ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল - অধ্যায় ১ - সমাজ বিজ্ঞান - ৰাজনীতিি - নৱম শ্ৰেণী

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Class : IX

Subject : Political Science I

(Social Science Part III)

Medium : Assamese

Chapter : 1

ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল

মূল আলোচ্য বিষয়ৰ প্ৰশ্নোত্তৰ : পৃষ্ঠা—২

পাঠ্যপুথিৰ ২ নং পৃষ্ঠাত উল্লেখ থকা মূল আলোচ্য বিষয়ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰশ্নোত্তৰসমূহ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: ৰাজনৈতিক দল কি আৰু কিয় প্ৰয়োজন? 

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দল হৈছে শাসক আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ এক যোগসূত্ৰ যিয়ে সৰ্বসাধাৰণক প্ৰশাসনৰ ওচৰ চপাই নিয়ে। এখন গণতান্ত্রিক ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে ৰাজনৈতিক দল অপৰিহাৰ্য্য কাৰণ ৰাজনৈতিক দল অবিহনে গণতন্ত্ৰ অচল। ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল—

(i) ই জনগণক ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্ৰদানেৰে শিক্ষিত কৰে।

(ii) জনগণৰ মনত ৰাজনৈতিক সজাগতা বৃদ্ধি কৰে।

(iii) জনমত গঠন কৰে আৰু তাক সু-সংগঠিত ৰূপ দিয়ে।

(iv) চৰকাৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াত জনগণে অংশ লোৱাৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে।

(পৃষ্ঠা: ১, ২, ৩)

প্ৰশ্ন ২: ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দলসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাজনৈতিক দলসমূহক মূলতঃ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক— এই দুই শ্ৰেণীত ভাগ কৰিব পাৰি। বৰ্তমান ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ কেতবোৰ মুখ্য ৰাজনৈতিক দল হ’ল—

(i) ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ। 

(Indian National Congress – INC)

(ii) ভাৰতীয় জনতা দল। 

(Bharatiya Janata Party – BJP)

(iii) ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী 

(Communist Party of India – CPI)

(iv) ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মার্ক্সবাদী)। 

Communist Party of India (Marxist) – CPI(M)

(v) তৃণমূল কংগ্ৰেছ।

All India Trinamool Congress – AITC / TMC

(vi) আম আদমি দল আদি।

Aam Aadmi Party – AAP

(পৃষ্ঠা: ৪, ৫)

প্ৰশ্ন ৩: আঞ্চলিক দলৰ ভূমিকা কি? 

উত্তৰ: আঞ্চলিক দলসমূহে ভাৰতৰ দলীয় ব্যৱস্থাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে:

(i) এই দলসমূহে আঞ্চলিক স্বাৰ্থ আৰু সমস্যাসমূহ সমাধানৰ বাবে চেষ্টা কৰে।

(ii) কেন্দ্ৰীয়-ৰাজ্য সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত এক যোগাত্মক দিশ প্ৰদান কৰে।

(iii) তৃণমূল পৰ্যায়ৰ জনগণৰ ৰাজনীতিত অংশগ্ৰহণ সক্ৰিয় কৰে।

(iv) কেন্দ্ৰৰ ৰাজনীতিত সৰ্বভাৰতীয় দলৰ আধিপত্য সীমাবদ্ধ কৰি গণতান্ত্রিক ভাৱধাৰাক সবল কৰে।

(পৃষ্ঠা: ৫, ৬, ১০)

প্ৰশ্ন ৪: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা কি হোৱা উচিত?

উত্তৰ: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলে অতন্দ্ৰ প্ৰহৰীৰ দৰে কাম কৰিব লাগে। বিৰোধী দলৰ ভূমিকা তলত দিয়া ধৰণৰ হোৱা উচিত—

(i) চৰকাৰৰ কাম-কাজৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ নজৰ ৰখা আৰু গঠনমূলক সমালোচনাৰে চৰকাৰক উচিত পথত চলোৱা।

(ii) জনসাধাৰণৰ অভাৱ-অভিযোগ আৰু আশা-আকাংক্ষাক সংসদত দাঙি ধৰা।

(iii) চৰকাৰক জনমতৰ প্ৰতি সজাগ, দায়বদ্ধ আৰু জবাবদিহী কৰা।

(iv) চৰকাৰে যাতে স্বেচ্ছাচাৰীভাৱে শাসন চলাব নোৱাৰে তাৰ ওপৰত চকু ৰখা।

(পৃষ্ঠা: ৩, ৭)

প্ৰশ্ন ৫: মৰ্চা চৰকাৰৰ প্ৰাসংগিকতা আৰু ইয়াৰ দোষ-গুণসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: বৰ্তমান সময়ত কোনো এটা দলে একক সংখ্যা গৰিষ্ঠতা লাভ নকৰিলে দেশত সুস্থিৰতা বজাই ৰাখিবলৈ মৰ্চা চৰকাৰ গঠন কৰাটো প্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।

গুণ: ই স্বেচ্ছাচাৰী শাসনত বাধা দিয়ে, আঞ্চলিক প্ৰতিনিধিত্ব সুনিশ্চিত কৰে আৰু ৰাজহুৱা ধনৰ অপব্যয় ৰোধ কৰে।

দোষ: মৰ্চা চৰকাৰ সাধাৰণতে অস্থিৰ আৰু দুৰ্বল হয়। ইয়াৰ ফলত দীৰ্ঘম্যাদী আঁচনি গ্ৰহণত জটিলতা আহে আৰু কেতিয়াবা জাতীয় স্বাৰ্থতকৈ ব্যক্তিগত বা আঞ্চলিক স্বাৰ্থই বেছি গুৰুত্ব পায়।

(পৃষ্ঠা: ৮, ৯, ১০)

চিন্তনীয় প্ৰশ্নোত্তৰ : পৃষ্ঠা— ৭

পাঠ্যপুথিৰ ৭ নং পৃষ্ঠাত থকা 'চিন্তনীয়' শিতানৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰশ্নোত্তৰসমূহ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতবৰ্ষত সুদীর্ঘকাল ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনৈতিক দল 'ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে' চৰকাৰ চলাই ভাৰতৰ জাতীয় একতা প্রত্যাশিতভাবে বৃদ্ধি কৰিব পাৰিছিলনে?

