.jpg)
অসমীয়া ভাষাঃ পৰিচয় আৰু ক্ৰমবিকাশ
প্ৰদত্ত কৰ্ম — ২০২৬
বিদ্যালয়: পদ্মনাথ গোহাঁইবৰুৱা মানৱিকী বিদ্যা অধ্যয়ন সংস্থা
বিষয়: অসমীয়া ভাষাঃ পৰিচয় আৰু ক্ৰমবিকাশ
Course Code: PG AS S1 03 (DSC)
Semester: MA ১ম ষাণ্মাসিক, July Cycle, 2026
মুঠ নম্বৰ: ৫০
এই প্ৰদত্ত কৰ্মখন কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ MA অসমীয়া ১ম ষাণ্মাসিকৰ “অসমীয়া ভাষাঃ পৰিচয় আৰু ক্ৰমবিকাশ” বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। প্ৰশ্নপত্ৰত ভাষাৰ সংজ্ঞা আৰু ভাষাৰ বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন, ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষা-পৰিয়াল, অসমীয়া ভাষাত চীন-তিব্বতীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ উপাদান, নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন দিয়া হৈছে। মূল প্ৰশ্নপত্ৰত প্ৰতিটো উত্তৰ প্ৰায় ৮০০ শব্দৰ ভিতৰত লিখিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। এই সংস্কৰণটো শিক্ষাৰ্থীৰ অধ্যয়ন আৰু বিস্তৃত লিখিত খচৰা হিচাপে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।
ভাষা হৈছে মানুহে নিজৰ চিন্তা, অনুভূতি, ইচ্ছা, অভিজ্ঞতা, জ্ঞান আৰু সামাজিক সম্পৰ্ক প্ৰকাশ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এক সুসংগঠিত মানৱীয় যোগাযোগ-ব্যৱস্থা। মানুহে মুখেৰে উচ্চাৰিত ধ্বনি, লিখিত চিহ্ন, শব্দ, বাক্য আৰু বিভিন্ন ভাষিক গঠনৰ সহায়ত নিজৰ মনৰ ভাব আনৰ ওচৰলৈ আগবঢ়ায়। সেয়েহে ভাষা কেৱল কিছুমান শব্দৰ সমষ্টি নহয়; ই এক সামাজিক, মানসিক, সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহাসিক ব্যৱস্থা। মানুহে সমাজৰ মাজত বসবাস কৰি ভাষা শিকে আৰু ব্যৱহাৰ কৰে। ভাষাৰ জৰিয়তে এজন মানুহে আন এজন মানুহৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ লগতে নিজৰ সমাজ, সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যকো এটা প্ৰজন্মৰ পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ আগবঢ়াই নিয়ে।
ভাষাৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হৈছে ই সামাজিক। কোনো মানুহে সম্পূৰ্ণৰূপে সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ এটা ভাষা সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰে। এটা ভাষাৰ শব্দ, ব্যাকৰণ, উচ্চাৰণ আৰু ব্যৱহাৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ মাজেৰে গঢ় লৈ উঠে। ভাষা সময়ৰ সৈতে সলনি হয়। নতুন শব্দ যোগ হয়, পুৰণি শব্দৰ ব্যৱহাৰ কমি যায়, উচ্চাৰণ আৰু বাক্যগঠনত পৰিৱৰ্তন ঘটে। এই পৰিৱৰ্তনশীল স্বভাৱৰ বাবেই ভাষা এক জীৱন্ত সামাজিক অনুষ্ঠান।
ভাষাৰ বৰ্গীকৰণ বুলিলে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাক সিহঁতৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক, উৎপত্তি, বিকাশ, গঠন আৰু বৈশিষ্ট্যৰ ভিত্তিত বিভিন্ন শ্ৰেণী বা গোটত ভাগ কৰাকে বুজায়। পৃথিৱীত হাজাৰ হাজাৰ ভাষা প্ৰচলিত। এই ভাষাসমূহৰ সকলোৰে মাজত একে ধৰণৰ সম্পৰ্ক নাই। কিছুমান ভাষাৰ মাজত শব্দ, ধ্বনি, ব্যাকৰণ আৰু ঐতিহাসিক বিকাশৰ গভীৰ সাদৃশ্য পোৱা যায়। আন কিছুমান ভাষা গঠনৰ ফালৰ পৰা পৃথক। এই পাৰ্থক্য আৰু সাদৃশ্যৰ বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ বাবে ভাষাবিজ্ঞানীসকলে ভাষাবোৰক বিভিন্ন ভাষা-পৰিয়াল আৰু শ্ৰেণীত বিভক্ত কৰিছে।
ভাষাৰ বৰ্গীকৰণৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ভাষাসমূহৰ মাজৰ সম্পৰ্ক নিৰ্ণয় কৰা, ভাষাৰ ঐতিহাসিক বিকাশ বুজা আৰু ভাষাসমূহৰ গঠনগত বৈশিষ্ট্য তুলনা কৰা। ভাষাৰ বৰ্গীকৰণৰ ক্ষেত্ৰত মূলতঃ বংশগত বা ঐতিহাসিক বৰ্গীকৰণ আৰু গঠনগত বা আকৃতিগত বৰ্গীকৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি।
বংশগত বৰ্গীকৰণত ভাষাৰ উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক আত্মীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। যিবোৰ ভাষা এটা সাধাৰণ প্ৰাচীন ভাষাৰ পৰা বিকশিত হোৱা বুলি প্ৰমাণিত হয়, সেইবোৰক একেটা ভাষা-পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত ধৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষা-পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত ইংৰাজী, জাৰ্মান, ফৰাচী, লেটিন, গ্ৰীক, সংস্কৃত, অসমীয়া, বাংলা, হিন্দী আদি ভাষাৰ মাজত ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক বিচাৰি পোৱা যায়।
বংশগত বৰ্গীকৰণ ভাষাবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ইয়াৰ সহায়ত ভাষাৰ ঐতিহাসিক যাত্ৰা আৰু পৰস্পৰ সম্পৰ্ক অনুসন্ধান কৰিব পাৰি। একে ভাষা-পৰিয়ালৰ ভাষাসমূহৰ মাজত ধ্বনি, শব্দ, ব্যাকৰণ আৰু মৌলিক শব্দভাণ্ডাৰৰ তুলনা কৰি তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষ ভাষাৰ বিষয়ে অনুমান কৰা হয়।
ভাষাৰ গঠন, শব্দ গঠনৰ পদ্ধতি, ব্যাকৰণিক ৰূপ আৰু বাক্যগঠনৰ বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভাষাক বৰ্গীকৰণ কৰাকে গঠনগত বৰ্গীকৰণ বোলা হয়। এই বৰ্গীকৰণত ভাষাবোৰৰ ঐতিহাসিক আত্মীয়তা থাকিবই লাগিব এনে নহয়। দুটা ভাষা ঐতিহাসিকভাৱে সম্পৰ্কহীন হ’লেও গঠনগতভাৱে একে ধৰণৰ হ’ব পাৰে।
