মানৰ অসম আক্ৰমণ - অধ্যায় ৪ - সমাজ বিজ্ঞান - নৱম শ্ৰেণী

(DIVISION-I)

Assam State School Education Board

Class : IX

Subject : Social Science

(Itihaas Part-I)

Medium : Assamese

Chapter : 4

মানৰ অসম আক্ৰমণ

অনুশীলনীৰ প্ৰশ্ন

অতি চমু/চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন: পৃষ্ঠা— ৮০

প্ৰশ্ন ১: ১৭৮৪ চনত মান ৰজা বদৌপায়াৰ আমোলত মানসকলে কোনখন দেশ জয় কৰিছিল?

উত্তৰ: ১৭৮৪ চনত মান ৰজা বদৌপায়াৰ আমোলত মানসকলে আৰাকান দেশ জয় কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৬৮, ৬৯)

প্ৰশ্ন ২: মান আৰু ব্ৰিটিছৰ মাজত কেতিয়াৰ পৰা শত্ৰুতা সৃষ্টি হৈছিল?

উত্তৰ: মান ৰজা বদৌপায়াই আৰাকান জয় কৰাৰ পিছত প্ৰায় চল্লিশ হেজাৰ আৰাকানী লোকে ব্ৰিটিছ অধিকৃত বংগদেশত আশ্ৰয় লৈছিল; এই শৰণাৰ্থীসকলক ওভতাই পঠাবলৈ মান ৰজাই দিয়া হেঁচাত ব্ৰিটিছ চৰকাৰ মান্তি নোহোৱাত দুই পক্ষৰ মাজত মনোমালিন্য তথা শত্ৰুতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৩: মানৰ উপদ্ৰৱত থাকিব নোৱাৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই যোৱা কাছাৰৰ ৰজাজনৰ নাম কি আছিল?

উত্তৰ: মানৰ উপদ্ৰৱত থাকিব নোৱাৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই যোৱা কাছাৰৰ ৰজাজনৰ নাম আছিল গোবিন্দ সিংহ। (পৃষ্ঠা: ৭৫)

প্ৰশ্ন ৪: কোন যুদ্ধত আহোমৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল?

উত্তৰ: ১৮১৭ চনত বদনৰ নেতৃত্বত অহা মান সেনাৰ হাতত আহোম সেনা ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত পৰাজিত হোৱাৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৫: বৈশালী হুকুং কি?

উত্তৰ: ১৮১৭ চনত বদনৰ লগত অহা এজন মান লিপিকাৰে মানৰ সামৰিক অভিযানৰ বিষয়ে লিখি থৈ যোৱা এটা টোকা বা বিৱৰণী হ’ল বৈশালী হুকুং। (পৃষ্ঠা: ৬৯, ৭০)

প্ৰশ্ন ৬: বৈশালী মুং-ডুন-চুন খাম কি?

উত্তৰ: ১৮১৭ চনত বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ সৈতে অহা আন এজন মান লিপিকাৰে মানৰ সামৰিক অভিযানৰ বিষয়ে লিখি থৈ যোৱা দ্বিতীয়টো টোকাৰ নাম হ’ল বৈশালী মুং-ডুন-চুন-খাম। (পৃষ্ঠা: ৬৯, ৭০)

প্ৰশ্ন ৭: বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে মান সৈন্য আহোতে অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী কোন আছিল?

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে মান সৈন্য আহোতে অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৮: বদনচন্দ্ৰই কিমান মান সৈন্য লগত আনিছিল?

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰই ব্ৰহ্মদেশৰ পৰা ৮০০০ মান সেনা লগত আনিছিল। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৯: বদনচন্দ্ৰই অসমত সোমায়েই কিমান অতিৰিক্ত সৈন্য গোটাইছিল?

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰই বাটত মানৰ কৰতলীয়া ৰজা কেইজনমানৰ পৰা আঠ হেজাৰ অতিৰিক্ত সৈন্য গোটাইছিল। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ১০: বদনচন্দ্ৰক চন্দ্ৰকান্ত সিংহই কি উপাধিৰে প্ৰধানমন্ত্ৰী পাতিছিল?

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰক চন্দ্ৰকান্ত সিংহই 'মন্ত্ৰী বৰফুকন' নামে এটি নতুন পদবী বা উপাধিৰে প্ৰধানমন্ত্ৰী পাতিছিল। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ১১: মানৰ আক্ৰমণ কোন কোন চনত হৈছিল?

উত্তৰ: মানৰ আক্ৰমণ ১৮১৭, ১৮১৯ আৰু ১৮২১ চনত হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৬৯, ৭০, ৭২)

প্ৰশ্ন ১২: কোন চনত বদনচন্দ্ৰক হত্যা কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: ১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনক হত্যা কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৭০, ৮০)

শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা: পৃষ্ঠা— ৮০

প্ৰশ্ন ১: ১৮১৬/১৮১৭/১৮১৯ চনত মানসকলে অসমৰ আভ্যন্তৰীণ ৰাজনীতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল।

উত্তৰ: ১৮১৭ চনত। (পৃষ্ঠা: ৬৯, ৮০)

প্ৰশ্ন ২: জগন্নাথ ঢেকিয়াল ফুকন/বদন চন্দ্ৰ বৰফুকন/চন্দ্ৰকান্ত বুঢ়াগোহাঁই ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইৰ ভাতৃ আছিল।

উত্তৰ: উত্তৰ পাঠ্যপুথিত উপলব্ধ নহয়। (পৃষ্ঠা: নাই)

(টোকা: পাঠ্যপুথিৰ তথ্য অনুসৰি ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁই আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পুত্ৰ)

প্ৰশ্ন ৩: বদন চন্দ্ৰৰ হত্যাকাণ্ড সংঘটিত হৈছিল ১৮১৬/১৮১৭/১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত।

উত্তৰ: ১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত। (পৃষ্ঠা: ৮০)

প্ৰশ্ন ৪: ৰাজমাও নুমলী চন্দ্ৰকান্ত সিংহ/পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই/ব্ৰজনাথ গোহাঁইৰ মাতৃ আছিল।

উত্তৰ: উত্তৰ পাঠ্যপুথিত উপলব্ধ নহয়। (পৃষ্ঠা: নাই)

(টোকা: পাঠ্যপুথিৰ তথ্য অনুসৰি নুমলী ৰাজমাৱে ৰাজধানীত বদনক আদৰিছিল আৰু তেওঁৰ ষড়যন্ত্ৰতে বদনক হত্যা কৰা হৈছিল)

প্ৰশ্ন ৫: য়াণ্ডাবু সন্ধি ১৮১৪/১৮২৬/১৮২৮ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰি তাৰিখে স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল।

উত্তৰ: ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰি তাৰিখে। (পৃষ্ঠা: ৭৭, ৮০)

ৰচনা ধৰ্মী প্ৰশ্ন : পৃষ্ঠা— ৮০-৮১

প্ৰশ্ন ১: মণিপুৰ আৰু আৰাকানত মানৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: মান ৰজা আলং পায়াৰ দিনৰে পৰা ব্ৰহ্মদেশে ৰাজ্য সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে অধিক যত্নপৰ হৈছিল। মান ৰজাৰ সাম্রাজ্যবাদী প্রচেষ্টা সীমামূৰীয়া মণিপুৰ আৰু কাছাৰলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। ব্ৰহ্মদেশে আৰাকান দখল কৰি লাহে লাহে মণিপুৰৰ ওপৰত কেইবাবাৰো আক্ৰমণ কৰিছিল। মান ৰজা বদৌপায়াৰ আমোলত মান সেনাই আৰাকান জয় কৰি দখল কৰাৰ লগে লগে মান ৰজাই মাৰগুই দীপপুঞ্জৰ পৰা চট্টগ্রাম বন্দৰলৈ সমগ্ৰ বংগোপসাগৰীয় উপকূল ৰেখাত প্ৰধান ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়।

(পৃষ্ঠা: ৬৮, ৬৯)

প্ৰশ্ন ২: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰিতাই কেনেকৈ ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ জন্ম দিছিল আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসন আৰু প্ৰতিপত্তিৰ বাবে দেশৰ বহু লোকে তেওঁক ভাল পোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁক শাসনৰ পৰা আঁতৰাবলৈ কেইবাটাও ষড়যন্ত্ৰৰ জন্ম হৈছিল:

(i) কমলেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত পানীমুৱা নামৰ এজন বিদ্ৰোহীৰ নেতৃত্বত এটা বিদ্ৰোহ সংগঠিত হৈছিল, যিটো পানীমুৱা বিদ্ৰোহ হিচাপে জনাজাত।

(ii) আহোম ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ বন্ধু সত্ৰামে বুঢ়াগোহাঁইক হত্যা কৰি সকলো ক্ষমতা নিজৰ হাতলৈ নিবৰ বাবে এটা ষড়যন্ত্ৰ চলাইছিল।

(iii) গুৱাহাটীৰ বৰফুকন বদনচন্দ্ৰই পূৰ্ণানন্দৰ ক্ষমতা বৃদ্ধিত অসন্তুষ্ট হৈ তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ৰাজনৈতিক বিৰোধত লিপ্ত হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৭, ৬৮, ৭৯)

প্ৰশ্ন ৩: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ শেষ পৰিণতি কি আছিল?

উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত ষড়যন্ত্ৰসমূহৰ পৰিণতি আছিল ভয়ংকৰ:

(i) পানীমুৱা বিদ্ৰোহক বুঢ়াগোহাঁইয়ে কঠোৰ হাতেৰে দমন কৰিছিল।

(ii) সত্ৰামৰ ষড়যন্ত্ৰৰ তথ্য ফাদিল হোৱাত তেওঁক নামৰূপলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হয়, য’ত তেওঁ নগা আততায়ীৰ হাতত প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল।

(iii) বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে ব্ৰিটিছৰ সহায় নাপাই শেষত মান ৰজাৰ সহায় লৈ ১৮১৭ চনত মান সৈন্য লৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত হোৱা যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৭, ৬৯)

প্ৰশ্ন ৪: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত মানে কিয় অসম আক্ৰমণ কৰিছিল?

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ অত্যাচাৰ বৃদ্ধি পোৱাত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে তেওঁক পদচ্যুত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। এই কথা গম পাই বদনচন্দ্ৰই পলাই গৈ ব্ৰিটিছৰ সামৰিক সাহায্য বিচাৰি বিফল হয়। তাৰপিছত তেওঁ মান ৰজা বদৌপায়াক সাক্ষাৎ কৰে। পূৰ্ণানন্দৰ স্বেচ্ছাচাৰিতাৰ পৰা নিজকে আৰু স্বৰ্গদেউ চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ৰক্ষা কৰাৰ বাবে বদনচন্দ্ৰই মান ৰজাক সহায় বিচাৰিছিল। মান ৰজাইও ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অসমক সামৰিক শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে বদনক সহায় কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৮, ৬৯, ৭০)

প্ৰশ্ন ৫: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত অসমত মানৰ ৰাজনৈতিক হস্তক্ষেপ সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰই প্ৰায় ১৬,০০০ সৈন্য লৈ ১৮১৭ চনত পাটকাই পথেদি অসমত সোমায়। ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত আহোম সেনাক পৰাস্ত কৰি মান সেনাই যোৰহাট অধিকাৰ কৰে। এই অভিযানৰ ফলত বদনচন্দ্ৰই ক্ষমতা লাভ কৰি 'মন্ত্ৰী বৰফুকন' পদবী লয় আৰু নামত চন্দ্ৰকান্ত সিংহ ৰজা হৈ থাকে। প্ৰথম অৱস্থাত মানসকলে অসম জয় কৰাৰ কথা নাভাবি বদনক সামৰিক সাহায্য দিহে উভতি গৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৯, ৭০)

প্ৰশ্ন ৬: মানৰ অসম আক্ৰমণৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: মানৰ অসম আক্ৰমণৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল:

(i) আহোম ৰাজসভাৰ আভ্যন্তৰীণ কন্দল, বিশেষকৈ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আৰু বদন বৰফুকনৰ মাজৰ বিৰোধ।

(ii) বদন বৰফুকনে পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে মান ৰজাৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰা।

(iii) মান ৰজাৰ সাম্ৰাজ্যবাদী নীতি আৰু ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অসমক সৈন্য শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইচ্ছা।

(iv) মান ৰজাৰ অসমীয়া ৰাণী ৰঙ্গিলী আইদেউ বদনচন্দ্ৰৰ পেহীয়েক হোৱা বাবে বদনক সহায় কৰিবলৈ ৰজাক কৰা অনুৰোধ।

(পৃষ্ঠা: ৬৮, ৬৯)

প্ৰশ্ন ৭: মানৰ অসম আক্ৰমণৰ পৰিণতিসমূহ ফঁহিয়াই দেখুওৱা।

উত্তৰ: মানৰ আক্ৰমণৰ পৰিণতিসমূহ আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী:

(i) ইয়াৰ ফলত আহোমৰ ছশ বছৰীয়া ৰাজত্বৰ অৱসান ঘটিছিল।

(ii) অসমৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা মষিমূৰ হৈছিল আৰু বেপাৰ-বাণিজ্য বন্ধ হৈছিল।

(iii) মানৰ অমানুষিক অত্যাচাৰৰ ফলত গাঁওবোৰ উছন হৈ হাবিলৈ পৰিণত হৈছিল আৰু জনসংখ্যা ভীষণভাৱে কমিছিল।

(iv) এই আক্ৰমণে ইংৰাজক অসমলৈ অহাৰ সুযোগ দিছিল, যাৰ ফলত ১৮২৬ চনত অসম ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যায়।

(পৃষ্ঠা: ৭৪, ৭৯)

প্ৰশ্ন ৮: কোনটো বিদ্ৰোহক 'পানীমুৱা বিদ্ৰোহ' বুলি কোৱা হয়?

উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসনৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ কমলেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত পানীমুৱা নামৰ এজন বিদ্ৰোহীৰ নেতৃত্বত যিটো বিদ্ৰোহ সংগঠিত হৈছিল, তাকে পানীমুৱা বিদ্ৰোহ বুলি কোৱা হয়।

(পৃষ্ঠা: ৬৭)

প্ৰশ্ন ৯: ১৮১৭ চনৰ অসমত মানসকলৰ সামৰিক হস্তক্ষেপৰ দুটা ফলাফল উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ১৮১৭ চনৰ মানৰ সামৰিক হস্তক্ষেপৰ দুটা ফলাফল হ’ল:

(i) পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বদনচন্দ্ৰই ক্ষমতা দখল কৰি প্ৰধানমন্ত্ৰী (মন্ত্ৰী বৰফুকন) হৈছিল।

(ii) চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পুনৰ সিংহাসনত সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৯, ৭০)

প্ৰশ্ন ১০: প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধ কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল? এই যুদ্ধখন ক'ত সংঘটিত হৈছিল?

উত্তৰ: প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধ ১৮২৪ চনৰ ৫ মাৰ্চত ঘোষণা কৰা হৈছিল আৰু ই ১৮২৬ চনলৈকে চলিছিল। এই যুদ্ধখন চাৰিখন ৰণাঙ্গনত সংঘটিত হৈছিল— ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা (আহোম ৰাজ্য), কাছাৰ, মণিপুৰ আৰু ব্ৰহ্মদেশত।

(পৃষ্ঠা: ৭৫, ৭৭)

প্ৰশ্ন ১১: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ উল্লেখযোগ্য ফলাফলসমূহ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ উল্লেখযোগ্য ফলাফলসমূহ হ’ল:

(i) মানসকলে অসম, কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়াৰ ওপৰত সকলো দাবী ত্যাগ কৰে।

(ii) অসম সম্পূৰ্ণৰূপে ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যায় আৰু আহোম ৰাজত্বৰ ওৰ পৰে।

(iii) ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে অসমত শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰি ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ পাতনি মেলে।

(পৃষ্ঠা: ৭৪, ৭৭, ৭৮)

প্ৰশ্ন ১২: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে লিখা।

উত্তৰ: অসমৰ ইতিহাসত য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম। এই সন্ধিয়ে অসমত মানৰ দিনৰ যন্ত্ৰণাদায়ক শাসনৰ অন্ত পেলাইছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমত আহোমৰ ছশ বছৰীয়া স্বতন্ত্ৰ ৰাজত্বৰ অৱসান ঘটে আৰু এক নতুন ঔপনিৱেশিক যুগৰ সূচনা হয়। এই সন্ধিয়ে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজনৈতিক ধাৰা চিৰদিনৰ বাবে সলনি কৰি দিছিল।

(পৃষ্ঠা: ৭৮, ৭৯)

চমুটোকা : পৃষ্ঠা—৮১

(১) বদৌপায়া:

বদৌপায়া আছিল ব্ৰহ্মদেশৰ এজন শক্তিশালী মান ৰজা। তেওঁৰ আমোলত মান সেনাই ১৭৮৪ চনত আৰাকান জয় কৰিছিল। তেওঁৰ সাম্রাজ্যবাদী নীতিৰ বাবে ব্ৰহ্মদেশৰ সীমা ব্ৰিটিছ অধিকৃত বংগদেশৰ কাষ পাইছিলহি, যাৰ ফলত ইংৰাজৰ সৈতে মনোমালিন্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ অনুৰোধত তেৱেঁই ১৮১৭ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অসমলৈ মান সেনা পঠিয়াইছিল।

(২) গম্ভীৰ সিং:

