প্ৰশস্তি - অধ্যায় ৩ - অসমীয়া - দশম শ্ৰেণী

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam 

CLASS : X

SUBJECT : ASSAMESE (MIL) 

Medium : Assamese

CHAPTER— 3

প্ৰশস্তি

প্ৰশ্নাৱলী 

​ভাব-বিষয়ক:

​১। অতি চমু উত্তৰ দিয়া:

​(ক) ৰঘুনাথ চৌধাৰীক কি কবি বুলি জনা যায়?

উত্তৰ: বিহগী। 

OR

উত্তৰ: ৰঘুনাথ চৌধাৰীক 'বিহগী কবি' বুলি জনা যায়।  

​(খ) ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ কবিতা-পুথি দুখনৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: 

(i) সাদৰী

(ii) কেতেকী

OR

উত্তৰ: ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ দুখন কবিতা-পুথিৰ নাম হ'ল— 'সাদৰী' আৰু 'কেতেকী'। (আন পুথিসমূহ হ'ল— কাৰবালা, দহিকতৰা, নৱমল্লিকা আদি)।  

​(গ) প্রকৃতিক কোনে সাদৰি আনিলে বুলি কবিয়ে কৈছে?

উত্তৰ: নৱ কিশলয়দলে।

OR

উত্তৰ: নৱ কিশলয়দলে (কুঁহিপাতে) চামৰ ধুলাই প্ৰকৃতিক সাদৰি আনিলে বুলি কবিয়ে কৈছে।  

​(ঘ) মন্দিৰৰ উপেক্ষিত কি ফুলে প্রেম পৰিমল যচা বুলি কবিয়ে কৈছে?

উত্তৰ: ৰবাব ফুলে। 

OR

উত্তৰ: মন্দিৰৰ উপেক্ষিত ৰবাব ফুলেও প্ৰেম-পৰিমল যচা বুলি কবিয়ে কৈছে।  

​(ঙ) জল, স্থল আৰু ক'ত দেৱতাৰ মহা অভিযান চলিছে?

উত্তৰ: অন্তৰীক্ষ। 

OR

উত্তৰ: জল, স্থল আৰু অন্তৰীক্ষ সকলোতে দেৱতাৰ মহা অভিযান চলিছে।  

​(চ) মহামহিমৰ গান কিহে গায় বুলি কবিয়ে কৈছে?

উত্তৰ: মোহন কীচক বেণুৱে। 

OR

উত্তৰ: মোহন কীচক বেণুৱে অনাহত ছন্দেৰে মহামহিমৰ গান গায় বুলি কবিয়ে কৈছে।  

​২। কবিতাটোত কবিয়ে প্রকৃতিৰ কি কি বস্তু আনিছে লিখা।

উত্তৰ: 'প্ৰশস্তি' কবিতাটোত কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন সুন্দৰ উপাদানৰ বৰ্ণনা দিছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত ঊষাৰ কুঙ্কুম ৰাগ (দোকমোকালিৰ পোহৰ), নৱ কিশলয় (কুঁহিপাত), ফুল্ল কুসুম (ফুলি থকা ফুল), মন্দিৰৰ উপেক্ষিত ৰবাব ফুল, তৰু (গছ), বন-বিহংগ (বনৰীয়া চৰাই), জল, স্থল, অন্তৰীক্ষ (আকাশ), আৰু কীচক বেণু আদি প্ৰধান।  

​৩। কবিতাটোত কবিয়ে কিয় আৰু কাৰ প্রশস্তি কৰিছে?

উত্তৰ: কবিতাটোত কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সৌন্দৰ্যৰ বৰ্ণনাৰ মাজেৰে অদৃশ্য স্ৰষ্টা বা সুন্দৰৰ (পৰমেশ্বৰৰ) প্ৰশস্তি বা আৰাধনা কৰিছে। প্ৰকৃতিৰ প্ৰতিটো উপাদানতে ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি বিৰাজমান আৰু প্ৰকৃতিয়ে যেন নীৰৱে সৃষ্টিকৰ্তাৰহে গুণানুকীৰ্তন কৰিছে। কবিয়ে মানুহক অজ্ঞানতা আৰু মোহৰ তন্দ্ৰা ত্যাগ কৰি, প্ৰকৃতিৰ এই সুধাৰ মাজত নিহিত হৈ থকা সেই পৰম সুন্দৰৰ ৰূপ ধ্যান কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰাৰ উদ্দেশ্যেই এই প্ৰশস্তি কৰিছে।  