গঠনগত বৰ্গীকৰণত সাধাৰণতে একাক্ষৰী বা বিচ্ছিন্ন ভাষা, সংযোজক ভাষা আৰু বিভক্তিমূলক ভাষাৰ দৰে ধৰণৰ কথা আলোচনা কৰা হয়। একাক্ষৰী ভাষাত শব্দৰ ৰূপ সলনি নোহোৱাকৈ শব্দসমূহে বাক্যত বিভিন্ন অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিব পাৰে। সংযোজক ভাষাত মূল শব্দৰ সৈতে বিভিন্ন প্ৰত্যয় বা ৰূপ-চিহ্ন যোগ কৰি ব্যাকৰণিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয়। বিভক্তিমূলক ভাষাত এটা শব্দৰ ভিতৰত বহু ব্যাকৰণিক অৰ্থ একেলগে প্ৰকাশ পাব পাৰে।
কোনো নিৰ্দিষ্ট ভৌগোলিক অঞ্চলত ব্যৱহৃত ভাষা বা ভাষাৰ গোটক ভৌগোলিক ভিত্তিত বৰ্গীকৰণ কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিভিন্ন ভাষা, ইউৰোপৰ ভাষা বা আফ্ৰিকাৰ ভাষাসমূহ অঞ্চলভিত্তিকভাৱে অধ্যয়ন কৰিব পাৰি। অৱশ্যে ভৌগোলিক নৈকট্য থাকিলেই ভাষাবোৰৰ বংশগত সম্পৰ্ক থাকিব লাগিব বুলি ক’ব নোৱাৰি।
ভাষাৰ বৈজ্ঞানিক বৰ্গীকৰণে ভাষাৰ ইতিহাস আৰু বিকাশ বুজিবলৈ সহায় কৰে। কোনো ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰ, ধ্বনি-ব্যৱস্থা আৰু ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তন কেনেদৰে ঘটিছে, কোন ভাষাৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক আছে আৰু কোনো ভাষাই আন ভাষাৰ পৰা কেনেধৰণৰ উপাদান গ্ৰহণ কৰিছে— এইবোৰ বিষয় বৈজ্ঞানিক বৰ্গীকৰণৰ জৰিয়তে অধিক সু-সংগঠিতভাৱে অধ্যয়ন কৰিব পাৰি।
অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো ভাষাৰ বৰ্গীকৰণৰ জ্ঞান অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। অসমীয়া ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষা-পৰিয়ালৰ ইণ্ডো-আৰ্য শাখাৰ অন্তৰ্গত। কিন্তু অসমৰ বহুভাষিক পৰিৱেশৰ ফলত অসমীয়া ভাষাত তিব্বত-বর্মী, টাই-আহোম আৰু অন্যান্য ভাষাৰ কিছুমান উপাদানৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। সেয়েহে ভাষাৰ বৰ্গীকৰণে অসমীয়া ভাষাৰ মূল বংশগত পৰিচয়ৰ লগতে ইয়াৰ সংস্পৰ্শজনিত বৈশিষ্ট্যও বুজিবলৈ সহায় কৰে।
সামগ্ৰিকভাৱে ক’ব পাৰি যে ভাষা এটা গতিশীল সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক যোগাযোগ-ব্যৱস্থা। ভাষাৰ বৰ্গীকৰণ হৈছে ভাষাসমূহক তেওঁলোকৰ উৎপত্তি, ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক, গঠন আৰু ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্যৰ ভিত্তিত বৈজ্ঞানিকভাৱে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া। বিশেষকৈ বংশগত বা জিনীয় বৰ্গীকৰণে ভাষাৰ আত্মীয়তা আৰু ঐতিহাসিক বিকাশ বুজাত বিশেষ সহায় কৰে। ইয়াৰ লগতে গঠনগত আৰু ভৌগোলিক বৰ্গীকৰণেও ভাষাৰ বৈচিত্ৰ্য বিশ্লেষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ভাষাবিজ্ঞানৰ দৃষ্টিৰে এই বৰ্গীকৰণসমূহে মানৱ ভাষাৰ উৎপত্তি, বিকাশ, পৰিৱৰ্তন আৰু পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ এক সুসংগঠিত ছবি প্ৰদান কৰে।
ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষা-পৰিয়াল পৃথিৱীৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাষা-পৰিয়াল। ইউৰোপৰ বহু ভাষা আৰু দক্ষিণ এছিয়া তথা ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বহু ভাষাৰ মাজত ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক থকা বুলি তুলনামূলক ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যয়নে দেখুৱাইছে। এই ভাষাসমূহৰ মাজত ধ্বনি, মৌলিক শব্দ, ব্যাকৰণ আৰু শব্দৰ ৰূপগত গঠনত সাদৃশ্য পোৱা যায়। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত ভাষাবিজ্ঞানীসকলে এটা প্ৰাচীন সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ ভাষাৰ ধাৰণা কৰিছে, যাক সাধাৰণতে প্ৰটো-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় বুলি কোৱা হয়।
ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষাসমূহ ভৌগোলিকভাৱে বহু দূৰলৈ বিস্তৃত। ইউৰোপৰ পশ্চিম অঞ্চলৰ পৰা দক্ষিণ এছিয়াৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশলৈকে এই ভাষাপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখা বিস্তৃত। ইংৰাজী, জাৰ্মান, ফৰাচী, স্পেনিছ, ৰাছিয়ান, গ্ৰীক, ইৰানীয় ভাষাসমূহ আৰু ভাৰতীয় আৰ্য ভাষাসমূহ ইয়াৰ বৃহৎ ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ অংশ।
তুলনামূলক ভাষাবিজ্ঞানৰ জৰিয়তে এই ভাষাসমূহৰ মাজত নিয়মিত ধ্বনি-সাদৃশ্য, শব্দ-সাদৃশ্য আৰু ব্যাকৰণিক সম্পৰ্ক চিনাক্ত কৰা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে বহু ভাষাত মাতৃ, ভাতৃ, সংখ্যা, প্ৰাকৃতিক উপাদান আদি মৌলিক শব্দৰ মাজত ঐতিহাসিক সাদৃশ্য দেখা যায়।
ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষা-পৰিয়ালৰ ভিতৰত বহু শাখা আছে। সময়ৰ সোঁতত কিছুমান শাখা বিস্তৃত হৈছে আৰু কিছুমান শাখাৰ বহু ভাষা বিলুপ্ত হৈছে। প্ৰধান শাখাসমূহৰ ভিতৰত ইণ্ডো-ইৰানীয়, জাৰ্মানিক, ইটালিক, বাল্টিক, স্লাভিক, গ্ৰীক, কেল্টিক, আৰ্মেনীয়, আলবেনীয় আৰু অন্য কিছুমান শাখাৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি।
ইণ্ডো-ইৰানীয় শাখা ইণ্ডো-ইউৰোপীয় পৰিয়ালৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ শাখা। ইয়াৰ অন্তৰ্গত দুটা প্ৰধান ধাৰা হৈছে ইৰানীয় আৰু ইণ্ডো-আৰ্য। ইণ্ডো-আৰ্য ধাৰাই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বহু আধুনিক ভাষাৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।
ইৰানীয় ধাৰাৰ অন্তৰ্গত ফাৰ্চী, কুৰ্দী, পশ্তো আদি ভাষাৰ উল্লেখ কৰিব পাৰি। ইণ্ডো-আৰ্য ধাৰাৰ ভিতৰত সংস্কৃত, পালি, প্ৰাকৃত, অপভ্ৰংশৰ বিভিন্ন পৰ্যায় অতিক্ৰম কৰি আধুনিক অসমীয়া, বাংলা, হিন্দী, মাৰাঠী, গুজৰাটী, পাঞ্জাবী, উড়িয়া, নেপালী আদি ভাষাৰ বিকাশ ঘটিছে।