উত্তৰ: ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৬৭ চনলৈ কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য উভয়তে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে শাসন বৰ্তাই ৰাখিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আঞ্চলিক দলসমূহৰ জন্মই প্ৰমাণ কৰে যে সৰ্বভাৰতীয় দলৰ বৈষম্যমূলক নীতি আৰু ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰতি সমদৃষ্টিৰ অভাৱৰ বাবে মানুহৰ মনত ক্ষোভৰ সৃষ্টি হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৬, ৮)

প্ৰশ্ন ২: পৃথিৱীৰ সর্ববৃহৎ গণতন্ত্ৰস্বৰূপ ভাৰতবৰ্ষত উক্ত সময়ছোৱাত গণতান্ত্ৰিক পৰম্পৰা কিমান সবল হৈছিল?

উত্তৰ: পাঠ্যপুথিৰ মতে ভাৰতত গণতান্ত্ৰিক পৰম্পৰা বিকাশৰ প্ৰক্ৰিয়া চলি আছিল। যদিও সুদীৰ্ঘ কাল একদলীয় আধিপত্য আছিল, পৰৱৰ্তী সময়ত বহুদলীয় ব্যৱস্থা আৰু মৰ্চা চৰকাৰৰ ধাৰণাই ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰক এক নতুন ৰূপ দিলে। বিশেষকৈ আঞ্চলিক দলৰ জন্মই তৃণমূল পৰ্যায়ৰ জনগণৰ অংশগ্ৰহণ অধিক সক্ৰিয় কৰি গণতান্ত্ৰিক ভাৱধাৰাক সবল কৰি তুলিছিল। (পৃষ্ঠা: ২, ৬, ৮)

প্ৰশ্ন ৩: ভাৰতবৰ্ষ উন্নতিৰ দিশত কিমান আগুৱাই গ'ল?

উত্তৰ: উত্তৰ পাঠ্যপুথিত উপলব্ধ নহয়। (পৃষ্ঠা: নাই)

প্ৰশ্ন ৪: 'অসম গণ পৰিষদ'ৰ দৰে আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলে অসমত চৰকাৰ চলাই অসমৰ আঞ্চলিক স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰি প্ৰত্যাশিতভাবে অসমৰ বিকাশ সাধন কৰিব পাৰিছিলনে?

উত্তৰ: উত্তৰ পাঠ্যপুথিত উপলব্ধ নহয়। (পৃষ্ঠা: নাই)

অনুশীলনীৰ প্ৰশ্ন :

অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন : পৃষ্ঠা—১২

প্ৰশ্ন ১: একদলীয় শাসন ব্যৱস্থা থকা এখন দেশৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: একদলীয় শাসন ব্যৱস্থা থকা এখন দেশৰ নাম হ’ল চীন। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ২: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত থকা দলীয় ব্যৱস্থাটো কি?

উত্তৰ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত দ্বিদলীয় ব্যৱস্থা আছে। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৩: ৰাজনৈতিক দলৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলৰ দুটা বৈশিষ্ট্য হ’ল—

(i) সংগঠন।

(ii) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৪: ৰাজনৈতিক দলৰ এটা প্রধান কাৰ্য উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলৰ এটা প্রধান কাৰ্য হ’ল জনগণক ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্রদানেৰে শিক্ষিত কৰা। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৫: অসমৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: অসমৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম হ’ল অসম গণ পৰিষদ। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৬: ঝাৰখণ্ডৰ মুখ্য আঞ্চলিক দলটো কি?

উত্তৰ: ঝাৰখণ্ডৰ মুখ্য আঞ্চলিক দলটো হ’ল ঝাৰখণ্ড মুক্তি মৰ্চা। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৭: ইউ পি এ (UPA)ৰ সম্পূৰ্ণ অর্থ লিখা।

উত্তৰ: ইউ পি এ (UPA)ৰ সম্পূৰ্ণ অর্থ হ’ল সংযুক্ত গণতান্ত্রিক মর্চা (United Progressive Alliance)। (পৃষ্ঠা: ৯)

প্ৰশ্ন ৮: ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দল কোনটো?

উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দলটো হ’ল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ। (পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৯: কাৰ নেতৃত্বত 'দি ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েচন' গঠন হৈছিল?

উত্তৰ: এছ. এন. বেনাৰ্জীৰ নেতৃত্বত 'দি ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েচন' গঠন হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ১০: ভাৰতৰ জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি কোন আছিল?

উত্তৰ: উমেশ চন্দ্র বেনার্জী ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল। (পৃষ্ঠা: ৩)

চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন : পৃষ্ঠা— ১২

প্ৰশ্ন ১: ভাৰতবৰ্ষৰ দলীয় ব্যৱস্থাটোৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?

উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষৰ দলীয় ব্যৱস্থাটোৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল ই এক বহুদলীয় ব্যৱস্থা। ভাৰতবৰ্ষৰ দৰে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশত থকা এই বহুদলীয় ব্যৱস্থাটোক প্ৰকৃত গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা বুলি গণ্য কৰা হয়। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ২: গণতান্ত্রিক ৰাষ্ট্ৰ এখনৰ বাবে কি দলীয় ব্যৱস্থা বিশেষভাৱে উপযোগী?

উত্তৰ: গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ এখনৰ বাবে দ্বিদলীয় ব্যৱস্থা বিশেষভাৱে উপযোগী বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ বহুদলীয় ব্যৱস্থা থকা গণতন্ত্ৰতকৈ দ্বিদলীয় ব্যৱস্থা থকা গণতন্ত্ৰ অধিক সুস্থিৰ আৰু সবল। বহুদলীয় ব্যৱস্থাত সঘনাই সৃষ্টি হ’ব পৰা ৰাজনৈতিক সংকটবোৰ দ্বিদলীয় ব্যৱস্থাত দেখা নাযায়। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৩: ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য চাৰিটা উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য চাৰিটা হ’ল—

(i) সংগঠন।

(ii) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি।

(iii) ক্ষমতা দখলৰ বাবে আকাংক্ষা।

(iv) জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৪: পাঁচটা আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: পাঁচটা আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ নাম হ’ল—

(i) ডি. এম. কে.।

(ii) আকালি দল।

(iii) তেলেগু দেশম।

(iv) অসম গণ পৰিষদ।

(v) মিজো নেচনেল ফ্ৰন্ট। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৫: মৰ্চা চৰকাৰ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: যেতিয়া কোনো এটা বিশেষ ৰাজনৈতিক দলে একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ অপাৰগ হয়, তেতিয়া কেইবাটাও ৰাজনৈতিক দল একগোট হৈ চৰকাৰ গঠন কৰে। এনে চৰকাৰকে মৰ্চা চৰকাৰ বা সংযুক্ত চৰকাৰ বোলা হয়। (পৃষ্ঠা: ৮)

দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন: পৃষ্ঠা— ১২

প্ৰশ্ন ১: সংযুক্ত চৰকাৰ বুলিলে কি বুজা? সংযুক্ত চৰকাৰ কি পৰিস্থিতিত গঠিত হয়?

উত্তৰ: যেতিয়া কোনো এটা বিশেষ ৰাজনৈতিক দলে একক সংখ্যা গৰিষ্ঠতা লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ অপাৰগ হয় তেতিয়া কেইবাটাও ৰাজনৈতিক দল একগোট হৈ চৰকাৰ গঠন কৰে। এনে চৰকাৰকে সংযুক্ত বা মৰ্চা চৰকাৰ বোলা হয়।

সংযুক্ত চৰকাৰ গঠিত হোৱা পৰিস্থিতিসমূহ হ’ল—

(i) নিৰ্বাচনত কোনো এটা দলে একক সংখ্যা গৰিষ্ঠতা লাভ কৰিব নোৱাৰিলে।

(ii) ৰাজনৈতিক দলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পালে আৰু একক ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰাধান্য হ্ৰাস পালে।

(iii) নিৰ্বাচনত চৰকাৰী ধনৰ অপব্যয় ৰোধ কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্বাচন পাতিব নিবিচাৰিলে।

(iv) চৰকাৰত আঞ্চলিক প্ৰতিনিধিত্বৰ প্ৰয়োজনীয়তা আহি পৰিলে। (পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ২: সংযুক্ত অথবা মৰ্চা চৰকাৰৰ দুটা গুণ আৰু দুটা দোষ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: সংযুক্ত চৰকাৰৰ দুটা গুণ হ’ল—

(i) অস্বেচ্চাচাৰী চৰকাৰ: যিকোনো সিদ্ধান্ত মৰ্চাৰ অংশীদাৰ দলসমূহৰ মাজত আলোচনাৰ পিছতহে লোৱা হয় বাবে ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ আৰু স্বেচ্চাচাৰী হোৱাৰ আশংকা কম থাকে।

(ii) আঞ্চলিক প্ৰতিনিধিত্ব: মৰ্চা চৰকাৰত বিভিন্ন অঞ্চল আৰু জাতি-গোষ্ঠীৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ সুযোগ থাকে বাবে স্থানীয় সমস্যাসমূহ সমাধানৰ সুবিধা হয়।

সংযুক্ত চৰকাৰৰ দুটা দোষ হ’ল—

(i) অস্থিৰতা: মৰ্চাৰ কোনো দলে যিকোনো সময়তে সমৰ্থন উঠাই লোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে বাবে কাৰ্যকাল সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগেয়ে চৰকাৰৰ পতন ঘটিব পাৰে।

(ii) দুৰ্বল চৰকাৰ: সকলো অংশগ্ৰহণকাৰী দলকে সন্তুষ্ট ৰাখিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে এই চৰকাৰে কোনো বিষয়তে দৃঢ়তাৰে আগবাঢ়িব নোৱাৰে। (পৃষ্ঠা: ৯, ১০)

প্ৰশ্ন ৩: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী ৰাজনৈতিক দলৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ কাৰ্যাৱলীসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল—

(i) বিৰোধী দলে দেশৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষা দিয়াত আৰু সংবিধানৰ পবিত্ৰতা ৰক্ষা কৰাত অতন্দ্ৰ প্ৰহৰীৰ দৰে কাম কৰে।