গম্ভীৰ সিং আছিল মণিপুৰৰ এজন ৰজা। তেওঁ কাছাৰৰ ৰজা গোবিন্দ চন্দ্ৰক আক্ৰমণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধৰ সময়ত ইংৰাজ সেনাপতি পাম্বাৰটনে গম্ভীৰ সিঙৰ সহযোগত মণিপুৰৰ পৰা মান সেনাক খেদি পঠাবলৈ সক্ষম হৈছিল। য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ চৰ্ত অনুযায়ী মানসকলে গম্ভীৰ সিঙক মণিপুৰৰ ৰজা হিচাপে মানি লবলৈ বাধ্য হৈছিল।

(৩) গোবিন্দচন্দ্ৰ:

গোবিন্দচন্দ্ৰ আছিল কাছাৰৰ ৰজা। মণিপুৰী ৰজা গম্ভীৰ সিঙৰ আক্ৰমণ আৰু মানৰ উপদ্ৰৱত তিষ্ঠিব নোৱাৰি তেওঁ ইংৰাজৰ শৰণাপন্ন হৈছিল আৰু শ্ৰীহট্টলৈ পলাই গৈছিল। তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ বাবেই ব্ৰিটিছে মানৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিবলগীয়া হৈছিল।

(৪) দামান গগৈ:

১৮১৭ চনত বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত অহা প্ৰায় ১৬,০০০ মান সেনাক বাধা দিবলৈ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই ডাঙৰীয়াই এটা সৈন্য বাহিনী প্ৰেৰণ কৰিছিল। এই সৈন্য বাহিনীটোৰ এজন প্ৰধান নেতা আছিল দামান গগৈ। তেওঁলোক ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত মান সেনাৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল।

(৫) হাও বৰা:

হাও বৰা আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ এজন সেনাপতি। ১৮১৭ চনত দামান গগৈৰ সৈতে তেওঁকো মানৰ আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল। মান সেনাৰ লগত হোৱা ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত তেওঁৰ বাহিনী পৰাজিত হৈছিল।

(৬) ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধ:

১৮১৭ চনত বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে ১৬,০০০ মান সেনা লৈ পাটকাই পথেদি অসমত সোমোৱাৰ সময়ত ঘিলাধাৰী নামৰ ঠাইত আহোম সেনাৰ লগত সংঘৰ্ষ হয়। এই যুদ্ধত আহোম সৈন্য পৰাজিত হয়। এই পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল।

(৭) ব্ৰজনাথ:

ব্ৰজনাথ আছিল আহোম ৰজা ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ নাতি। ১৮১৮ চনত ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ বিৰুদ্ধে চলা বিদ্ৰোহত তেওঁ সক্ৰিয় আছিল। ৰুচিনাথে তেওঁক ৰজা হিচাপে ঘোষণা কৰিব বিচাৰিছিল যদিও অংগক্ষত থকাৰ বাবে তেওঁৰ পুত্ৰ পুৰন্দৰ সিংহকহে ৰজা পতা হৈছিল।

(৮) পুৰন্দৰ সিংহ:

পুৰন্দৰ সিংহ আছিল ব্ৰজনাথ সিংহৰ পুত্ৰ। চন্দ্ৰকান্ত সিংহক সিংহাসনচ্যুত কৰাৰ পিছত ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইয়ে ১৮১৮ চনত পুৰন্দৰক আহোমৰ ৰজা পাতিছিল। ১৮১৯ চনত দ্বিতীয়বাৰ মানৰ আক্ৰমণ হোৱাত তেওঁ পৰাজিত হৈ বংগদেশলৈ পলাই গৈ ইংৰাজৰ আশ্ৰয় লৈছিল।

(৯) লুকু ডেকাফুকন:

ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইয়ে যোৰহাট অভিমুখে যাত্ৰা কৰাৰ বাতৰি পাই ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহই তেওঁক বাধা দিবলৈ লুকু ডেকাফুকনৰ নেতৃত্বত এটি সৈন্য বাহিনী পঠিয়াইছিল। ৰুচিনাথৰ হাতত লুকু ডেকাফুকনৰ বাহিনী পৰাজিত হয় আৰু লুকু ডেকাফুকন ৰণত নিহত হয়।

(১০) আলুমিংগি:

আলুমিংগি আছিল মান ৰজাৰ এজন প্ৰধান সেনাপতি। বদন বৰফুকনৰ হত্যাৰ প্ৰতিশোধ লবলৈ আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱাবলৈ ব্ৰহ্ম ৰজাই ১৮১৯ চনত আলুমিংগিৰ নেতৃত্বত এটি সৈন্য বাহিনী পঠাইছিল। তেওঁৰ নেতৃত্বতে মানে জাঁজীৰ ওচৰৰ ফুলপানী ছিগাত আহোম সেনাক পৰাস্ত কৰিছিল।

(১১) য়াণ্ডাবু সন্ধি:

প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধৰ পৰিণতি স্বৰূপে ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইংৰাজ আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজাৰ মাজত য়াণ্ডাবু নামৰ ঠাইত এই সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয়। এই সন্ধিৰ চৰ্ত অনুসৰি মানে অসমৰ ওপৰত সকলো দাবী ত্যাগ কৰে আৰু ১ কোটি টকা যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণ দিবলৈ মান্তি হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমত মানৰ দিনৰ অন্ত পৰে আৰু অসম ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যায়।

অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

চতুৰ্থ অধ্যায় ‘মানৰ অসম আক্ৰমণ’ৰ পাঠ্যপুথিৰ পৰা যুগুতোৱা ২০টা অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: ব্ৰহ্মদেশৰ প্ৰজাক অসমৰ মানুহে কি বুলি কৈছিল?

উত্তৰ: মান। (পৃষ্ঠা: ৬৬)

প্ৰশ্ন ২: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত কোনজন আহোম ৰজাই ৰাজধানী এৰি গুৱাহাটীলৈ পলায়ন কৰিছিল?

উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহই। (পৃষ্ঠা: ৬৭)

প্ৰশ্ন ৩: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত কোন বুঢ়াগোহাঁইৰ পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল?

উত্তৰ: তেওঁৰ পুত্ৰ ৰুচিনাথ। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৪: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পুত্ৰ ওৰেযানাথে কাৰ জীয়ৰীক বিয়া কৰাইছিল?

উত্তৰ: বদন বৰফুকনৰ জীয়ৰী পিজৌ গাভৰুক। (পৃষ্ঠা: ৬৮)

প্ৰশ্ন ৫: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে কাৰ পৰা সামৰিক সাহায্য বিচাৰি কলিকতালৈ গৈছিল?

উত্তৰ: ব্ৰিটিছ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ পৰা। (পৃষ্ঠা: ৬৮)

প্ৰশ্ন ৬: মান ৰজাৰ অসমীয়া ৰাণী গৰাকীৰ নাম কি আছিল?

উত্তৰ: ৰঙ্গিলী আইদেউ। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৭: ১৮১৭ চনত মান সেনাই কোনটো পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল?

উত্তৰ: পাটকাই পথেদি। (পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৮: বদনচন্দ্ৰক কোনে হত্যা কৰিছিল?

উত্তৰ: ৰূপসিং নামৰ এজন চুবেদাৰে। (পৃষ্ঠা: ৭০)

প্ৰশ্ন ৯: চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ অঙ্গক্ষত কৰি ক’লৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: তৰাতলিলৈ। (পৃষ্ঠা: ৭০)

প্ৰশ্ন ১০: ১৮২১ চনত মানসকলে কাক আহোমৰ ৰজা পাতিছিল?

উত্তৰ: যোগেশ্বৰ সিংহক। (পৃষ্ঠা: ৭২)

প্ৰশ্ন ১১: 'মান ভগনৰ দিন' বুলিলে কোনটো সময়ছোৱাক বুজায়?

উত্তৰ: ১৮২১ চনৰ পৰা ১৮২৫ চনলৈকে যি সময়ত অসমীয়া প্ৰজা মানৰ অত্যাচাৰত ভগনীয়া হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৭৩)

প্ৰশ্ন ১২: কোনখন ৰণক অসমৰ স্বাধীনতা পুনৰুদ্ধাৰৰ শেষ ৰণ বুলি কোৱা হয়?

উত্তৰ: মহগড়ৰ ৰণক। (পৃষ্ঠা: ৭৩)

প্ৰশ্ন ১৩: হাদিৰাচকীত মানৰ সৈতে হোৱা যুঁজত কোন পৰাস্ত হৈছিল?

উত্তৰ: চন্দ্ৰকান্ত সিংহ। (পৃষ্ঠা: ৭৩)

প্ৰশ্ন ১৪: ১৮২৪ চনত ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজাৰ বিৰুদ্ধে কোনে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছিল?

উত্তৰ: গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড আমহাষ্টে। (পৃষ্ঠা: ৭৫)

প্ৰশ্ন ১৫: ইংৰাজ সেনাই কেতিয়া গুৱাহাটী অধিকাৰ কৰিছিল?