জাৰ্মানিক শাখাৰ অন্তৰ্গত ইংৰাজী, জাৰ্মান, ডাচ, ছুইডিছ, নৰৱেজিয়ান, ডেনিছ আদি ভাষা উল্লেখযোগ্য। এই ভাষাসমূহৰ মাজতো ঐতিহাসিক শব্দ আৰু ব্যাকৰণিক সাদৃশ্য দেখা যায়। ইংৰাজী আধুনিক বিশ্বৰ এটা প্ৰধান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা আৰু ইয়াৰ ইতিহাস জাৰ্মানিক শাখাৰ সৈতে জড়িত।
ইটালিক শাখাৰ ভিতৰত লেটিনৰ ঐতিহাসিক ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। লেটিনৰ পৰা পৰৱৰ্তী সময়ত ৰোমান্স ভাষাসমূহৰ বিকাশ ঘটে। ফৰাচী, ইটালিয়ান, স্পেনিছ, পৰ্তুগীজ, ৰোমানিয়ান আদি ভাষা এই ধাৰাৰ সৈতে জড়িত।
বাল্টিক শাখাৰ অন্তৰ্গত লিথুৱেনিয়ান আৰু লাটভিয়ান আদি ভাষা উল্লেখযোগ্য। স্লাভিক শাখাত ৰাছিয়ান, পোলিছ, চেক, বুলগেৰিয়ান, সাৰ্বো-ক্ৰোৱেচিয়ান আদি ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত। এই ভাষাসমূহৰ মাজতো ঐতিহাসিক আৰু ধ্বনিগত সম্পৰ্ক পোৱা যায়।
ভাৰতীয় আৰ্যভাষা ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষাপৰিয়ালৰ ইণ্ডো-ইৰানীয় শাখাৰ ইণ্ডো-আৰ্য উপশাখাৰ অন্তৰ্গত। ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ বিকাশক সাধাৰণতে প্ৰাচীন, মধ্য আৰু আধুনিক—এই বৃহৎ পৰ্যায়সমূহৰ মাজেৰে বুজিব পাৰি।
প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ প্ৰধান নিদৰ্শন হৈছে বৈদিক আৰু ধ্ৰুপদী সংস্কৃত। বৈদিক ভাষা প্ৰাচীন ভাৰতীয় ভাষিক পৰম্পৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্তৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্কৃত ব্যাকৰণিকভাৱে অধিক সুসংহত আৰু শাস্ত্ৰীয় ৰূপ লাভ কৰে।
মধ্য ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ পৰ্যায়ত বিভিন্ন প্ৰাকৃত আৰু পালি ভাষাৰ বিকাশ ঘটে। এই ভাষাসমূহে জনসাধাৰণৰ কথিত ভাষাৰ বিকাশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ইয়াৰ পৰৱৰ্তী অপভ্ৰংশ পৰ্যায়ৰ পৰা বিভিন্ন আধুনিক ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ বিকাশ ঘটে।
অসমীয়া ভাষা আধুনিক ভাৰতীয় আৰ্যভাষাসমূহৰ এটা। অসমীয়া ভাষাৰ ঐতিহাসিক বিকাশ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। সংস্কৃতৰ পৰা প্ৰাকৃত, অপভ্ৰংশ আৰু আঞ্চলিক ভাষিক পৰিৱৰ্তনৰ বিভিন্ন স্তৰ অতিক্ৰম কৰি পূৰ্বাঞ্চলীয় আধুনিক আৰ্যভাষাসমূহৰ বিকাশ ঘটে।
অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ পূৰ্ব ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ ধাৰাৰ সৈতে বিশেষভাৱে সম্পৰ্কিত। অসমীয়া, বাংলা আৰু ওড়িয়া আদি ভাষাৰ মাজত বহু ঐতিহাসিক আৰু ভাষাগত সাদৃশ্য দেখা যায়। তথাপি ভৌগোলিক অৱস্থান, স্থানীয় ভাষাৰ সংস্পৰ্শ আৰু নিজস্ব ঐতিহাসিক বিকাশৰ ফলত অসমীয়া ভাষাই স্বকীয় ৰূপ লাভ কৰিছে।
অসম এখন বহু ভাষা আৰু জনগোষ্ঠীৰ মিলনভূমি। সেয়ে অসমীয়া ভাষাৰ বংশগত পৰিচয় ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও ইয়াত বিভিন্ন ভাষা-পৰিয়ালৰ ভাষাৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। তিব্বত-বর্মী, টাই-আহোম আৰু অন্যান্য স্থানীয় ভাষাৰ সংস্পৰ্শই অসমীয়া শব্দভাণ্ডাৰ, উচ্চাৰণ আৰু কিছুমান ভাষিক বৈশিষ্ট্যত প্ৰভাৱ পেলাইছে।
ইয়াৰ ফলত অসমীয়া ভাষা এক সমৃদ্ধ সংস্পৰ্শভিত্তিক ভাষা হিচাপে বিকশিত হৈছে। কিন্তু সংস্পৰ্শজনিত উপাদান থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে অসমীয়া ভাষাৰ বংশগত পৰিচয় সেই ভাষাসমূহৰ সৈতে একে। ভাষাৰ বংশগত শ্ৰেণী আৰু ভাষা-সংস্পৰ্শৰ প্ৰভাৱ—এই দুয়োটা বিষয় পৃথকভাৱে বিবেচনা কৰিব লাগে।
ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষাপৰিয়ালৰ অধ্যয়নে ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ বহু ভাষাৰ মাজত থকা ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক বুজিবলৈ সহায় কৰিছে। তুলনামূলক ভাষাবিজ্ঞানৰ বিকাশতো ইয়াৰ অধ্যয়ন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।
ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ ইতিহাস বুজিবলৈও ইণ্ডো-ইউৰোপীয় পৰিয়ালৰ বৃহৎ ভাষিক পৰিসৰ বুজা অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ জৰিয়তে সংস্কৃত, প্ৰাকৃত, অপভ্ৰংশ আৰু আধুনিক ভাৰতীয় ভাষাসমূহৰ মাজৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক অনুসন্ধান কৰিব পাৰি।
সামগ্ৰিকভাৱে ক’ব পাৰি যে ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষা-পৰিয়াল হৈছে বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ ভাষা-পৰিয়াল। ইয়াৰ ইণ্ডো-ইৰানীয় শাখাৰ ইণ্ডো-আৰ্য ধাৰাৰ দীৰ্ঘ ঐতিহাসিক বিকাশৰ ফলস্বৰূপে আধুনিক অসমীয়া, বাংলা, হিন্দী, মাৰাঠী, গুজৰাটী, পাঞ্জাবী আদি ভাষাৰ উদ্ভৱ আৰু বিকাশ ঘটিছে। অসমীয়া ভাষাৰ বংশগত সম্পৰ্ক ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত যদিও অসমৰ বহুভাষিক পৰিৱেশৰ ফলত ইয়াত অন্যান্য ভাষাৰ উপাদানো প্ৰৱেশ কৰিছে। এই বংশগত পৰম্পৰা আৰু ভাষা-সংস্পৰ্শ দুয়োটা দিশ একেলগে অধ্যয়ন কৰিলেহে অসমীয়া ভাষাৰ সম্পূৰ্ণ ভাষাবৈজ্ঞানিক পৰিচয় স্পষ্ট হয়।