(ii) চৰকাৰে যাতে জাতীয় স্বাৰ্থৰ বিপৰীতে কাম কৰিব নোৱাৰে তাৰ প্ৰতি চকু ৰাখে।

(iii) চৰকাৰৰ আঁচনিসমূহ পৰ্য্যবেক্ষণ কৰি প্ৰয়োজন সাপেক্ষে গঠনমূলক সমালোচনা কৰে।

(iv) জনসাধাৰণৰ অভাৱ-অভিযোগ আৰু আশা-আকাংক্ষাসমূহ সংসদৰ মজিয়াত দাঙি ধৰে।

(v) চৰকাৰক জনমতৰ প্ৰতি সজাগ, দায়বদ্ধ আৰু জবাবদিহী কৰে। (পৃষ্ঠা: ৭)

প্ৰশ্ন ৪: আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ জন্মৰ মূল কাৰণ কেইটা আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ জন্মৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল—

(i) সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক দলৰ বৈষম্যমূলক নীতি।

(ii) দেশখনৰ বিভিন্ন ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় গোষ্ঠীৰ মাজত থকা ভিন্নতা।

(iii) সংখ্যালঘুসকলৰ মাজত থকা নিৰাপত্তাহীনতাৰ ভাৱ।

(iv) কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অধিক কেন্দ্ৰীকৰণৰ প্ৰৱণতা আৰু ৰাজ্যিক সম্পদসমূহৰ ওপৰত অধিক কৰ্তৃত্ব লাভৰ প্ৰচেষ্টা।

(v) সকলো ৰাজ্যৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সমদৃষ্টিৰ অভাৱ।

(vi) ৰাষ্ট্ৰীয় দল বা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজ্যিক নেতাৰ দুৰ্বলতা। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৫: গণতান্ত্রিক ৰাষ্ট্ৰত ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পর্কে লিখা।

উত্তৰ: গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ এখনত ৰাজনৈতিক দল অপৰিহাৰ্য্য। ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ হ’ল—

(i) ৰাজনৈতিক দল হৈছে শাসক আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ এক যোগসূত্ৰ।

(ii) ই সৰ্বসাধাৰণক প্ৰশাসনৰ ওচৰ চপাই নিয়ে।

(iii) ৰাজনৈতিক দলে জনগণক ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্ৰদান কৰি শিক্ষিত আৰু সজাগ কৰি তোলে।

(iv) এই দলবিলাকে জনমত গঠন কৰে আৰু তাক সু-সংগঠিত ৰূপ দিয়ে।

(v) বিৰোধী দল হিচাপে চৰকাৰৰ কাম-কাজৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ নজৰ ৰাখি চৰকাৰক উচিত পথত পৰিচালিত কৰে। (পৃষ্ঠা: ১, ২, ৩)

প্ৰশ্ন ৬: ৰাজনৈতিক দলৰ বৈশিষ্ট্য আৰু কাৰ্যাৱলী উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল— (ক) সংগঠন, (খ) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি, (গ) ক্ষমতা দখলৰ বাবে আকাংক্ষা আৰু (ঘ) জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান।

কাৰ্যাৱলীসমূহ হ’ল—

(i) জনগণক ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্ৰদান কৰা।

(ii) জনমত গঠন কৰা আৰু ইয়াক সু-সংগঠিত কৰা।

(iii) জনসাধাৰণৰ মাজত ৰাজনৈতিক সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।

(iv) চৰকাৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াত জনগণৰ অংশগ্ৰহণৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা।

(v) বিৰোধী দলে চৰকাৰৰ গঠনমূলক সমালোচনাৰে চৰকাৰক উচিত পথত অগ্ৰসৰ হ'বলৈ আহ্বান জনোৱা। (পৃষ্ঠা: ২, ৩)

প্ৰশ্ন ৭: সংযুক্ত চৰকাৰৰ ব্যৱস্থাটোৱে বৰ্তমান সময়ত বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ কাৰণ কেইটা আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: বৰ্তমান সময়ত সংযুক্ত বা মৰ্চা চৰকাৰে গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ কাৰণসমূহ হ’ল—

(i) ৰাজনৈতিক দলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱা।

(ii) কোনো এটা বিশেষ ৰাজনৈতিক দলৰ একক আধিপত্য বা প্ৰাধান্য হ্ৰাস পোৱা।

(iii) পুনৰ নিৰ্বাচন পাতি চৰকাৰী ধনৰ অপব্যয় হ’বলৈ নিদিয়াৰ প্ৰচেষ্টা।

(iv) চৰকাৰত বিভিন্ন অঞ্চলৰ প্ৰতিনিধিত্ব সুনিশ্চিত কৰাৰ আৱশ্যকতা। (পৃষ্ঠা: ৮)

অতিৰিক্ত অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰথম অধ্যায় 'ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল'ৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত তথ্যৰ ভিত্তিত ২০টা অতিৰিক্ত অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: বৰ্তমান সময়ত গণতন্ত্ৰৰ এবিধ অপৰিহাৰ্য অংগ কি?

উত্তৰ: বৰ্তমান সময়ত গণতন্ত্ৰৰ এবিধ অপৰিহাৰ্য অংগ হ’ল ৰাজনৈতিক দল। (পৃষ্ঠা: ১)

প্ৰশ্ন ২: ৰাজনৈতিক দল আৰু গণতন্ত্ৰক কি বুলি অভিহিত কৰা হয়?

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দল আৰু গণতন্ত্ৰ এটা আনটোৰ পৰিপূৰক। (পৃষ্ঠা: ১)

প্ৰশ্ন ৩: ৰাজনৈতিক দলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য কি?