উত্তৰ: ১৮২৪ খ্ৰীষ্টব্দৰ ২৮ মাৰ্চত। (পৃষ্ঠা: ৭৬)

প্ৰশ্ন ১৬: ১৮২৫ চনৰ ১৭ জানুৱাৰি তাৰিখে কাৰ নেতৃত্বত ইংৰাজ ফৌজে যোৰহাট দখল কৰিছিল?

উত্তৰ: লেফটেনেন্ট নিউভিলৰ নেতৃত্বত। (পৃষ্ঠা: ৭৬)

প্ৰশ্ন ১৭: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ কিমান নম্বৰ অনুচ্ছেদ অসম সম্পৰ্কীয় আছিল?

উত্তৰ: দ্বিতীয় অনুচ্ছেদ। (পৃষ্ঠা: ৭৭)

প্ৰশ্ন ১৮: য়াণ্ডাবু সন্ধি কেতিয়া স্বাক্ষৰিত হৈছিল?

উত্তৰ: ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে। (পৃষ্ঠা: ৭৭)

প্ৰশ্ন ১৯: মান ৰজাই যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণৰ বাবদ ব্ৰিটিছক কিমান টকা দিবলগীয়া হৈছিল?

উত্তৰ: এক কোটি টকা। (পৃষ্ঠা: ৭৭)

প্ৰশ্ন ২০: ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰৰ কলিয়াভোমোৰা সেঁতুখন কিমান চনত সাজি উলিওৱা হৈছিল?

উত্তৰ: ১৯৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত। (পৃষ্ঠা: ৬৬)

অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন :

চতুৰ্থ অধ্যায় ‘মানৰ অসম আক্ৰমণ’ৰ পৰা ২-৪ শাৰীৰ ২০টা অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনক কিয় পদচ্যুত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল?

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন অত্যন্ত অত্যাচাৰী হৈ উঠিছিল আৰু কামাখ্যা, হাজো আদি মন্দিৰৰ সোণ-ৰূপ আত্মসাৎ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি গুৱাহাটীৰ প্ৰজাবৰ্গৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰ আৰু পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ কানি বন্ধ কৰাৰ নিৰ্দেশ অমান্য কৰা বাবে তেওঁক পদচ্যুত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল।

প্ৰশ্ন ২: মান ৰজাই কিয় বদনচন্দ্ৰক সহায় কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল?

উত্তৰ: মান ৰজাৰ সাম্ৰাজ্যবাদী নীতিৰ বাবে তেওঁ পশ্চিম দিশে ৰাজ্য সম্প্ৰসাৰণ কৰিব বিচাৰিছিল। তেওঁ ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অসমক এক প্ৰধান সৈন্য শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুযোগ বিচাৰিছিল বাবে বদনক সহায় কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল।

প্ৰশ্ন ৩: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে মটক ৰাজ্য কিয় স্বতন্ত্রভাৱে শাসন কৰিবলৈ এৰি দিছিল?

উত্তৰ: বিদেশী শক্তি ঘৰুৱা ৰাজনীতিত জড়িত হ’লে দেশৰ স্বাৰ্থ বিপন্ন হ’ব বুলি বুঢ়াগোহাঁইয়ে আশংকা কৰিছিল। সেয়ে মোৱামৰীয়া মৰাণসকলৰ সৈতে সম্ভাৱ প্ৰতিষ্ঠাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দিহিঙৰ মাজৰ ভূখণ্ডটো তেওঁলোকক এৰি দিছিল।

প্ৰশ্ন ৪: কলিয়াভোমোৰা বৰফুকনক কিয় 'প্ৰতাপবল্লভ' উপাধি দিয়া হৈছিল?

উত্তৰ: কামৰূপৰ হৰদত্ত আৰু বীৰদত্ত চৌধুৰীয়ে বংগদেশৰ বৰকান্দাজ সেনাৰ সহায় লৈ কৰা বিদ্ৰোহ (দন্দুৱাদ্রোহ) কলিয়াভোমোৰাই সফলতাৰে দমন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই সুকীৰ্তিৰ বাবেই আহোম ৰজাই তেওঁক 'প্ৰতাপবল্লভ' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৫: পানীমুৱা বিদ্ৰোহ কি আছিল?

উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসনৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ কমলেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত একাংশ মুখিয়াল লোক আৰু ডাঙৰীয়াই এটা বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰিছিল। পানীমুৱা নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ইয়াৰ নেতৃত্ব দিয়া বাবে ইয়াক পানীমুৱা বিদ্ৰোহ বোলা হয়।

প্ৰশ্ন ৬: সত্ৰাম কোন আছিল আৰু তেওঁ কিয় বিদ্ৰোহ কৰিছিল?

উত্তৰ: সত্ৰাম আছিল স্বৰ্গদেউ চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ এজন অতি ঘনিষ্ঠ বন্ধু যাক ৰজাই 'চাৰিঙিয়া ফুকন' খিতাপ দিছিল। সকলো ক্ষমতা নিজৰ হাতলৈ নিবৰ কাৰণে তেওঁ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইক হত্যা কৰিবলৈ এক ষড়যন্ত্ৰ বা বিদ্ৰোহ কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৭: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে কেনেকৈ ব্ৰহ্মদেশৰ সহায় লাভ কৰিছিল?

উত্তৰ: ব্ৰিটিছৰ পৰা সহায় নাপাই বদনচন্দ্ৰই কলিকতাত থকা ব্ৰহ্মদেশৰ প্ৰতিনিধিৰ সহায়ত অমৰাপুৰলৈ গৈ মান ৰজাক সাক্ষাৎ কৰিছিল। লগতে মান ৰজাৰ অসমীয়া ৰাণী ৰঙ্গিলী আইদেউ বদনৰ পেহীয়েক হোৱা বাবে তেওঁৰ অনুৰোধত মানৰ সহায় লাভ কৰাটো সহজ হৈছিল।

প্ৰশ্ন ৮: ১৮১৭ চনৰ মানৰ আক্ৰমণক কিয় প্ৰকৃত আক্ৰমণ বুলিব নোৱাৰি?

উত্তৰ: কিয়নো সেইবাৰ মানসকলে অসমক নিজ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ অহা নাছিল। তেওঁলোকৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল কেৱল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পৰা বদন বৰফুকন আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ৰক্ষা কৰা আৰু কাম শেষ হোৱাৰ এমাহ পাছতেই তেওঁলোক স্বদেশলৈ ঘূৰি গৈছিল।

প্ৰশ্ন ৯: ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইয়ে কিয় চন্দ্ৰকান্ত সিংহক সিংহাসনচ্যুত কৰিছিল?

উত্তৰ: ৰুচিনাথে চন্দ্ৰকান্ত সিংহক মানৰ আক্ৰমণ আৰু তেওঁৰ দেউতাক পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যুৰ বাবে জগৰীয়া কৰিছিল। সেইবাবে তেওঁ ব্ৰজনাথ সিংহৰ পুত্ৰ পুৰন্দৰ সিংহক ৰজা পাতি চন্দ্ৰকান্তক সিংহাসনচ্যুত আৰু অংগক্ষত কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ১০: ১৮১৯ চনত মানসকলে কিয় দ্বিতীয়বাৰ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল?

উত্তৰ: বদন বৰফুকনৰ হত্যাৰ প্ৰতিশোধ লবলৈ আৰু সিংহাসনচ্যুত হোৱা চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পুনৰ ৰাজপাটত বহুৱাবলৈ ব্ৰহ্ম ৰজাই ১৮১৯ চনত আলুমিঙ্গিৰ নেতৃত্বত সৈন্য বাহিনী পঠাইছিল।

প্ৰশ্ন ১১: ১৮২১ চনৰ মানৰ আক্ৰমণৰ মূল কাৰণ কি আছিল?

উত্তৰ: মানৰ অত্যাচাৰত অতিষ্ঠ হৈ চন্দ্ৰকান্ত সিংহই যাতে মান পুনৰ অসমত সোমাব নোৱাৰে তাৰ বাবে জয়পুৰত এটা গড় নিৰ্মাণৰ আয়োজন কৰিছিল। এই বাতৰি পাই মান ৰজা বাগদাও ক্ষুণ্ণ হৈ মিঙ্গিমাহা তিলোৱাৰ অধীনত পুনৰ সেনা পঠাইছিল।

প্ৰশ্ন ১২: যোগেশ্বৰ সিংহক কিয় 'মানে পতা ৰজা' বুলি কোৱা হয়?

উত্তৰ: ১৮২১ চনত চন্দ্ৰকান্ত সিংহ পলাই যোৱাৰ পিছত মানসকলে যোগেশ্বৰ সিংহ নামৰ কোঁৱৰ এজনক ৰজা পাতিছিল। তেওঁ নামতহে ৰজা আছিল আৰু আচল ৰাজকাৰ্য মান সেনাপতিসকলেহে পৰিচালনা কৰিছিল বাবে তেওঁক 'মানে পতা ৰজা' বোলা হয়।

প্ৰশ্ন ১৩: মহগড়ৰ ৰণৰ গুৰুত্ব কি?