অসমীয়া ভাষা ভাৰতীয় আৰ্যভাষা-পৰিয়ালৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ আধুনিক ভাষা। কিন্তু অসমীয়া ভাষাৰ গঠন আৰু শব্দভাণ্ডাৰ বুজিবলৈ কেৱল ইয়াৰ বংশগত উৎস অধ্যয়ন কৰিলেই সম্পূৰ্ণ ছবি পোৱা নাযায়। অসম বহু জাতি, জনগোষ্ঠী আৰু ভাষাৰ সহাৱস্থানৰ অঞ্চল। এই বহুভাষিক পৰিৱেশৰ ফলত অসমীয়া ভাষাই বিভিন্ন অনাৰ্য ভাষাৰ পৰা বিভিন্ন উপাদান গ্ৰহণ কৰিছে। চীন-তিব্বতীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ ভাষাসমূহৰ সৈতে অসমীয়া ভাষাৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সংস্পৰ্শৰ ফলত অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন শব্দ, উচ্চাৰণগত বৈশিষ্ট্য, বাক্যগঠন আৰু সাংস্কৃতিক উপাদানৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।
অসম ঐতিহাসিকভাৱে বহু ভাষা আৰু জনগোষ্ঠীৰ মিলনভূমি। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বড়ো, মিছিং, কাৰ্বি, ডিমাছা, ৰাভা, তিৱা, দেউৰী, গাৰো আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ভাষা প্ৰচলিত। এই ভাষাসমূহৰ বহু ভাষাই চীন-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ তিব্বত-বর্মী ধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অসমীয়া ভাষাভাষী লোকসকলৰ সৈতে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক আছে।
ভাষাৰ সংস্পৰ্শৰ ফলত এটা ভাষাৰ পৰা আন এটা ভাষালৈ শব্দ আৰু ভাষিক বৈশিষ্ট্য স্থানান্তৰিত হোৱাটো স্বাভাৱিক। অসমীয়া ভাষাতো এই প্ৰক্ৰিয়া ঘটিছে। বিশেষকৈ স্থানীয় প্ৰকৃতি, খাদ্য, উদ্ভিদ, জন্তু, স্থাননাম, সামাজিক আচাৰ আৰু জনজাতীয় জীৱনৰ সৈতে জড়িত বহু শব্দ অসমীয়া ভাষিক ব্যৱহাৰত প্ৰৱেশ কৰিছে।
চীন-তিব্বতীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ প্ৰভাৱৰ আটাইতকৈ সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰা দিশ হৈছে শব্দভাণ্ডাৰ। অসমৰ ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে জড়িত বহু স্থানীয় শব্দ অসমীয়া ভাষাত ব্যৱহৃত হয়। এই শব্দসমূহৰ বহুতো স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নত আলোচনা কৰা হয়।
বিশেষকৈ পাহাৰ, নদী, জংঘল, কৃষিকাৰ্য, খাদ্যাভ্যাস, স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী, পৰম্পৰাগত সঁজুলি, লোকাচাৰ আৰু সামাজিক জীৱনৰ সৈতে জড়িত শব্দৰ ক্ষেত্ৰত ভাষা-সংস্পৰ্শৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। এই শব্দসমূহে অসমীয়া ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰক অধিক বৈচিত্ৰ্যময় কৰিছে।
অসমৰ বহু স্থাননামৰ মাজত বিভিন্ন স্থানীয় ভাষা আৰু জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহাসিক উপস্থিতিৰ চিহ্ন পোৱা যায়। নদী, পাহাৰ, গাঁও, অঞ্চল বা ভূ-প্ৰকৃতিৰ নামৰ মাজেৰে অতীতৰ ভাষিক পৰিৱেশৰ বিষয়ে ধাৰণা কৰিব পাৰি। অসমৰ বহু অঞ্চলত জনজাতীয় ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত স্থাননাম আজিও ব্যৱহৃত হৈ আছে।
স্থাননামৰ অধ্যয়ন ভাষাৰ ইতিহাস বুজাৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। কাৰণ কোনো এটা অঞ্চলত এটা ভাষা বা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰভাৱ কমি গ’লেও পুৰণি স্থাননাম বহু সময়লৈ জীৱিত থাকিব পাৰে। এইদৰে অসমীয়া ভাষিক পৰিৱেশৰ বহুস্তৰীয় ইতিহাস স্থাননামৰ মাজতো প্ৰতিফলিত হয়।
ভাষা-সংস্পৰ্শৰ ফলত কেৱল শব্দভাণ্ডাৰেই সলনি নহয়; উচ্চাৰণ আৰু ধ্বনি-ব্যৱহাৰতো কিছুমান প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। অসমৰ বহুভাষিক সমাজত অসমীয়া ভাষা কথা কওঁতে বিভিন্ন মাতৃভাষাৰ বক্তাসকলৰ উচ্চাৰণগত অভ্যাসৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। অঞ্চলভেদে অসমীয়া উচ্চাৰণৰ কিছু পাৰ্থক্যৰ পটভূমিত এই বহুভাষিক পৰিৱেশৰ ভূমিকাও বিবেচনা কৰিব পাৰি।
অৱশ্যে কোনো এটা ধ্বনিগত বৈশিষ্ট্যক কেৱল চীন-তিব্বতীয় ভাষাৰ প্ৰভাৱ বুলি নিশ্চিতভাৱে ঘোষণা কৰাৰ আগতে তুলনামূলক ভাষাবৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ প্ৰয়োজন। সেয়ে ভাষিক প্ৰভাৱৰ আলোচনাত সম্ভাৱ্য সংস্পৰ্শ আৰু বংশগত বৈশিষ্ট্যৰ মাজত পাৰ্থক্য ৰখা অতি প্ৰয়োজনীয়।
ভাষা-সংস্পৰ্শৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰভাৱ কেতিয়াবা ব্যাকৰণ আৰু বাক্যগঠনতো দেখা যায়। বহুভাষিক সমাজত বক্তাসকলে নিজৰ মাতৃভাষাৰ কিছুমান ভাষিক অভ্যাস দ্বিতীয় ভাষালৈ স্থানান্তৰ কৰিব পাৰে। অসমৰ বিভিন্ন ভাষাৰ মাজত দীৰ্ঘ সহাৱস্থানৰ ফলত অসমীয়া ভাষাৰ কথিত ৰূপত কিছুমান আঞ্চলিক বৈশিষ্ট্য উদ্ভৱ হৈছে।
কিন্তু অসমীয়া ভাষাৰ মূল ব্যাকৰণিক কাঠামো ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ ঐতিহাসিক বিকাশৰ সৈতে জড়িত। সেয়ে চীন-তিব্বতীয় ভাষাৰ প্ৰভাৱৰ কথা আলোচনা কৰোঁতে অসমীয়া ভাষাৰ মূল বংশগত পৰিচয় অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি। ভাষা-সংস্পৰ্শ আৰু ভাষাৰ বংশগত উৎপত্তি—এই দুয়োটা ভিন্ন বিষয়।
ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক অতি ঘনিষ্ঠ। অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ খাদ্য, পোছাক, উৎসৱ, কৃষি-পদ্ধতি, বাদ্যযন্ত্ৰ, লোকবিশ্বাস আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে জড়িত শব্দ আৰু ধাৰণা প্ৰৱেশ কৰিছে। এইবোৰৰ কিছু অংশ চীন-তিব্বতীয় ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক সংস্পৰ্শৰ ফল।
ইয়াৰ ফলত অসমীয়া ভাষা কেৱল এটা বংশগত ভাষা হিচাপে নাথাকি অসমৰ বহু-সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক প্ৰতিফলন হৈ পৰিছে। ভাষাৰ মাজেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰা আৰু জীৱনধাৰাৰ চিহ্ন সংৰক্ষিত হৈছে।