​৪। কবিতাটোত প্রকৃতিৰ সুধাৰ মাজত কিদৰে সুন্দৰৰ সাধনা লুকাই আছে বিৱৰি লিখা।

উত্তৰ: 'প্ৰশস্তি' কবিতাটোত প্ৰকৃতিৰ মনোমোহা ৰূপৰ আঁৰত এক গভীৰ আধ্যাত্মিক সুৰ আৰু সুন্দৰৰ সাধনা নিহিত হৈ আছে। পুৱাৰ সূৰ্যৰ কিৰণে পৃথিৱী পোহৰাই তোলাৰ লগে লগে গছৰ কুঁহিপাতবোৰে যেন প্ৰকৃতিক আদৰণি জনাইছে। ফুলি থকা ফুলৰ লগতে উপেক্ষিত ৰবাব ফুলেও নিজৰ প্ৰেমৰ সুগন্ধ বিলাই দিছে। গছে গছে বনৰীয়া চৰাই-চিৰিকটিয়ে গোৱা সুমধুৰ গানৰ মাজেৰে যেন জল, স্থল, অন্তৰীক্ষ সকলোতে দেৱতাৰহে সন্ধান বা মহা অভিযান চলিছে। বতাহত ভাঁহি অহা বাঁহীৰ সুৰত স্ৰষ্টাৰ মহামহিম গান ধ্বনিত হৈছে। এইদৰে প্ৰকৃতিৰ প্ৰতিটো সৌন্দৰ্যৰ উপাদানৰ মাজতে কবিয়ে নেদেখা জনৰ অস্তিত্ব অনুভৱ কৰিছে আৰু প্ৰকৃতিৰ ৰূপ আৰাধনাৰ আঁৰতেই সুন্দৰৰ অৰ্থাৎ ঈশ্বৰৰ সাধনা লুকাই থকা বুলি প্ৰকাশ কৰিছে।  

​৫। 'প্রশস্তি' কবিতাটোৰ মূলভাৱ লিখা।

উত্তৰ: 'প্ৰশস্তি' কবিতাটোৰ মূলভাৱ হৈছে প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সৌন্দৰ্যৰ বৰ্ণনাৰ মাজেৰে পৰম সুন্দৰ বা ঈশ্বৰৰ আৰাধনা কৰা। ৰাতিপুৱাৰ বেলিৰ পোহৰে পৃথিৱীখনক ন-সাজেৰে সজাই তোলে, ফুলবোৰে প্ৰাণ পাই উঠে আৰু চৰাইৰ মাতে সকলোতে দেৱতাৰ উপস্থিতিৰ জাননী দিয়ে। বতাহৰ শব্দত স্ৰষ্টাৰ বন্দনা শুনা যায়। সেয়েহে কবিয়ে অজ্ঞানতা আৰু মোহৰ টোপনি ত্যাগ কৰি, পুঞ্জীভূত ক্লেদ আৰু দুৰ্যোগপূৰ্ণ কালৰাত্ৰিৰ অৱসান ঘটাই অমৃতৰ সন্তান মানুহক পোহৰ আৰু মুক্তিৰ বাট বিচাৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্যৰ আঁৰত থকা ঈশ্বৰ ভক্তি আৰু সৃষ্টিকৰ্তাৰ সন্ধান কৰাই হৈছে কবিতাটোৰ ঘাই বিষয়বস্তু।  

​৬। 'উঠা হে ঋত্বিক ধ্যানী অমৃতৰ পুত্ৰ,

উঠা যত মুক্তি পথযাত্রী।'