উত্তৰ: চন্দ্ৰকান্ত সিংহই ৰাজ্য উদ্ধাৰৰ বাবে একাংশ সৈন্য লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে মহগড় নামে ঠাইত এক ভয়ংকৰ যুঁজ দিছিল। এই ৰণখনক অসমৰ স্বাধীনতা পুনৰুদ্ধাৰৰ শেষ ৰণ বুলি অভিহিত কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ১৪: 'মান ভগনৰ দিন'ত অসমীয়া প্ৰজাৰ অৱস্থা কেনে হৈছিল?

উত্তৰ: মান সেনাই কৰা লুটপাত, কটা-মৰা আৰু পাশৱিক অত্যাচাৰৰ বাবে প্ৰজাসকল দিহিঙে-দিপাঙে পলাই যাবলগীয়া হৈছিল। গাঁও-ভূই উচন হৈ হাবি-জংঘলেৰে ভৰি পৰিছিল আৰু খেতি-বাতি সম্পূৰ্ণৰূপে নষ্ট হৈছিল।

প্ৰশ্ন ১৫: ছদ্মবেশী মানসকল কোন আছিল?

উত্তৰ: মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত কিছুমান দেশীয় মানুহে মানৰ ভেশচন ধৰি অসমীয়া প্ৰজাৰ ওপৰত অধিক উপদ্ৰৱ আৰু লুণ্ঠন চলাইছিল। কেতিয়াবা মানতকৈও এওঁলোকৰ অত্যাচাৰ অধিক প্ৰবল আছিল।

প্ৰশ্ন ১৬: ব্ৰিটিছ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড আমহাষ্টে কিয় ব্ৰহ্মদেশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছিল?

উত্তৰ: মানসকলে ইংৰাজৰ ৰাজ্যত সোমাই লুট-পাত কৰা আৰু কাছাৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ ফলত ব্ৰিটিছ অধিকৃত শ্ৰীহট্ট বিপদাপন্ন হোৱাৰ আশংকা দেখা দিছিল। সেইবাবে ১৮২৪ চনৰ ৫ মাৰ্চত তেওঁ যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ১৭: প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধত ব্ৰিটিছে কিমানটা বাহিনী ব্যৱহাৰ কৰিছিল?

উত্তৰ: ব্ৰিটিছে তিনিটা বাহিনী ব্যৱহাৰ কৰিছিল: এটা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰে গুৱাহাটী অভিমুখে, দ্বিতীয়টো চট্টগ্রাম আৰু শ্ৰীহট্ট সীমান্তৰে মণিপুৰলৈ আৰু তৃতীয়টো ইৰাৱতী নদীৰে ৰেঙ্গুন অভিমুখে পঠাইছিল।

প্ৰশ্ন ১৮: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ দুটা চৰ্ত উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: সন্ধিৰ দুটা চৰ্ত হ’ল— (i) মান ৰজাই যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণ হিচাপে কোম্পানিক এক কোটি টকা দিব লাগিব, আৰু (ii) অসম, কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়া ৰাজ্যত মানসকলে কোনো হস্তক্ষেপ কৰিব নোৱাৰিব।

প্ৰশ্ন ১৯: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পাছত আহোম ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ কি দশা হৈছিল?

উত্তৰ: মান সেনা আঁতৰি যোৱাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ৰংপুৰ বা যোৰহাটত থাকিবলৈ দিয়া নাছিল। তেওঁ গুৱাহাটীতে থাকিবলৈ লৈছিল আৰু কিছুদিনৰ ভিতৰতে তাতে তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

প্ৰশ্ন ২০: মানৰ আক্ৰমণে অসমৰ সমাজ জীৱনত কি প্ৰভাৱ পেলাইছিল?

উত্তৰ: মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত অসমৰ সমাজ জীৱন ছিন্ন-ভিন্ন হৈ পৰিছিল। বহু লোকে প্ৰাণৰ ভয়ত পাহাৰ-পৰ্বত বা চুবুৰীয়া ৰাজ্যত আশ্ৰয় লৈছিল, যাৰ ফলত গাঁওবোৰ জনশূন্য হৈ পৰিছিল।

অতিৰিক্ত ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্ন (Long Type) :

চতুৰ্থ অধ্যায় ‘মানৰ অসম আক্ৰমণ’ৰ পৰা পাঠ্যপুথিৰ তথ্যৰ ভিত্তিত ২০টা অতিৰিক্ত দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ পইণ্ট (point) আকাৰে তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: মান আৰু ইংৰাজৰ মাজত মনোমালিন্যৰ সৃষ্টি হোৱাৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: মান আৰু ইংৰাজৰ মাজত মনোমালিন্যৰ সৃষ্টি হোৱাৰ মূল কাৰণসমূহ আছিল:

(i) মান ৰজা বদৌপায়াৰ আমোলত মান সেনাই আৰাকান জয় কৰি দখল কৰাৰ ফলত ব্ৰহ্মদেশৰ সীমা ব্ৰিটিছ অধিকৃত বংগদেশৰ কাষ পাইছিলহি।

(ii) ব্ৰহ্মদেশৰ কঠোৰ শাসন আৰু শোষণত অতিষ্ঠ হৈ প্ৰায় চল্লিশ হেজাৰ আৰাকানী লোকে ইংৰাজ অধিকৃত বংগদেশত আশ্ৰয় লৈছিল।

(iii) ব্ৰহ্মৰজা বদৌপায়াই এই শৰণাৰ্থীসকলক ওভতাই পঠাবৰ বাবে ইংৰাজ চৰকাৰক বাৰে বাৰে হেঁচা দিছিল।

(iv) কিন্তু ব্ৰিটিছ চৰকাৰ এই শৰণাৰ্থীসকলক ওভতাই দিবলৈ মান্তি নোহোৱাত দুই পক্ষৰ মাজত মনোমালিন্য আৰু শত্ৰুতাৰ সৃষ্টি হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৮, ৬৯)

প্ৰশ্ন ২: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ প্রশাসনিক ক্ষমতা আৰু তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা অসন্তুষ্টিৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ শাসনকালৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

(i) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত ৰজা গৌৰীনাথ সিংহই ৰাজধানী এৰি গুৱাহাটীলৈ পলায়ন কৰাৰ বাবে আহোম সাম্ৰাজ্যৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশাসনিক ক্ষমতা বুঢ়াগোহাঁইৰ হাতলৈ গৈছিল।

(ii) পূৰ্ণানন্দৰ স্বেচ্ছাচাৰী আৰু দাম্ভিক স্বভাৱৰ বাবে দেশৰ বহু লোকে তেওঁক ভাল পোৱা নাছিল।

(iii) ৰজা গৌৰীনাথ সিংহৰ মৃত্যুৰ সংবাদ গোপনে ৰাখি তেওঁ কৌশলেৰে কম বয়সীয়া কমলেশ্বৰ সিংহক ৰজা পাতিছিল যাতে তেওঁক হাতৰ পুতলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।

(iv) সুদীৰ্ঘকাল শাসনযন্ত্ৰ কঠোৰ হাতেৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত ৰাজ্যৰ একাংশ বিষয়া আৰু ডা-ডাঙৰীয়া তেওঁৰ বিৰুদ্ধে অসন্তুষ্ট হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৭)

প্ৰশ্ন ৩: সত্ৰামৰ ষড়যন্ত্ৰ আৰু ইয়াৰ পৰিণতি কি আছিল?

উত্তৰ: সত্ৰামৰ ষড়যন্ত্ৰৰ বিৱৰণ তলত দিয়া হ’ল:

(i) আহোম ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ সৈতে সত্ৰাম নামৰ যুৱকজনৰ গভীৰ বন্ধুত্ব আছিল আৰু ৰজাই তেওঁক চাৰিঙিয়া ফুকন খিতাপ দিছিল।

(ii) সত্ৰামৰ ভেম দিনে দিনে বাঢ়ি গৈছিল আৰু তেওঁ সকলো ক্ষমতা নিজৰ হাতলৈ নিবৰ বাবে পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইক হত্যা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।

(iii) কিন্তু এই গোপন তথ্য ফাদিল হৈ পৰাত সকলো জগৰীয়া ষড়যন্ত্ৰকাৰীক ফাঁচী দিয়া হয়।

(iv) সত্ৰামে ৰজাৰ আশ্ৰয় লৈছিল যদিও শেষত তেওঁক নামৰূপলৈ নিৰ্বাসন দিয়া হয়, য’ত তেওঁ নগা আততায়ীৰ হাতত প্ৰাণ হেৰুৱায়।

(পৃষ্ঠা: ৬৭)

প্ৰশ্ন ৪: ১৮১৭ চনৰ মানৰ প্ৰথমটো সামৰিক অভিযানৰ চমু বিৱৰণ দিয়া।

উত্তৰ: ১৮১৭ চনৰ মানৰ অভিযানৰ মূল ঘটনাসমূহ আছিল:

(i) বদন বৰফুকনে মান ৰজাৰ পৰা ৮০০০ সেনা আৰু বাটত মানৰ কৰতলীয়া ৰজাৰ পৰা আন ৮০০০ সেনা গোটাই মুঠ ১৬,০০০ সৈন্য লৈ পাটকাই পথেদি অসমত সোমায়।

(ii) মান সেনাক বাধা দিবলৈ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে দামান গগৈ আৰু হাও বৰাৰ নেতৃত্বত এদল সৈন্য পঠায় যদিও তেওঁলোক ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত পৰাজিত হয়।

(iii) এই পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইক পদত অধিষ্ঠিত কৰা হয়।

(iv) মান সেনাই যোৰহাট অধিকাৰ কৰি বদনক মন্ত্ৰী বৰফুকন পাতে আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহক নামত ৰজা কৰি ৰাখে।

(পৃষ্ঠা: ৬৯)

প্ৰশ্ন ৫: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ মৃত্যু আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰৰ মৃত্যু আৰু তাৰ পাছৰ ঘটনাৱলী এনেধৰণৰ আছিল:

(i) মান সৈন্য উভতি যোৱাৰ পিছত বদনচন্দ্ৰই সৰ্বেসৰ্বা হৈ পূৰ্ণানন্দৰ সমৰ্থকসকলক অত্যাচাৰ কৰিবলৈ লৈছিল।

(ii) বদনৰ কাম-কাজত অতিষ্ঠ হৈ নুমলী ৰাজমাও আৰু একাংশ বিষয়াই ষড়যন্ত্ৰ কৰি ৰূপসিং চুবেদাৰৰ হতুৱাই বদনক হত্যা কৰোৱায়।

(iii) বদনৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইয়ে চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ বিৰুদ্ধে যাত্ৰা কৰি তেওঁৰ বাহিনীক পৰাস্ত কৰে।

(iv) চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ধৰি আনি তেওঁৰ সোঁকাণ কাটি অংগক্ষত কৰা হয় আৰু পুৰন্দৰ সিংহক ৰজা পতা হয়।

(পৃষ্ঠা: ৭০)

প্ৰশ্ন ৬: ১৮১৯ চনত হোৱা মানৰ দ্বিতীয়টো আক্ৰমণৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: ১৮১৯ চনৰ মানৰ আক্ৰমণৰ বিৱৰণ তলত দিয়া হ’ল:

(i) বদন বৰফুকনৰ হত্যাৰ পোতক তুলিবলৈ আৰু চন্দ্ৰকান্তক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱাবলৈ ব্ৰহ্ম ৰজাই আলুমিঙ্গিৰ নেতৃত্বত ১৮১৯ চনত সৈন্য বাহিনী পঠায়।

(ii) জাঁজীৰ ওচৰৰ ফুলপানী ছিগাত আহোম সেনা আৰু মান সেনাৰ প্ৰথম সংঘৰ্ষ হয়।

(iii) আহোম সৈন্য যোৰহাটলৈ উভতি আহে আৰু ৰজা পুৰন্দৰ সিংহ আৰু ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁই পলাই বংগদেশলৈ যায়।

(iv) মানসকলে চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱায় আৰু মিঙ্গিমাহা তিলোৱাৰৰ নেতৃত্বত এদল সেনা তেওঁৰ সহায়ৰ বাবে অসমত ৰাখে।

(পৃষ্ঠা: ৭০, ৭১)

প্ৰশ্ন ৭: ১৮২১ চনত হোৱা মানৰ তৃতীয়টো আক্ৰমণৰ পটভূমি কি আছিল?

উত্তৰ: ১৮২১ চনৰ আক্ৰমণৰ পটভূমি আছিল এনেধৰণৰ:

(i) মানৰ পাশৱিকতা উপলব্ধি কৰি স্বৰ্গদেউ চন্দ্ৰকান্তই ভৱিষ্যতে মানৰ প্ৰৱেশ ৰোধ কৰিবলৈ জয়পুৰত এটা গড় নিৰ্মাণৰ আয়োজন কৰে।

(ii) ব্ৰহ্মদেশৰ নতুন ৰজা বাগদাওৱে এই বাতৰি পাই সেনাপতি মিঙ্গিমাহা তিলোৱাৰ অধীনত পুনৰ অসমলৈ সৈন্য পঠায়।

(iii) মিঙ্গিমাহাই গড় সজাৰ দায়িত্বত থকা পাতাল বৰবৰুৱাক হত্যা কৰে আৰু আহোম সৈন্যৰ ওপৰত তীব্ৰ অত্যাচাৰ চলায়।

(iv) মানৰ অত্যাচাৰৰ কথা শুনি চন্দ্ৰকান্ত সিংহ গুৱাহাটীলৈ পলাই যায় আৰু মান সেনাই যোৰহাট অধিকাৰ কৰে।

(পৃষ্ঠা: ৭২)

প্ৰশ্ন ৮: যোগেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: যোগেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালৰ উল্লেখযোগ্য দিশসমূহ হ’ল:

(i) ১৮২১ চনত চন্দ্ৰকান্ত সিংহ উভতি নহাত মানসকলে যোগেশ্বৰ সিংহ নামৰ কোঁৱৰ এজনক ৰজা পাতিলে।

(ii) তেওঁ কেৱল নামতহে ৰজা আছিল আৰু প্ৰকৃততে ৰাজকাৰ্য মান সেনাপতিসকলেহে সৰ্বেসৰ্বা হৈ পৰিচালনা কৰিছিল।

(iii) এই কালছোৱাত মান সেনাই স্বদেশলৈ ঘূৰি নগৈ অসমৰ শাসনত পোনপটীয়াকৈ হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ লৈছিল।

(iv) যোগেশ্বৰ সিংহই ১৮২৫ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল আৰু ১৮২৬ চনৰ শেষ ভাগত যোগীঘোপাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

(পৃষ্ঠা: ৭২, ৭৭)

প্ৰশ্ন ৯: চন্দ্ৰকান্ত সিংহ আৰু পুৰন্দৰ সিংহৰ ৰাজ্য উদ্ধাৰৰ শেষ প্ৰচেষ্টাৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: চন্দ্ৰকান্ত আৰু পুৰন্দৰ সিংহৰ ৰাজ্য উদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টা এনেধৰণৰ আছিল:

(i) ব্ৰিটিছ কোম্পানিয়ে তেওঁলোকক সামৰিক সাহায্য দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত তেওঁলোকে বংগদেশৰ কিছু ভেৰোণীয়া সৈন্য লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ চলায়।

(ii) চন্দ্ৰকান্ত সিংহই মহগড় নামে ঠাইত মানৰ সৈতে পৰাক্ৰমেৰে যুঁজিছিল যদিও শেষত পৰাস্ত হয়।

(iii) মহগড়ৰ ৰণৰ পাছত হাদিৰাচকীত মানৰ সৈতে আকৌ যুঁজ হয় আৰু তাতে চন্দ্ৰকান্ত পুনৰ পৰাস্ত হয়।

(iv) এই পৰাজয়ৰ পাছতে মান সেনাপতি মিঙ্গিমাহা বন্দুলা অসমলৈ আহি মানৰ স্থিতি অধিক শক্তিশালী কৰে।

(পৃষ্ঠা: ৭৩)

প্ৰশ্ন ১০: 'মান ভগনৰ দিন'ত অসমৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱস্থা কেনেকুৱা আছিল?

উত্তৰ: মানৰ দিনত অসমৰ অৱস্থা আছিল অত্যন্ত শোচনীয়:

(i) মান সেনাৰ লুটপাত, কটা-মৰা আৰু পাশৱিক অত্যাচাৰৰ বাবে অসমীয়া মানুহ ভগনীয়া হৈ দিহিঙে-দিপাঙে পলাই যাবলগীয়া হৈছিল।

(ii) গাঁও-ভূই উচন হোৱাৰ ফলত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সৰহ ঠাই হাবি-জংঘলেৰে ভৰি পৰিছিল।

(iii) মানুহৰ খেতি-বাতি আৰু বেহা-বেপাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নষ্ট হৈছিল আৰু অৰ্থনৈতিক অৱস্থা মষিমূৰ হৈছিল।

(iv) মানৰ অমানুষিক অত্যাচাৰৰ ফলত সমাজ জীৱন একেবাৰে ছিন্ন-ভিন্ন হৈ পৰিছিল।

(পৃষ্ঠা: ৭৩, ৭৪)

প্ৰশ্ন ১১: প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধৰ কাৰণসমূহ ফঁহিয়াই দেখুওৱা।

উত্তৰ: প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল:

(i) মানসকলে ইংৰাজৰ ৰাজ্যত সোমাই কৰা লুট-পাত আৰু তেওঁলোকৰ বৰ্ধিত ৰাজ্যলিপ্সা।

(ii) মান সেনাই কাছাৰ ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰাৰ ফলত ব্ৰিটিছ অধিকৃত শ্ৰীহট্ট বিপদাপন্ন হোৱাৰ আশংকা।

(iii) কাছাৰৰ ৰজা গোবিন্দ সিংহই মানৰ বিৰুদ্ধে ইংৰাজৰ শৰণাপন্ন হোৱাটো।

(iv) মানৰ অগ্ৰগতি বাধা নিদিলে ব্ৰিটিছ শক্তিৰ প্ৰতি ভাবুকি আহিব বুলি কৰা অনুভৱ।

(পৃষ্ঠা: ৭৫)

প্ৰশ্ন ১২: ইংৰাজে কেনেকৈ নামনি অসম আৰু গুৱাহাটী অধিকাৰ কৰিছিল?