অসমীয়া ভাষাত চীন-তিব্বতীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ উপাদান প্ৰৱেশৰ পিছে বহু সামাজিক কাৰণ আছে। বাণিজ্য, কৃষি, চাকৰি, বিবাহ, সামাজিক সহাৱস্থান, ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক, শিক্ষা আৰু অঞ্চলগত স্থানান্তৰ ইয়াৰ অন্যতম।
দুটা ভাষাভাষী সম্প্ৰদায় যিমান ঘনিষ্ঠভাৱে সহাৱস্থান কৰে, ভাষিক আদান-প্ৰদানৰ সম্ভাৱনাও সিমান বেছি হয়। অসমৰ বহুভাষিক সমাজে এই ধৰণৰ ভাষিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে এক অনুকূল পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে।
ভাষা-সংস্পৰ্শক কেৱল ভাষাৰ বিশুদ্ধতাৰ ক্ষতি হিচাপে চোৱা উচিত নহয়। ভাষা স্বাভাৱিকভাৱে আদান-প্ৰদানৰ মাজেৰে সমৃদ্ধ হয়। অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন ভাষাৰ পৰা অহা শব্দ আৰু উপাদানে ভাষাটোৰ প্ৰকাশক্ষমতা আৰু শব্দভাণ্ডাৰ বহল কৰিছে।
বিশেষকৈ অসমৰ স্থানীয় পৰিৱেশ, লোকসংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠীয় জীৱনৰ বিশেষ ধাৰণাসমূহ প্ৰকাশ কৰিবলৈ স্থানীয় ভাষাৰ পৰা অহা শব্দে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ফলত অসমীয়া ভাষা অসমৰ বহুমুখী সাংস্কৃতিক বাস্তৱতাক অধিক সঠিকভাৱে প্ৰকাশ কৰিব পৰা ভাষাত পৰিণত হৈছে।
অসমীয়া ভাষাৰ বংশগত পৰিচয় ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ সৈতে জড়িত। কিন্তু বংশগত পৰিচয় মানে এটা ভাষাত অন্য ভাষাৰ উপাদান থাকিব নোৱাৰে এনে নহয়। পৃথিৱীৰ অধিকাংশ জীৱন্ত ভাষাই কোনো নহয় কোনো ধৰণে ভাষা-সংস্পৰ্শৰ প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰে।
অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ মূল কাঠামোৰ ওপৰত অসমৰ স্থানীয় চীন-তিব্বতীয় আৰু অন্যান্য ভাষিক সমাজৰ সংস্পৰ্শৰ বিভিন্ন স্তৰ যোগ হৈছে। এই সমন্বয়েই অসমীয়া ভাষাৰ ঐতিহাসিক যাত্ৰাক অধিক বৈচিত্ৰ্যময় কৰিছে।
সামগ্ৰিকভাৱে ক’ব পাৰি যে অসমীয়া ভাষাত চীন-তিব্বতীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ উপাদানৰ উপস্থিতি অসমৰ বহুভাষিক সামাজিক ইতিহাসৰ এটা স্বাভাৱিক ফল। শব্দভাণ্ডাৰ, স্থাননাম, লোকজ সংস্কৃতি, উচ্চাৰণ আৰু সম্ভাৱ্য কিছুমান ভাষিক বৈশিষ্ট্যৰ মাজেৰে এই ভাষা-সংস্পৰ্শৰ চিহ্ন দেখা যায়। অৱশ্যে অসমীয়া ভাষাৰ মূল বংশগত পৰিচয় ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। সেয়ে অসমীয়া ভাষাক বুজিবলৈ এফালে ইয়াৰ ইণ্ডো-আৰ্য বংশগত ইতিহাস আৰু আনফালে অসমৰ চীন-তিব্বতীয় আদি ভাষাসমূহৰ সৈতে হোৱা দীৰ্ঘদিনীয়া সংস্পৰ্শ—দুয়োটা দিশ একেলগে অধ্যয়ন কৰা প্ৰয়োজন।
ভাষা কোনো একে ধৰণৰ, সম্পূৰ্ণ একৰূপ ব্যৱস্থা নহয়। এটা ভাষা বৃহৎ অঞ্চলত বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সামাজিক গোটে ব্যৱহাৰ কৰিলে উচ্চাৰণ, শব্দভাণ্ডাৰ, বাক্যগঠন, ব্যৱহাৰৰ ধৰণ আৰু ভাষিক অভ্যাসত কিছু পাৰ্থক্য সৃষ্টি হোৱাটো স্বাভাৱিক। কোনো নিৰ্দিষ্ট নৃগোষ্ঠী, জাতি বা জনগোষ্ঠীয়ে ব্যৱহাৰ কৰা ভাষাৰ বিশেষ ৰূপক নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা বোলা হয়। অৰ্থাৎ কোনো ভাষিক সম্প্ৰদায়ৰ জাতিগত বা জনগোষ্ঠীয় পৰিচয়, সামাজিক ইতিহাস আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ভাষাৰ ৰূপক নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা হিচাপে অধ্যয়ন কৰিব পাৰি।
উপভাষা হৈছে এটা ভাষাৰ আঞ্চলিক বা সামাজিকভাৱে পৃথক ৰূপ। সকলো উপভাষা পৃথক ভাষা নহয়। মূল ভাষাৰ সৈতে ব্যাকৰণ, শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যগঠনৰ গভীৰ সম্পৰ্ক থাকিলেও উচ্চাৰণ, শব্দচয়ন বা ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। ভাষাৰ বিভিন্ন উপভাষা সেই ভাষাৰ বৈচিত্ৰ্যৰ স্বাভাৱিক প্ৰকাশ।
উপভাষা অধ্যয়ন কৰিলে এটা ভাষা কেনেদৰে বিভিন্ন সামাজিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ মাজত ব্যৱহৃত হৈছে সেয়া বুজিব পাৰি। ভাষা জীৱন্ত হোৱাৰ বাবেই ইয়াৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ সামাজিক পৰিচয় আৰু সাংস্কৃতিক অভিজ্ঞতাৰ প্ৰভাৱ ভাষাত পৰে।
নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ কোনো এটা নৃগোষ্ঠী বা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। এটা জনগোষ্ঠীৰ নিজস্ব ভাষা বা ভাষিক পৰম্পৰা থাকিলে সেই ভাষাৰ প্ৰভাৱ তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা বৃহত্তৰ সংযোগী ভাষাতো পৰিব পাৰে। ফলত একে মূল ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিলেও বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ বক্তাৰ ভাষিক ব্যৱহাৰত পাৰ্থক্য দেখা যায়।
নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাত সাধাৰণতে মাতৃভাষাৰ প্ৰভাৱ, স্থানীয় সংস্কৃতি, সামাজিক আচাৰ, বিশ্বাস, জীৱিকা আৰু ঐতিহাসিক অভিজ্ঞতা প্ৰতিফলিত হয়। এই কাৰণেই নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা কেৱল ভাষাবিজ্ঞানৰ বিষয় নহয়; ই সমাজবিজ্ঞান আৰু নৃতত্ত্বৰ সৈতেও গভীৰভাৱে সম্পৰ্কিত।
অসম বহু নৃগোষ্ঠী আৰু ভাষিক সম্প্ৰদায়ৰ বাসস্থান। বড়ো, মিছিং, কাৰ্বি, ডিমাছা, ৰাভা, তিৱা, দেউৰী, গাৰো আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে নিজস্ব ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বহন কৰি আহিছে। ইয়াৰ লগতে অসমীয়া ভাষা বৃহৎ যোগাযোগ ভাষা হিচাপে বহু জনগোষ্ঠীৰ মাজত ব্যৱহৃত হয়। ফলত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰোঁতে নিজৰ মাতৃভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ কথিত অসমীয়াত আনিব পাৰে।