-কবিয়ে কিয় এনেদৰে আহ্বান জনাইছে বুজাই লিখা।

উত্তৰ: দীৰ্ঘদিনীয়া অজ্ঞানতা, দুখ-কষ্ট আৰু অন্ধকাৰৰ প্ৰতীক 'কালৰাত্ৰি'ৰ অৱসান ঘটিছে আৰু পোহৰৰ আগমন হৈছে। কবিয়ে বিশ্বাস কৰে যে মানুহ হৈছে অমৃতৰ সন্তান, তেওঁলোক অনন্ত সম্ভাৱনাৰে পূৰ্ণ। জৰাজীৰ্ণ আৰু গেলা-পচা মলযুক্ত পানীৰ দৰে সমাজৰ সকলো অন্ধকাৰ ফালি পোহৰৰ যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছে। সেয়েহে মানুহে মোহ আৰু তন্দ্ৰা (অজ্ঞানতাৰ টোপনি) ত্যাগ কৰি নতুন পোহৰৰ দিশে, মুক্তিৰ দিশে অগ্ৰসৰ হোৱা উচিত। আত্মজাগৰণ আৰু সুন্দৰৰ সাধনাৰে জীৱনক উদ্ভাসিত কৰিবলৈকে কবিয়ে ধ্যানী পুৰুষ আৰু মুক্তিৰ পথযাত্ৰীসকলক এইদৰে জাগ্ৰত হ'বলৈ আহ্বান জনাইছে।  

​৭। ব্যাখ্যা কৰা:

​(ক) উঠে তৰু শিৰে শিৰে বন বিহঙ্গৰ

ছন্দভৰা সুমধুৰ তান,

জল স্থল অন্তৰীক্ষ সকলোতে যেন

দেৱতাৰ মহা অভিযান।

উত্তৰ: 

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি 'অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা'ৰ অন্তৰ্গত বিহগী কবি ৰঘুনাথ চৌধাৰী বিৰচিত 'প্ৰশস্তি' নামৰ কবিতাটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

সংগতি: পুৱাৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ মাজত ঈশ্বৰৰ সৰ্বব্যাপী উপস্থিতিৰ কথা বৰ্ণনা কৰিবলৈ গৈ কবিয়ে এই কথাফাঁকি অৱতাৰণা কৰিছে।

ব্যাখ্যা: ৰাতিপুৱা হোৱাৰ লগে লগে প্ৰকৃতিয়ে নৱ-জীৱন লাভ কৰে। গছে গছে (তৰু শিৰে শিৰে) বনৰীয়া চৰাইবোৰে (বন বিহঙ্গ) সুমধুৰ ছন্দেৰে গান গাবলৈ ধৰে। চৰাইৰ এই সুমধুৰ আৱাজ শুনি কবিৰ এনে অনুভৱ হৈছে যেন এইবোৰ কেৱল চৰাইৰ মাত নহয়, বৰঞ্চ ই হৈছে দেৱতাৰ আগমনৰ বাৰ্তা। জল, স্থল আৰু আকাশ (অন্তৰীক্ষ) সকলোতে যেন পৰম স্ৰষ্টা ঈশ্বৰৰহে মহা অভিযান চলিছে, অৰ্থাৎ প্ৰকৃতিৰ প্ৰতিটো উপাদানতে ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি কবিয়ে সৰ্বত্ৰে বিৰাজমান হোৱা দেখিছে।  

​(খ) কৰি দীৰ্ণ জৰাজীৰ্ণ পুঞ্জীভূত ক্লেদ

শেষ হ'ল মহা কালৰাত্ৰি,

উঠা হে ঋত্বিক ধ্যানী অমৃতৰ পুত্ৰ

উঠা যত মুক্তি পথযাত্রী।

উত্তৰ: 

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি 'অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা'ৰ অন্তৰ্গত ৰঘুনাথ চৌধাৰী ৰচিত 'প্ৰশস্তি' নামৰ কবিতাটোৰ পৰা লোৱা হৈছে।

সংগতি: দুৰ্যোগ আৰু অন্ধকাৰৰ অৱসান ঘটি নতুন পোহৰৰ আগমন হোৱাৰ সময়ত মানুহক জাগ্ৰত হ'বলৈ আহ্বান জনাই কবিয়ে এই কথাফাঁকিৰ প্ৰয়োগ কৰিছে।

ব্যাখ্যা: জৰাজীৰ্ণ আৰু পুঞ্জীভূত ক্লেদ অৰ্থাৎ সমাজৰ জমা হৈ থকা সকলো গেলা-পচা বা বেয়া দিশসমূহক বিদাৰিত (দীৰ্ণ) কৰি দীৰ্ঘদিনীয়া অন্ধকাৰময় আৰু দুৰ্যোগপূৰ্ণ কালৰাত্ৰিৰ অৱসান ঘটিছে। এতিয়া নতুন পোহৰ আৰু আশাৰ উদয় হৈছে। সেয়েহে কবিয়ে অমৃতৰ সন্তান মানৱ জাতিক, বিশেষকৈ ধ্যানী পুৰুষ আৰু মুক্তিৰ পথযাত্ৰীসকলক অজ্ঞানতাৰ টোপনি ত্যাগ কৰি জাগ্ৰত হ'বলৈ আহ্বান জনাইছে।  

​(গ) মোহন কীচক বেণু অনাহত ছন্দে

গায় মহামহিমৰ গান,

মোহ তন্দ্রালস তেজি উঠা ভক্তবৃন্দ!