উত্তৰ: নামনি অসমত ইংৰাজৰ অগ্ৰগতি এনেধৰণৰ আছিল:

(i) ১৮২৪ চনৰ ৫ মাৰ্চত গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড আমহাষ্টে ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে।

(ii) লৰ্ড মেকমোৰেইনৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী গোৱালপাৰা হৈ গুৱাহাটী অভিমুখে আগবাঢ়ি আহে।

(iii) ১৮২৪ খ্ৰীষ্টব্দৰ ২৮ মাৰ্চত ইংৰাজ সেনাই অতি সহজে গুৱাহাটী অধিকাৰ কৰে।

(iv) মান সেনাই ইংৰাজৰ হাতত টিকিব নোৱাৰি নগাঁও আৰু কলিয়াবৰলৈ হুহকি যায় আৰু কৰ্ণেল ৰিচাৰ্ডচনক নামনি অসমৰ সামৰিক শাসনকৰ্তা পতা হয়।

(পৃষ্ঠা: ৭৫, ৭৬)

প্ৰশ্ন ১৩: উজনি অসমৰ পৰা মানক কেনেকৈ বিতাৰিত কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: উজনি অসমত ইংৰাজৰ বিজয়ৰ বিৱৰণ তলত দিয়া হ’ল:

(i) গুৱাহাটী দখলৰ পাছত ইংৰাজ সেনাই অতি সোনকালেই নগাঁও, ৰহা আৰু কলিয়াবৰ মানৰ পৰা মুক্ত কৰে।

(ii) ১৮২৫ চনৰ ১৭ জানুৱাৰি তাৰিখে লেফটেনেন্ট নিউভিলৰ নেতৃত্বত ইংৰাজ ফৌজে যোৰহাট দখল কৰে।

(iii) যোৰহাটৰ পৰা পলাই যোৱা মান সেনাক গৌৰীসাগৰত ইংৰাজে সমূলঞ্চে পৰাজিত কৰে।

(iv) ১৮২৫ চনৰ জুন মাহত নিউভিলে অসমৰ পূব খণ্ডত থকা চিংফৌ আৰু মানসকলক পৰাস্ত কৰি শদিয়া অঞ্চল মুক্ত কৰে।

(পৃষ্ঠা: ৭৬)

প্ৰশ্ন ১৪: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ চৰ্তসমূহ পইণ্ট আকাৰে লিখা।

উত্তৰ: ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হোৱা য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ চৰ্তসমূহ হ’ল:

(i) মান ৰজাই যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণ হিচাপে ব্ৰিটিছ কোম্পানিক এক কোটি টকা পৰিশোধ কৰিব লাগিব।

(ii) আৰাকান আৰু তেনাছেৰিম প্ৰদেশ ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যাব।

(iii) অসম, কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়া ৰাজ্যৰ ওপৰত মানসকলে সকলো দাবী ত্যাগ কৰিব লাগিব আৰু এইবোৰত ভৱিষ্যতে কোনো হস্তক্ষেপ কৰিব নোৱাৰিব।

(iv) মানসকলে মণিপুৰৰ ৰজা গম্ভীৰ সিংহক ৰজা হিচাপে মানি লব লাগিব।

(v) মান ৰজাৰ ৰাজধানী আভাত এজন ব্ৰিটিছ ৰেছিডেন্ট থাকিব লাগিব।

(পৃষ্ঠা: ৭৭, ৭৮)

প্ৰশ্ন ১৫: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ গুরুত্ব আৰু ইয়াৰ ফলাফল আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ গুরুত্ব আৰু ফলাফল তলত দিয়া হ’ল:

(i) এই সন্ধিয়ে অসমত মানৰ দিনৰ যন্ত্ৰণাদায়ক শাসনৰ ওৰ পেলাইছিল।

(ii) সন্ধিৰ ফলত অসম সম্পূৰ্ণৰূপে ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনলৈ যায়।

(iii) য়াণ্ডাবু সন্ধিয়ে অসম বুৰঞ্জীৰ ধাৰা চিৰদিনৰ বাবে সলনি কৰি দিছিল আৰু এক নতুন ৰাজনৈতিক অধ্যায়ৰ সূচনা কৰিছিল।

(iv) আহোমৰ ছশ বছৰীয়া স্বতন্ত্ৰ ৰাজত্বৰ অৱসান ঘটি ব্ৰিটিছৰ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ পাতনি মেলিছিল।

(পৃষ্ঠা: ৭৮, ৭৯)

প্ৰশ্ন ১৬: মানৰ আক্ৰমণৰ বাবে বদন বৰফুকন আৰু পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই কিমান দূৰ জগৰীয়া?

উত্তৰ: ইয়াৰ বিশ্লেষণ পাঠ্যপুথিৰ আধাৰত তলত দিয়া হ’ল:

(i) সাধাৰণতে বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনক মানৰ আক্ৰমণৰ বাবে জগৰীয়া কৰা হয় কাৰণ তেওঁৱেই মানক আমন্ত্ৰণ কৰি আনিছিল।

(ii) আনহাতে, পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰিতা আৰু ক্ষমতাৰ প্ৰতি থকা মোহে বদনক এনে হঠকাৰী সিদ্ধান্ত ল’বলৈ বাধ্য কৰিছিল বুলি কোনো কোনোৱে কয়।

(iii) পূৰ্ণানন্দৰ কঠোৰ শাসন আৰু বদনৰ সৈতে হোৱা ব্যক্তিগত বিৰোধে দেশলৈ বিপদ মাতি আনিছিল।

(iv) গৃহ বিবাদত শত্ৰুক হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ মাতি অনা কাৰ্য দুয়োজনৰে ক্ষেত্ৰতে অনৈতিক আছিল আৰু ই দেশৰ স্বাৰ্থ বিপন্ন কৰিছিল।

(পৃষ্ঠা: ৭৪, ৭৯)

প্ৰশ্ন ১৭: আহোম শাসন ব্যৱস্থা দুৰ্বল হোৱাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ কি আছিল?

উত্তৰ: আহোম শাসন দুৰ্বল হোৱাৰ কাৰণসমূহ হ’ল:

(i) আহোম ৰাজত্বৰ শেষৰফালে হোৱা হঠকাৰী ষড়যন্ত্ৰবোৰে শাসন ব্যৱস্থা তেনেই দুৰ্বল কৰি পেলাইছিল।

(ii) সিংহাসন প্ৰাপ্তিৰ বাবে চলা আভ্যন্তৰীণ সংঘাতে আহোম ৰাজতন্ত্ৰক শক্তিহীন কৰিছিল।

(iii) পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ দৰে প্ৰভাৱশালী মন্ত্ৰীয়ে ৰজাক হাতৰ পুতলা কৰি প্ৰকৃত ক্ষমতা নিজৰ হাতত ৰখা কাৰ্যই বিভেদ সৃষ্টি কৰিছিল।

(iv) দেশৰ সামৰিক শক্তি প্ৰায় শেষ হৈ অহাৰ ফলত মানৰ দৰে বিদেশী শক্তিক বাধা দিয়াত ব্যৰ্থ হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৭২, ৭৪)

প্ৰশ্ন ১৮: বদনচন্দ্ৰই ব্ৰিটিছৰ সহায় কিয় লাভ কৰা নাছিল?

উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰই ব্ৰিটিছৰ সহায় লাভ নকৰাৰ কাৰণসমূহ আছিল:

(i) ব্ৰিটিছ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁলোকে অন্য ৰাজ্যৰ আভ্যন্তৰীণ বিবাদত হস্তক্ষেপ নকৰে।

(ii) ব্ৰিটিছ চৰকাৰে পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ কৰ্তব্যনিষ্ঠাৰ বিষয়ে জানিছিল আৰু তেওঁৰ বিৰুদ্ধে বদনক সহায় কৰিবলৈ সন্মত নহ’ল।

(iii) কোম্পানীৰ চৰকাৰে সেই সময়ত অসমৰ আভ্যন্তৰীণ বিবাদত সোমাই কোনো সামৰিক বোজা ল’ব বিচৰা নাছিল।

(পৃষ্ঠা: ৬৮)

প্ৰশ্ন ১৯: মানৰ আক্ৰমণে অসমৰ অৰ্থনৈতিক আৰু জনগাঁথনিত কেনে প্ৰভাৱ পেলাইছিল?