এই ধৰণৰ ভাষিক ব্যৱহাৰ নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা অধ্যয়নৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ। বক্তাৰ মাতৃভাষা, সামাজিক পৰিৱেশ আৰু অসমীয়া ভাষা শিকাৰ পদ্ধতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তেওঁলোকৰ কথিত অসমীয়াত শব্দ, উচ্চাৰণ আৰু বাক্য ব্যৱহাৰৰ বিশেষ বৈশিষ্ট্য দেখা যাব পাৰে।
নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাত উচ্চাৰণগত পাৰ্থক্য সহজে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। বক্তাই নিজৰ মাতৃভাষাত থকা ধ্বনি-অভ্যাস দ্বিতীয় ভাষালৈ স্থানান্তৰ কৰিব পাৰে। ফলত একে শব্দৰ উচ্চাৰণ অঞ্চল বা জনগোষ্ঠীভেদে সামান্য পৃথক হ’ব পাৰে।
অসমীয়া ভাষাৰ কথিত ৰূপৰ অধ্যয়নত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ বক্তাৰ উচ্চাৰণগত বৈশিষ্ট্য বিশ্লেষণ কৰিলে ভাষা সংস্পৰ্শৰ প্ৰভাৱ বুজিবলৈ সহায় হয়। অৱশ্যে কোনো উচ্চাৰণ পাৰ্থক্যক নৃগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্য বুলি চিহ্নিত কৰাৰ আগতে যথেষ্ট ভাষাবৈজ্ঞানিক তথ্য সংগ্ৰহ কৰা প্ৰয়োজন।
নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে শব্দভাণ্ডাৰ। এজন বক্তাই নিজৰ মাতৃভাষা বা জনগোষ্ঠীয় সংস্কৃতিৰ পৰা অহা শব্দসমূহ অসমীয়া বা অন্য সংযোগী ভাষাতো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। বিশেষকৈ খাদ্য, পোছাক, কৃষি, উৎসৱ, লোকাচাৰ, প্ৰকৃতি, পৰম্পৰাগত সঁজুলি আদি বিষয়ৰ শব্দৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰভাৱ বেছি দেখা যায়।
এই শব্দসমূহে সংযোগী ভাষাটোৰ শব্দভাণ্ডাৰকো সমৃদ্ধ কৰে। অসমৰ বহুভাষিক পৰিৱেশত অসমীয়া ভাষাই বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ পৰা বিভিন্ন শব্দ গ্ৰহণ কৰি অধিক বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে।
মাতৃভাষাৰ বাক্যগঠন আৰু ভাষিক অভ্যাসৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াবা এজন বক্তাৰ দ্বিতীয় ভাষা ব্যৱহাৰত দেখা যাব পাৰে। বাক্যৰ শব্দৰ ক্ৰম, অনুসৰ্গৰ ব্যৱহাৰ, ক্ৰিয়াৰ ৰূপ বা বাক্য উচ্চাৰণৰ ধৰণত আঞ্চলিক বা জনগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্য দেখা যাব পাৰে।
কিন্তু এই বৈশিষ্ট্য সকলো বক্তাৰ মাজত একে ধৰণে নাথাকে। শিক্ষা, বয়স, নগৰীয়া জীৱন, পেছা, সামাজিক যোগাযোগ আৰু দ্বিভাষিকতাৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত ভাষিক বৈশিষ্ট্যৰ তাৰতম্য ঘটিব পাৰে।
নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাৰ বিকাশ বুজিবলৈ দ্বিভাষিকতা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। অসমৰ বহু জনগোষ্ঠীৰ মানুহে নিজৰ মাতৃভাষাৰ লগতে অসমীয়া ভাষাও ব্যৱহাৰ কৰে। ঘৰত মাতৃভাষা আৰু বাহিৰত অসমীয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফলত দুয়োটা ভাষাৰ মাজত পাৰস্পৰিক প্ৰভাৱৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
দ্বিভাষিক বক্তাৰ ভাষিক পৰিচয় এটা জটিল সামাজিক প্ৰক্ৰিয়া। তেওঁ পৰিস্থিতি অনুসৰি ভাষা সলনি কৰিব পাৰে আৰু কেতিয়াবা একে কথোপকথনত দুটা ভাষাৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। এই ভাষিক আচৰণে নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা অধ্যয়নৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।
ভাষা আৰু পৰিচয়ৰ মাজত গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। কোনো জনগোষ্ঠীৰ ভাষা তেওঁলোকৰ ইতিহাস, পৰম্পৰা, লোকবিশ্বাস, স্মৃতি আৰু সাংস্কৃতিক অভিজ্ঞতাৰ বাহক। সেয়ে নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা অধ্যয়নে এটা জনগোষ্ঠীৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয় বুজিবলৈ সহায় কৰে।
ভাষাৰ কোনো বিশেষ ৰূপক “শুদ্ধ” বা “অশুদ্ধ” বুলি সহজে মূল্যায়ন কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাষাবিজ্ঞানীসকলে তাক বক্তাসকলৰ বাস্তৱ সামাজিক ব্যৱহাৰৰ অংশ হিচাপে অধ্যয়ন কৰে। ভাষাৰ বৈচিত্ৰ্য ভাষাৰ দুৰ্বলতা নহয়; ই ভাষাৰ জীৱন্ত স্বভাৱৰ প্ৰমাণ।
নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা অধ্যয়ন কৰিলে ভাষাৰ সামাজিক বৈচিত্ৰ্য বুজিব পাৰি। কোন জনগোষ্ঠী কোন ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে, তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাই বৃহৎ যোগাযোগ ভাষাক কেনেদৰে প্ৰভাৱিত কৰে আৰু ভাষিক পৰিচয় কেনেদৰে গঢ় লৈ উঠে—এই সকলো বিষয় অধ্যয়নৰ সুযোগ পোৱা যায়।
ইয়াৰ উপৰি বিলুপ্তপ্ৰায় বা সংকটাপন্ন ভাষা আৰু উপভাষাৰ নথিভুক্তিকৰণতো নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাৰ অধ্যয়ন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। কোনো এটা জনগোষ্ঠীৰ ভাষিক বৈশিষ্ট্য সংৰক্ষণ কৰিলে তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ এক অমূল্য অংশ সংৰক্ষিত হয়।
অসমৰ সামাজিক বাস্তৱতাত বিভিন্ন ভাষা আৰু জনগোষ্ঠীৰ সহাৱস্থান এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য। এই সহাৱস্থানৰ ফলত অসমীয়া ভাষা এটা বৃহৎ যোগাযোগ ভাষা হিচাপে বিকশিত হৈছে। বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোক অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰোঁতে নিজস্ব ভাষিক অভিজ্ঞতা লৈ আহে। ফলত অসমীয়া ভাষাৰ কথিত ৰূপত বিভিন্ন সামাজিক আৰু নৃগোষ্ঠীয় বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়।