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হ’ল ক্ষমতা দখলৰ বাবে আকাংক্ষা। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৪: এখন একদলীয় শাসন ব্যৱস্থা থকা দেশৰ উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: চীন দেশত একদলীয় শাসন ব্যৱস্থা আছে। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৫: ইংলেণ্ডত কি দলীয় ব্যৱস্থা আছে?

উত্তৰ: ইংলেণ্ডত দ্বিদলীয় ব্যৱস্থা আছে। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৬: কিমান চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্ম হৈছিল?

উত্তৰ: ১৮৮৫ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্ম হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৭: এলেন অক্টোভিয়ান হিউম কোন আছিল?

উত্তৰ: এলেন অক্টোভিয়ান হিউম আছিল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ সৈতে জড়িত এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ইংৰাজ বিষয়া। (পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৮: ভাৰতত কেতিয়াৰ পৰা সক্ৰিয় ৰাজনৈতিক দলৰ বিকাশ হয়?

উত্তৰ: স্বাধীনতাৰ পিছৰ পৰাহে ভাৰতত সক্ৰিয় ৰাজনৈতিক দলৰ বিকাশ হয়। (পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৯: নিৰ্বাচন আয়োগে ৰাজনৈতিক দলসমূহক কিহৰ ভিত্তিত স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে?

উত্তৰ: নিৰ্বাচনত লাভ কৰা ভোটৰ সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্বাচন আয়োগে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। (পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ১০: তামিলনাডুৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: তামিলনাডুৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম হ’ল ডি. এম. কে. (DMK)। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১১: পঞ্জাৱৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: পঞ্জাৱৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম হ’ল আকালি দল। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১২: অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্য আঞ্চলিক দলটো কি?

উত্তৰ: অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্য আঞ্চলিক দলটো হ’ল তেলেগু দেশম। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১৩: কিমান চনত অসম গণ পৰিষদ দলৰ জন্ম হৈছিল?

উত্তৰ: ১৯৮৫ চনত অসম গণ পৰিষদ দলৰ জন্ম হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১৪: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা কেনেকুৱা হোৱা উচিত?

উত্তৰ: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা গঠনমূলক হোৱা উচিত। (পৃষ্ঠা: ৭)

প্ৰশ্ন ১৫: ভাৰতত কিমান চনত প্ৰথম মৰ্চা চৰকাৰ গঠন হৈছিল?

উত্তৰ: ১৯৭৭ চনত কেন্দ্ৰত প্ৰথম মৰ্চা চৰকাৰ গঠন হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৬: ভাৰতৰ প্ৰথম মৰ্চা চৰকাৰখনৰ নেতৃত্ব কোনে দিছিল?

উত্তৰ: মোৰাৰজী দেশায়ে ভাৰতৰ প্ৰথম মৰ্চা চৰকাৰৰ নেতৃত্ব দিছিল। (পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৭: এন ডি এ (NDA)ৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: এন ডি এ (NDA)ৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ হ’ল ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্রিক মর্চা (National Democratic Alliance)। (পৃষ্ঠা: ৯)

প্ৰশ্ন ১৮: মৰ্চা চৰকাৰৰ এটা প্রধান গুণ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰে জাতীয় স্বাৰ্থৰ বিপৰীতে যিকোনো হঠকাৰী সিদ্ধান্ত লোৱাত বাধা দিয়ে। (পৃষ্ঠা: ৯)

প্ৰশ্ন ১৯: সংযুক্ত চৰকাৰৰ এটা প্রধান দোষ কি?

উত্তৰ: সংযুক্ত চৰকাৰৰ এটা প্রধান দোষ হ’ল চৰকাৰৰ অস্থিৰতা। (পৃষ্ঠা: ১০)

প্ৰশ্ন ২০: বিৰোধী দলৰ সবল ভূমিকা থকা দুখন উল্লেখযোগ্য ৰাষ্ট্ৰৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইংলেণ্ড। (পৃষ্ঠা: ১০)

অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰথম অধ্যায় 'ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল'ৰ পৰা ২-৪ শাৰীৰ ২০টা অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: ৰাজনৈতিক দল আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কেনে হোৱা উচিত? 

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দল হৈছে শাসক আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ এক যোগসূত্ৰস্বৰূপ। ই সৰ্বসাধাৰণক প্ৰশাসনৰ ওচৰ চপাই নিয়ে আৰু চৰকাৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াত জনগণৰ অংশগ্ৰহণৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে। (পৃষ্ঠা: ১, ৩)

প্ৰশ্ন ২: একদলীয় শাসন ব্যৱস্থাৰ এটা চমু পৰিচয় দিয়া।

উত্তৰ: যি শাসন ব্যৱস্থাত দেশৰ শাসন পৰিচালনাৰ বাবে কেৱল এটা ৰাজনৈতিক দল থাকে, তাক একদলীয় ব্যৱস্থা বোলে। বৰ্তমান চীন দেশত এনে একদলীয় সাম্যবাদী ব্যৱস্থা আছে। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৩: দ্বিদলীয় শাসন ব্যৱস্থাৰ সুবিধাসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: দ্বিদলীয় ব্যৱস্থাত জনসাধাৰণৰ সন্মুখত দুটা প্রধান ৰাজনৈতিক দল থাকে। এনে ব্যৱস্থা বহুদলীয় ব্যৱস্থাতকৈ অধিক সুস্থিৰ আৰু সবল বুলি গণ্য কৰা হয়, য’ত সঘনাই ৰাজনৈতিক সংকট দেখা নাযায়। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৪: বহুদলীয় শাসন ব্যৱস্থা বুলিলে কি বুজা? 