উত্তৰ: ইয়াৰ প্ৰভাৱসমূহ হ’ল:

(i) উৎপন্ন বস্তুৰ পৰিমাণ ভীষণভাৱে কমি গৈছিল আৰু বেপাৰ-বাণিজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে স্তব্ধ হৈছিল।

(ii) মানৰ অমানুষিক অত্যাচাৰ আৰু হত্যাৰ ফলত গাঁওবোৰত জনসংখ্যা সাংঘাতিকভাৱে কমি গৈছিল।

(iii) বহু প্ৰজাই প্ৰাণৰ ভয়ত পাহাৰে-পৰ্বতে বা চুবুৰীয়া ৰাজ্যত আশ্ৰয় লোৱাৰ বাবে খেতি-বাতি বন্ধ হৈছিল।

(iv) কৃষিভূমিবোৰ জনশূন্য হোৱাৰ ফলত ভালেমান ঠাই হাবিলৈ পৰিণত হৈছিল।

(পৃষ্ঠা: ৭৪, ৭৯)

প্ৰশ্ন ২০: মানৰ আক্ৰমণে ইংৰাজক কেনেকৈ অসমলৈ আগমনৰ সুযোগ দিছিল?

উত্তৰ: ইংৰাজৰ আগমনৰ কাৰণসমূহ আছিল:

(i) মানৰ অসম জয়ৰ ঘটনাই ব্ৰিটিছৰ বাবে এক শক্তিশালী সামৰিক প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সৃষ্টি কৰিছিল।

(ii) অসম আৰু চুবুৰীয়া অঞ্চলত মানৰ উপস্থিতিয়ে ব্ৰিটিছৰ শক্তি আৰু সীমাৰ নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি ভাবুকি হৈ পৰিছিল。

(iii) মানৰ অত্যাচাৰৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ সাধাৰণ প্ৰজাই ইংৰাজৰ আগমনত কোনো বাধা দিয়া নাছিল, বৰঞ্চ সকাহ পাব বুলি আশা কৰিছিল।

(iv) মানক বিতাৰিত কৰাৰ অজুহাতত ইংৰাজে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত নিজৰ আধিপত্য স্থাপন কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল।

(পৃষ্ঠা: ৭৪, ৭৭)

অধ্যায়ৰ সাৰাংশ :

চতুৰ্থ অধ্যায় ‘মানৰ অসম আক্ৰমণ’ৰ সম্পূৰ্ণ সাৰাংশ পাঠ্যপুথিৰ তথ্য অনুসৰি তলত দিয়া হ’ল:

১. ৰাজনৈতিক পটভূমি আৰু কাৰণ:

(i) আহোম প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসন আৰু প্ৰতিপত্তিৰ বাবে দেশৰ একাংশ বিষয়া অসন্তুষ্ট হৈছিল।

(ii) ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ বন্ধু সত্ৰামৰ বিদ্ৰোহ আৰু পূৰ্ণানন্দৰ সৈতে বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ ব্যক্তিগত বিৰোধে দেশলৈ বিপদ মাতি আনিছিল।

(iii) বদনচন্দ্ৰই পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে ব্ৰিটিছৰ সহায় নাপাই মান ৰজা বদৌপায়াৰে সহায় বিচাৰিছিল।

২. মানৰ আক্ৰমণৰ পৰ্যায়সমূহ:

(i) প্ৰথম আক্ৰমণ (১৮১৭): বদনৰ নেতৃত্বত ১৬,০০০ মান সেনাই ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত আহোমক পৰাস্ত কৰি যোৰহাট দখল কৰে।

(ii) দ্বিতীয় আক্ৰমণ (১৮১৯): বদনৰ হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ আলুমিঙ্গিৰ নেতৃত্বত মান সৈন্যই পুনৰ আহোমক পৰাস্ত কৰে আৰু চন্দ্ৰকান্তক ৰজা পাতে।

(iii) তৃতীয় আক্ৰমণ (১৮২১): চন্দ্ৰকান্তই মানক বাধা দিবলৈ জয়পুৰত গড় সজাৰ বাবে মান সেনাপতি মিঙ্গিমাহা তিলোৱাই পুনৰ আক্ৰমণ কৰি যোৰহাট দখল কৰে।

৩. মানৰ দিন আৰু অত্যাচাৰ:

(i) ১৮২১ চনৰ পৰা ১৮২৫ চনলৈকে এই সময়ছোৱাক 'মানৰ দিন' বুলি কোৱা হয়。

(ii) মান সেনাৰ লুটপাত আৰু পাশৱিক অত্যাচাৰৰ বাবে অসমীয়া মানুহ দিহিঙে-দিপাঙে পলাই যাবলগীয়া হৈছিল, যাক 'মান ভগনৰ দিন' বোলে।

(iii) গাঁওবোৰ উছন হৈ হাবি-জংঘলেৰে ভৰি পৰিছিল আৰু কৃষি-বাণিজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে নষ্ট হৈছিল।

৪. প্ৰথম ইংগ-বৰ্মা যুদ্ধ আৰু ফলাফল:

(i) মানসকলে ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলত উপদ্ৰৱ কৰাৰ বাবে ১৮২৪ চনত লৰ্ড আমহাষ্টে ব্ৰহ্মদেশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে।

(ii) ইংৰাজ সেনাই গুৱাহাটী আৰু যোৰহাট দখল কৰি মান সেনাক অসমৰ পৰা বিতাৰিত কৰে।

(iii) অৱশেষত ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত 'য়াণ্ডাবু সন্ধি' স্বাক্ষৰিত হয়, যাৰ জৰিয়তে অসমত মানৰ দিনৰ ওৰ পৰে আৰু অসম ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যায়।

গুৰুত্বপূৰ্ণ চন-তাৰিখ :

চতুৰ্থ অধ্যায় 'মানৰ অসম আক্ৰমণ' ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ চন-তাৰিখসমূহৰ তালিকা ৰোমান সংখ্যা ব্যৱহাৰ কৰি তলত দিয়া হ’ল:

(i) ১৭৮০-১৭৯৫ চনত → আহোম ৰজা গৌৰীনাথ সিংহৰ ৰাজত্বকাল আছিল。

(ii) ১৭৮৪ চনত → মান ৰজা বদৌপায়াৰ আমোলত মানসকলে আৰাকান দেশ জয় কৰিছিল。

(iii) ১৮১০ চনত → কমলেশ্বৰ সিংহৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু পূৰ্ণানন্দই চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ৰজা পাতিছিল。

(iv) ১৮১৭ চনত → মান সেনাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে অসম আক্ৰমণ কৰিছিল。

(v) ১৮১৮ চনত → পুৰন্দৰ সিংহক আহোমৰ ৰজা পতা হৈছিল。

(vi) ১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত → বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনক হত্যা কৰা হৈছিল。

(vii) ১৮১৯ চনত → মান সেনাই দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে অসম আক্ৰমণ কৰিছিল。

(viii) ১৮২১ চনত → মান সেনাই তৃতীয়বাৰৰ বাবে অসম আক্ৰমণ কৰিছিল。

(ix) ১৮২১ চনত → মানসকলে যোগেশ্বৰ সিংহক আহোমৰ ৰজা পাতিছিল。

(x) ১৮২১ চনৰ পৰা ১৮২৫ চনলৈ → এই সময়ছোৱাক 'মানৰ দিন' বুলি কোৱা হয়。

(xi) ১৮২৪ চনৰ ৫ মাৰ্চত → গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড আমহাষ্টে ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছিল。

(xii) ১৮২৪ খ্ৰীষ্টব্দৰ ২৮ মাৰ্চত → ইংৰাজ সেনাই গুৱাহাটী অধিকাৰ কৰিছিল。

(xiii) ১৮২৫ চনৰ ১৭ জানুৱাৰিত → ইংৰাজ ফৌজে যোৰহাট দখল কৰিছিল。

(xiv) ১৮২৫ চনৰ জুন মাহত → নিউভিলে চিংফৌসকলক পৰাস্ত কৰিছিল。

(xv) ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত → ব্ৰিটিছ আৰু মানৰ মাজত বিখ্যাত য়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হৈছিল。

(xvi) ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ শেষ ভাগত → ৰজা যোগেশ্বৰ সিংহৰ মৃত্যু হৈছিল。

(xvii) ১৯৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত → ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰৰ কলিয়াভোমোৰা সেঁতুখন সাজি উলিওৱা হৈছিল। 

চতুৰ্থ অধ্যায়ৰ কাম ইয়াতে সমাপ্ত হ'ল। এই অধ্যায়ৰ বিষয়ে আৰু কিবা সহায় (Help) লাগিলে মন্তব্য (Comment) কৰি জনাব। নহ’লে তৃতীয় অধ্যায়টো (Chapter 5) পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে।

Updated on 1st March 2026

By :- J.A.C (B.Sc Honours | Web/App Developer.)