সামগ্ৰিকভাৱে নৃগোষ্ঠীয় উপভাষা বুলিলে কোনো নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠী বা নৃগোষ্ঠীৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত ভাষাৰ বিশেষ ৰূপক বুজোৱা হয়। ই ভাষাৰ সামাজিক বৈচিত্ৰ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশ। অসমৰ দৰে বহুভাষিক আৰু বহু-নৃগোষ্ঠীয় অঞ্চলত ইয়াৰ অধ্যয়ন বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাই কেৱল উচ্চাৰণ বা শব্দৰ পাৰ্থক্য প্ৰকাশ নকৰে; ইয়াৰ মাজেৰে এটা জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, পৰিচয় আৰু সামাজিক জীৱনৰ বহু দিশ প্ৰতিফলিত হয়। সেয়ে অসমীয়া ভাষাৰ অধ্যয়নত নৃগোষ্ঠীয় উপভাষাৰ অধ্যয়ন ভাষাবৈজ্ঞানিক দিশৰ লগতে নৃতাত্ত্বিক আৰু সাংস্কৃতিক দিশৰ পৰাও অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
জলবায়ু হৈছে কোনো এটা অঞ্চলৰ দীৰ্ঘ সময়ৰ বায়ুমণ্ডলীয় পৰিস্থিতিৰ সামগ্ৰিক ধৰণ। তাপমাত্ৰা, বৰষুণ, আৰ্দ্ৰতা, বতাহ, ঋতুচক্ৰ আদি জলবায়ুৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান। জলবায়ুৰ স্বাভাৱিক পৰিৱৰ্তন প্ৰাকৃতিকভাৱে ঘটিব পাৰে যদিও বৰ্তমান সময়ত মানুহৰ বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ ফলত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ গতি আৰু প্ৰভাৱ অধিক চিন্তনীয় হৈ পৰিছে। এই জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে কেৱল প্ৰকৃতি, কৃষি বা অৰ্থনীতিৰ ওপৰতেই প্ৰভাৱ নেপেলায়; মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰতো ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষ প্ৰভাৱ আছে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ অন্যতম স্পষ্ট প্ৰভাৱ হৈছে গড় তাপমাত্ৰা বৃদ্ধি আৰু অত্যধিক গৰমৰ ঘটনা বৃদ্ধি। দীৰ্ঘ সময় ধৰি অত্যধিক গৰমৰ সন্মুখীন হ’লে মানুহৰ শৰীৰৰ স্বাভাৱিক তাপ নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাত চাপ পৰে। অতিরিক্ত ঘাম, দুৰ্বলতা, পানী আৰু লৱণৰ অভাৱ, মূৰ ঘূৰণি আদি সমস্যা দেখা দিব পাৰে। গুৰুতৰ ক্ষেত্ৰত তাপজনিত অসুস্থতা সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
বয়স্ক লোক, শিশু, গৰ্ভৱতী মহিলা আৰু আগৰে পৰা স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা থকা ব্যক্তিসকল অত্যধিক গৰমৰ প্ৰতি অধিক সংবেদনশীল হ’ব পাৰে। বাহিৰত কঠিন শাৰীৰিক কাম কৰা শ্ৰমিকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো তাপৰ চাপ বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত কোনো অঞ্চলত খৰাং আৰু পানীৰ অভাৱ বৃদ্ধি পাব পাৰে। পৰ্যাপ্ত নিৰাপদ পানীৰ অভাৱ হ’লে মানুহে পানীয়, ৰন্ধন আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়। পানীৰ অভাৱৰ ফলত ব্যক্তিগত স্বাস্থ্যবিধি বজাই ৰখা কঠিন হয় আৰু কিছুমান সংক্ৰমণৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি পাব পাৰে।
আনহাতে অতিবৃষ্টি আৰু বানপানীৰ ফলতো পানীৰ উৎস দূষিত হ’ব পাৰে। নলা, আৱৰ্জনা আৰু পানীয় জলৰ উৎস একে ঠাইত মিলি গ’লে পানীবাহিত ৰোগৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে কিছুমান বাহক আৰু জীৱাণুৰ বিস্তাৰৰ পৰিৱেশ সলনি কৰিব পাৰে। তাপমাত্ৰা আৰু বৰষুণৰ পৰিৱৰ্তনে মশা আদি বাহকৰ বংশবৃদ্ধি আৰু ভৌগোলিক বিস্তাৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। ইয়াৰ ফলত কিছুমান বাহকজনিত ৰোগৰ ঝুঁকি কিছুমান অঞ্চলত বৃদ্ধি পাব পাৰে।
পানীৰ পৰিৱেশ সলনি হোৱাৰ ফলত পানীবাহিত ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱো বদলিব পাৰে। বিশেষকৈ বানপানীৰ পিছত বিশুদ্ধ পানী আৰু স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পালে ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো কঠিন হৈ পৰিব পাৰে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু বায়ু দূষণ পৰস্পৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অত্যধিক তাপমাত্ৰা আৰু কিছুমান বায়ুমণ্ডলীয় পৰিৱৰ্তনে বায়ুৰ গুণগত মানৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বায়ু দূষণ বৃদ্ধি পালে হাঁপানি, শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ সমস্যা আৰু অন্যান্য শ্বাসতন্ত্ৰজনিত সমস্যাৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি পাব পাৰে।
ধূলি, ধোঁৱা, বায়ুবাহিত কণা আৰু অন্যান্য দূষক পদাৰ্থৰ দীৰ্ঘম্যাদী সংস্পৰ্শই শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। শিশু, বয়স্ক আৰু শ্বাসতন্ত্ৰৰ সমস্যা থকা লোক বিশেষভাৱে সংবেদনশীল হ’ব পাৰে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত চৰম বৰষুণ আৰু বানপানীয়ে মানুহৰ স্বাস্থ্যত বিভিন্ন ধৰণে প্ৰভাৱ পেলায়। বানপানীত মানুহৰ ঘৰ-বাৰী, পানীয় জলৰ উৎস, পথ আৰু স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’ব পাৰে। ফলত জৰুৰী স্বাস্থ্যসেৱা পোৱাটো কঠিন হয়।
বানপানীৰ পিছত দূষিত পানী, আৱৰ্জনা আৰু আৰ্দ্ৰ পৰিৱেশৰ ফলত বিভিন্ন সংক্ৰমণৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি পাব পাৰে। ইয়াৰ লগতে বানপানীৰ সময়ত আঘাত, ডুব যোৱা আৰু অন্যান্য দুৰ্ঘটনাৰ সম্ভাৱনাও থাকে।