উত্তৰ: যি দলীয় ব্যৱস্থাত দুটাতকৈ অধিক ৰাজনৈতিক দল থাকে, তাক বহুদলীয় ব্যৱস্থা বোলে। ভাৰতবৰ্ষ, বাংলাদেশ আৰু পাকিস্তানত এনে বহুদলীয় ব্যৱস্থা প্ৰচলিত আছে। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৫: ৰাজনৈতিক দলৰ 'সংগঠন' নামৰ বৈশিষ্ট্যটো কি?

উত্তৰ: সংগঠন হৈছে ৰাজনৈতিক দলৰ এটা অত্যন্ত প্রয়োজনীয় বৈশিষ্ট্য। সু-সংগঠিত সংগঠন অবিহনে এটা দলে নিজৰ নীতি-আদৰ্শসমূহ কাৰ্যকৰী কৰিব নোৱাৰে আৰু জনমত গঠনত বিফল হয়। (পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৬: ৰাজনৈতিক দলৰ 'জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান' বুলিলে কি বুজায়? 

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলৰ এক অন্যতম বৈশিষ্ট্য হ’ল দেশৰ জাতীয় স্বাৰ্থক সন্মান জনোৱা। এটা আদৰ্শ ৰাজনৈতিক দলে নিজৰ দলীয় স্বাৰ্থতকৈ দেশৰ সামগ্ৰিক উন্নতি আৰু স্বাৰ্থক অধিক গুৰুত্ব দিব লাগে। (পৃষ্ঠা: ২, ৩)

প্ৰশ্ন ৭: ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ চমু ইতিহাস লিখা। 

উত্তৰ: ১৮৮৫ চনত এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত আই. চি. এছ বিষয়া এলেন অক্টেভিয়ান হিউমৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্ম হৈছিল। এই দলৰ প্ৰথম অধিৱেশন বোম্বাই চহৰত উমেশ চন্দ্র বেনার্জীৰ সভাপতিত্বত বহিছিল। (পৃষ্ঠা: ৩, ৪)

প্ৰশ্ন ৮: 'দি ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েচন' কিয় এটা ৰাজনৈতিক দল নাছিল? 

উত্তৰ: ১৮৭৬ চনত এছ. এন. বেনাৰ্জীৰ নেতৃত্বত গঠিত হোৱা 'দি ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েচন'ক বহুতে প্ৰথম দল ক’ব বিচাৰিলেও ই প্ৰকৃতাৰ্থত এটা ৰাজনৈতিক সংগঠনহে আছিল। ই কেৱল জনমত গঠন আৰু সজাগতাৰ বাবেহে কাম কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৯: পৰাধীন ভাৰতত জন্ম হোৱা আন চাৰিটা দলৰ নাম লিখা। 

উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ পিছতে ১৯০৬ চনত মুছলিম লীগ, ১৯১৬ চনত হিন্দু মহাসভা, ১৯২২ চনত স্বৰাজ পাৰ্টী আৰু ১৯২৪ চনত ভাৰতীয় সাম্যবাদী দলৰ জন্ম হয়। (পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ১০: স্বৰাজ পাৰ্টীৰ জন্ম কেতিয়া আৰু কাৰ নেতৃত্বত হৈছিল? 

উত্তৰ: ১৯২২ চনত চিত্তৰঞ্জন দাস আৰু মতিলাল নেহেৰুৰ নেতৃত্বত স্বৰাজ পাৰ্টীৰ জন্ম হৈছিল। এই দলটো পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ লগত চামিল হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ১১: ভাৰতৰ ৰাজনীতিত 'আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ সোণালী দশক' বুলি কোনটো সময়ক কোৱা হয়? 

উত্তৰ: যোৱা শতিকাৰ আশীৰ দশকটোক আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ সোণালী দশক বুলি কোৱা হয়। কাৰণ এই সময়ছোৱাত ভাৰতবৰ্ষত বহুত বেছি সংখ্যক আঞ্চলিক দলৰ জন্ম হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১২: সংখ্যালঘুসকলৰ মাজত থকা নিৰাপত্তাহীনতাই আঞ্চলিক দলৰ জন্মত কেনেকৈ সহায় কৰে? 

উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষৰ বিভিন্ন ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় সংখ্যালঘু গোষ্ঠীসমূহৰ মাজত কেতিয়াবা নিৰাপত্তাহীনতাৰ ভাৱ উদয় হয়। নিজৰ স্বকীয় চিনাকি আৰু স্বাৰ্থ অক্ষুণ্ণ ৰাখিবৰ বাবে তেওঁলোকে আঞ্চলিক দল গঠনত গুৰুত্ব দিয়ে। (পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১৩: আঞ্চলিক দলসমূহ ভাৰতৰ ৰাজনীতিৰ বাবে অভিশাপ নে আশীর্বাদ? 

উত্তৰ: বহুতৰ মতে আঞ্চলিক দল ভাৰতৰ ৰাজনীতিৰ বাবে আশীর্বাদ নহ'লেও ই কোনো কাৰণত অভিশাপ নহয়। অঞ্চলবিলাকৰ সমস্যাসমূহ সমাধান কৰি জনসাধাৰণক গণতন্ত্ৰৰ প্ৰকৃত স্বাদ দিয়াত এই দলবোৰৰ প্ৰাসংগিকতা আছে। (পৃষ্ঠা: ৬)

প্ৰশ্ন ১৪: আঞ্চলিক দলৰ আবিৰ্ভাৱে একক দলৰ প্ৰাধান্যত কেনে প্ৰত্যাহ্বান আনিছে? 