সুন্দৰৰ কৰা ৰূপধ্যান।

উত্তৰ: 

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি 'অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা'ৰ অন্তৰ্গত ৰঘুনাথ চৌধাৰী ৰচিত 'প্ৰশস্তি' নামৰ কবিতাটোৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

সংগতি: প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্যৰ মাজেৰে ভগৱানৰ মহিমা প্ৰকাশ পোৱাৰ কথা বৰ্ণনা কৰি ভক্তসকলক সুন্দৰৰ আৰাধনা কৰিবলৈ জনোৱা আহ্বান ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।

ব্যাখ্যা: বতাহত কঁপি উঠা কীচক বাঁহৰ শব্দই যেন এক মোহন বেণু বা বাঁহীৰ নিৰৱচ্ছিন্ন (অনাহত) সুৰৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু সেই সুৰে পৰম গৌৰৱান্বিত স্ৰষ্টাৰ (মহামহিমৰ) গুণানুকীৰ্তন বা গান গাইছে। প্ৰকৃতিৰ এই স্বৰ্গীয় পৰিৱেশত কবিয়ে ভক্তবৃন্দক নিজৰ মনৰ মোহ আৰু এলেহুৱা ভাব (তন্দ্ৰালস) ত্যাগ কৰি সাৰ পাবলৈ আহ্বান জনাইছে। অজ্ঞানতা আঁতৰাই প্ৰকৃতিৰূপী সুন্দৰৰ অৰ্থাৎ পৰমেশ্বৰৰ ৰূপ ধ্যান কৰিবলৈ কবিয়ে অনুপ্ৰেৰণা যোগাইছে।  

​ভাষা-বিষয়ক:

​১। অর্থ লিখা: 

কিশলয়, চিত্তহাৰী, অন্তৰীক্ষ, তন্দ্ৰালস।

উত্তৰ:

​কিশলয় - কুঁহিপাত, গজালি, কোঁহ।  

​চিত্তহাৰী - মন-প্ৰাণ হৰি নিয়া।  

​অন্তৰীক্ষ - আকাশ; যাক পৃথিৱী আৰু সূৰ্যৰ মাজত দেখা যায়।  

​তন্দ্ৰালস - শ্ৰান্ত ক্লান্ত, বেছিকৈ ভাগৰ লাগি টোপনিত কলমটিয়াই থকা অৱস্থা।  

​২। বাক্য ৰচনা কৰা: 

দশোদিশ, উপেক্ষিত, জৰাজীৰ্ণ, অমৃত, মোহ।

উত্তৰ:

​দশোদিশ: পুৱাৰ সূৰ্যৰ পোহৰত দশোদিশ উদ্ভাসিত হৈ পৰিছে।

​উপেক্ষিত: সমাজৰ উপেক্ষিত শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ উন্নয়নৰ বাবে আমি কাম কৰা উচিত।

​জৰাজীৰ্ণ: ধুমুহাৰ ফলত পুৰণি বিদ্যালয়ৰ ঘৰটো একেবাৰে জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰিছে।

​অমৃত: ভাৰতীয় দৰ্শনৰ মতে মানৱ জাতি হৈছে অমৃতৰ সন্তান।

​মোহ: পাৰ্থিৱ বস্তুৰ প্ৰতি থকা মোহ ত্যাগ কৰিলেহে প্ৰকৃত শান্তি পোৱা যায়।

​৩। সমার্থক শব্দ লিখা: 

তৰু, মুক্তি, সুমধুৰ, অভিযান, ধ্যানী।

উত্তৰ:

​তৰু - গছ, বৃক্ষ, উদ্ভিদ।

​মুক্তি - নিস্তাৰ, পৰিত্ৰাণ, মোক্ষ।

​সুমধুৰ - শ্ৰুতিমধুৰ, শুৱনি, মিঠা।

​অভিযান - যাত্ৰা, অন্বেষণ।

​ধ্যানী - তপস্বী, ঋষি, সাধক।