত্ৰ (বিশেষণ)

​ভৌগোলিক (বিশেষণ) – ভূগোল (বিশেষ্য)

​বিস্তৃতি (বিশেষ্য) – বিস্তৃত (বিশেষণ)

​নৈৰাশ্য (বিশেষ্য) – নিৰাশ (বিশেষণ)

​বিপ্লৱ (বিশেষ্য) – বৈপ্লৱিক (বিশেষণ)