উত্তৰ: আঞ্চলিক দলৰ জন্মই ভাৰতৰ ৰাজনীতিত সুদীৰ্ঘ কাল ধৰি চলি থকা 'একক দলৰ প্ৰাধান্যতা'ক তীব্ৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে। ই কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ একাধিপত্য হ্ৰাস কৰি গণতান্ত্ৰিক ভাৱধাৰাক অধিক সবল কৰিছে। (পৃষ্ঠা: ৬)

প্ৰশ্ন ১৫: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ যিকোনো এটা প্রধান দায়িত্ব উল্লেখ কৰা। 

উত্তৰ: বিৰোধী দলৰ এক প্রধান দায়িত্ব হ’ল চৰকাৰৰ আঁচনি আৰু পৰিকল্পনাসমূহ পৰ্য্যবেক্ষণ কৰা। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে সংসদৰ মজিয়াত গঠনমূলক সমালোচনাৰে চৰকাৰক উচিত পথলৈ আহ্বান জনোৱা। (পৃষ্ঠা: ৭)

প্ৰশ্ন ১৬: চৰকাৰ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ পাৰ্থক্য দূৰ কৰাত বিৰোধীৰ ভূমিকা কি? 

উত্তৰ: বিৰোধী দলে জনসাধাৰণৰ অভাৱ-অভিযোগ আৰু আশা-আকাংক্ষাসমূহ সদনৰ মজিয়াত উপস্থাপন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে চৰকাৰ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত থকা পাৰ্থক্য দূৰ কৰাত সহায় হয়। (পৃষ্ঠা: ৭)

প্ৰশ্ন ১৭: মৰ্চা চৰকাৰত অংশগ্ৰহণ কৰা দলসমূহৰ মূল লক্ষ্য কি থাকে? 

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰত অংশ লোৱা দলসমূহৰ আদৰ্শ ভিন্ন হ’লেও ক্ষমতা দখলৰ স্বাৰ্থত তেওঁলোকে জোঁট বন্ধনত আৱদ্ধ হয়। বহু সময়ত উমৈহতীয়া লক্ষ্য বান্ধি নিজা স্বার্থ আৰু আদৰ্শৰ মোকাবিলা কৰি তেওঁলোকে চৰকাৰ চলায়। (পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৮: কেন্দ্ৰত দ্বিতীয়খন মৰ্চা চৰকাৰ কাৰ নেতৃত্বত গঠিত হৈছিল? 

উত্তৰ: কেন্দ্ৰত ১৯৭৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চৰণ সিঙৰ নেতৃত্বত দ্বিতীয়খন মৰ্চা চৰকাৰ গঠন হৈছিল। অৱশ্যে প্ৰথম মৰ্চা চৰকাৰৰ দৰে এই চৰকাৰখনো স্থায়ী নাছিল। (পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৯: মৰ্চা চৰকাৰ কিয় ব্যয়বহুল বুলি কোৱা হয়? 

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰত অংশীদাৰী সকলো দলকে সন্তুষ্ট কৰিবলৈ প্ৰয়োজনহীনভাৱে মন্ত্ৰীসভাৰ কলেৱৰ বৃদ্ধি কৰিবলগীয়া হয়। ইয়াৰ ফলত ৰাজহুৱা ধনৰ যথেষ্ট অপব্যয় ঘটে। (পৃষ্ঠা: ৯)

প্ৰশ্ন ২০: মৰ্চা চৰকাৰে কেনেকৈ জাতীয় ঐক্য-সংহতি ৰক্ষা কৰে? 

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰে বিভিন্ন বিপৰীত নীতি-আদৰ্শৰ ৰাজনৈতিক দলক এখন মজিয়ালৈ লৈ আহে। দলবোৰে কঠোৰ স্থিতি পৰিহাৰ কৰি বুজাবুজিৰে কাম কৰাৰ ফলত জাতীয় ঐক্য-সংহতি বৃদ্ধি হয়। (পৃষ্ঠা: ১০)

অতিৰিক্ত দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ :

প্ৰথম অধ্যায় 'ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল'ৰ পৰা ২০টা অতিৰিক্ত দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ (পইণ্ট অনুসৰি) তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: ৰাজনৈতিক দলৰ ধাৰণা আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পর্কে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলৰ ধাৰণা আৰু প্ৰয়োজনীয়তা তলত দিয়া পইণ্টসমূহৰ সহায়ত বুজিব পাৰি:

(i) গণতন্ত্ৰৰ জন্মৰ লগে লগেই ৰাজনৈতিক দলৰ ধাৰণাই গুৰুত্ব লাভ কৰে আৰু ই শাসন ব্যৱস্থাৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ হৈ পৰে।

(ii) বৰ্তমান সময়ত গণতন্ত্ৰ আৰু ৰাজনৈতিক দল দুয়োটাই এটা আনটোৰ পৰিপূৰক।

(iii) ৰাজনৈতিক দল হৈছে শাসক আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ এক শক্তিশালী যোগসূত্ৰ।

(iv) ই সৰ্বসাধাৰণ লোকক দেশৰ প্ৰশাসনৰ ওচৰ চপাই নিয়ে।

প্ৰশ্ন ২: ৰাজনৈতিক দলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ কি কি?