খৰাং পৰিস্থিতিয়ে কৃষিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলালে খাদ্য উৎপাদন হ্ৰাস পাব পাৰে। দীৰ্ঘ সময়ৰ খৰাঙৰ ফলত কৃষক আৰু গ্ৰাম্য সমাজে অৰ্থনৈতিক সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়। খাদ্যৰ উপলব্ধতা কমি গ’লে পুষ্টিহীনতাৰ ঝুঁকিও বৃদ্ধি পাব পাৰে।
শিশু আৰু গৰ্ভৱতী মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত পৰ্যাপ্ত পুষ্টি বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। সেয়ে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত কৃষি আৰু খাদ্য-নিৰাপত্তা দুৰ্বল হ’লে জনস্বাস্থ্যৰ ওপৰত দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ কেৱল শাৰীৰিক স্বাস্থ্যত সীমাবদ্ধ নহয়। বানপানী, ঘূৰ্ণিবতাহ, খৰাং, বনজুই, ঘৰ-বাৰী বা জীৱিকা হেৰুৱা আদি ঘটনাই মানুহৰ মানসিক স্বাস্থ্যতো গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ পিছত ভয়, উদ্বেগ, দুখ, অনিশ্চয়তা আৰু মানসিক চাপ বৃদ্ধি পাব পাৰে। জীৱিকা হেৰুৱা কৃষক, ঘৰ হেৰুৱা পৰিয়াল আৰু দুৰ্যোগত আত্মীয় হেৰুৱা লোকসকলৰ মানসিক সমস্যাৰ ঝুঁকি বিশেষভাৱে গুৰুতৰ হ’ব পাৰে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত ৰোগ আৰু চৰম বতৰজনিত ঘটনা বৃদ্ধি পালে স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাৰ ওপৰত অতিৰিক্ত চাপ পৰিব পাৰে। বানপানী বা ঘূৰ্ণিবতাহৰ সময়ত হাসপাতাল, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, ঔষধৰ যোগান আৰু স্বাস্থ্যকৰ্মীৰ ওপৰত অধিক দায়িত্ব আহে।
যদি স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, পথ আৰু বিদ্যুৎ ব্যৱস্থা ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়, তেন্তে জৰুৰী চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়োৱাত সমস্যা হয়। সেয়ে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে খাপ খোৱা স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা প্ৰয়োজন।
শিশু আৰু বয়স্ক লোক জলবায়ু সম্পৰ্কীয় স্বাস্থ্য-ঝুঁকিৰ প্ৰতি অধিক সংবেদনশীল হ’ব পাৰে। শিশুৰ শৰীৰ সম্পূৰ্ণ বিকশিত নোহোৱা বাবে অত্যধিক গৰম, পানীৰ অভাৱ বা সংক্ৰমণৰ প্ৰভাৱ গুৰুতৰ হ’ব পাৰে।
বয়স্ক লোকৰ ক্ষেত্ৰত শৰীৰৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ ক্ষমতা আৰু অন্য স্বাস্থ্য সমস্যাৰ বাবে অত্যধিক গৰম বা ঠাণ্ডাৰ প্ৰভাৱ অধিক হ’ব পাৰে।
শহৰ অঞ্চলত কংক্ৰিটৰ অট্টালিকা, যান-বাহন, কম গছ-গছনি আৰু অধিক জনঘনত্বৰ ফলত গৰমৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াবা অধিক তীব্ৰ হ’ব পাৰে। নগৰীয় “তাপ দ্বীপ” প্ৰভাৱৰ ফলত শহৰৰ কিছুমান অঞ্চল আশে-পাশে থকা গ্ৰাম্য অঞ্চলতকৈ অধিক গৰম হ’ব পাৰে।
শহৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে বায়ু দূষণ, পানীৰ সমস্যা আৰু তাপৰ চাপ একেলগে যোগ হ’লে জনস্বাস্থ্যৰ ওপৰত অধিক চাপ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ স্বাস্থ্যজনিত প্ৰভাৱ কমাবলৈ ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক দুয়ো স্তৰত প্ৰস্তুতি প্ৰয়োজন। অত্যধিক গৰমৰ সময়ত পৰ্যাপ্ত পানী খোৱা, অতি দুপৰীয়া ৰ’দ এৰাই চলা, পাতল পোছাক পিন্ধা আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি বিশ্ৰাম লোৱা উপকাৰী।
বিশুদ্ধ পানী, স্বাস্থ্যসন্মত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা, মশা নিয়ন্ত্ৰণ, সুৰক্ষিত খাদ্য, গছপুলি ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ লগতে জলবায়ু-সহনশীল স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাও প্ৰয়োজন।
সামগ্ৰিকভাৱে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে এক বহুমাত্ৰিক সমস্যা। অত্যধিক তাপমাত্ৰা, পানীৰ অভাৱ, বানপানী, খৰাং, সংক্ৰামক ৰোগ, বায়ু দূষণ, পুষ্টিহীনতা, আঘাত আৰু মানসিক চাপ— এই সকলো দিশে মানুহৰ স্বাস্থ্যক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। ইয়াৰ প্ৰভাৱ সকলো মানুহৰ ওপৰত একে নহয়; শিশু, বয়স্ক, দৰিদ্ৰ জনগোষ্ঠী, কৃষক, বাহিৰত কাম কৰা শ্ৰমিক আৰু দুৰ্যোগপ্ৰৱণ অঞ্চলত বাস কৰা লোকসকল অধিক ঝুঁকিত থাকিব পাৰে।
সেয়ে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সমাধান কেৱল পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বিষয় নহয়; ই জনস্বাস্থ্য সুৰক্ষাৰো অবিচ্ছেদ্য অংশ। জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ কমোৱা, নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ব্যৱহাৰ বঢ়োৱা, বনাঞ্চল সংৰক্ষণ, বিশুদ্ধ পানীৰ সুৰক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাৰ প্ৰস্তুতি আৰু জনসচেতনতা বৃদ্ধিৰ জৰিয়তে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ স্বাস্থ্যজনিত ক্ষতি কিছু পৰিমাণে হ্ৰাস কৰিব পাৰি। মানুহ আৰু প্ৰকৃতিৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটোৱেই ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ সুস্থ জীৱনৰ বাবে অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।
শিক্ষাৰ্থীয়ে জমা দিয়াৰ পূৰ্বে নিজৰ নাম, Enrolment Number, Study Centre আৰু অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় তথ্য পূৰণ কৰিব।
বিষয়: অসমীয়া ভাষাঃ পৰিচয় আৰু ক্ৰমবিকাশ
Course Code: PG AS S1 03 (DSC)
.jpg)
0 Comments