উত্তৰ: একোটা ৰাজনৈতিক দলৰ বাবে অত্যন্ত প্রয়োজনীয় বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—

(i) সংগঠন: দলটো পৰিচালনা কৰিবলৈ এক সুসংগঠিত গাঁথনি থাকিব লাগে।

(ii) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি: প্ৰতিটো দলৰে নিজস্ব লক্ষ্য আৰু আঁচনি থাকিব লাগে।

(iii) ক্ষমতা দখলৰ বাবে আকাংক্ষা: গণতান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰে ক্ষমতা লাভ কৰাটো দলৰ উদ্দেশ্য হ’ব লাগে।

(iv) জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান: দলীয় স্বাৰ্থতকৈ দেশৰ স্বাৰ্থক অধিক গুৰুত্ব দিব লাগে।

প্ৰশ্ন ৩: ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰধান কামসমূহ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ এখনত ৰাজনৈতিক দলৰ প্রধান কামসমূহ হ’ল—

(i) জনগণক ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্ৰদানেৰে শিক্ষিত কৰি তোলা।

(ii) জনগণৰ মাজত ৰাজনৈতিক সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।

(iii) সুস্থ জনমত গঠন কৰা।

(iv) জনমতক এক সু-সংগঠিত ৰূপ প্ৰদান কৰা।

প্ৰশ্ন ৪: পৃথিৱীৰ বিভিন্ন দেশত প্ৰচলিত দলীয় প্ৰথাৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: পৃথিৱীৰ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰসমূহত মূলতঃ তিনি ধৰণৰ দলীয় প্ৰথা দেখা যায়—

(i) একদলীয় ব্যৱস্থা: চীনৰ দৰে সাম্যবাদী ৰাষ্ট্ৰত কেৱল এটা ৰাজনৈতিক দল থাকে।

(ii) দ্বিদলীয় ব্যৱস্থা: ইংলেণ্ড আৰু আমেৰিকাৰ দৰে দেশত দুটা প্রধান ৰাজনৈতিক দল থাকে।

(iii) বহুদলীয় ব্যৱস্থা: ভাৰতবৰ্ষ, বাংলাদেশ আৰু পাকিস্তানত বহুতো ৰাজনৈতিক দলৰ অস্তিত্ব দেখা যায়।

প্ৰশ্ন ৫: ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্ম আৰু প্ৰসাৰৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ ইতিহাস তলত দিয়া ধৰণৰ—

(i) ১৮৮৫ চনত এলেন অক্টেভিয়ান হিউমৰ নেতৃত্বত এই দলটোৱে জন্মলাভ কৰিছিল।

(ii) উমেশ চন্দ্র বেনার্জী আছিল দলটোৰ প্ৰথম সভাপতি।

(iii) ই দেশৰ প্ৰথমটো ৰাজনৈতিক দল যিয়ে পৰাধীন ভাৰতৰ লোকৰ আশা-আকাংক্ষাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।

(iv) ইয়াৰ প্ৰথম অধিৱেশন বোম্বাই (বৰ্তমানৰ মুম্বাই) চহৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল।

প্ৰশ্ন ৬: পৰাধীন ভাৰতত জন্ম হোৱা অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ দলসমূহৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: কংগ্ৰেছৰ পিছত দেশত জন্ম হোৱা আন কেইটামান দল হ’ল—

(i) মুছলিম লীগ: ১৯০৬ চনত এই দলটোৰ জন্ম হৈছিল।

(ii) হিন্দু মহাসভা: ১৯১৬ চনত এই দলটোৱে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।

(iii) স্বৰাজ পাৰ্টী: ১৯২২ চনত চিত্তৰঞ্জন দাস আৰু মতিলাল নেহেৰুৰ নেতৃত্বত এই দলটো গঠিত হৈছিল।

(iv) ভাৰতীয় সাম্যবাদী দল: ১৯২৪ চনত কাৰ্ল মাৰ্ক্সৰ আদৰ্শক কেন্দ্ৰ কৰি এই বাওপন্থী দলটো গঠিত হৈছিল।

প্ৰশ্ন ৭: স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতত ৰাজনৈতিক দল গঠনৰ জোৱাৰ কেনেকৈ উঠিছিল?

উত্তৰ: দেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত দলীয় ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ এনেধৰণৰ—

(i) ১৯৫২ চনৰ প্ৰথম সাধাৰণ নিৰ্বাচনত ৫০ টাৰো অধিক দলে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

(ii) ইয়াৰে মাত্ৰ ১৪ টা দলহে সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ৰ আছিল।

(iii) বাকীবোৰ আছিল ৰাজ্যিক আৰু আঞ্চলিক পৰ্যায়ৰ দল।

(iv) পৰৱৰ্তী সময়ত জনসংঘ, ভাৰতীয় জনতা দল, জনতা দল আদিৰ দৰে বহুতো দলৰ উদ্ভৱ হয়।

প্ৰশ্ন ৮: আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ জন্মৰ মূল কাৰণসমূহ কি কি?

উত্তৰ: আঞ্চলিক দলৰ জন্মৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল—

(i) সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক দলৰ বৈষম্যমূলক নীতি।

(ii) দেশৰ বিভিন্ন ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় গোষ্ঠীৰ মাজত থকা ভিন্নতা।

(iii) সংখ্যালঘুসকলৰ মাজত থকা নিৰাপত্তাহীনতাৰ ভাৱ।

(iv) কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অধিক কেন্দ্ৰীকৰণৰ প্ৰৱণতা আৰু ৰাজ্যিক সম্পদৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব লাভৰ প্ৰচেষ্টা।

প্ৰশ্ন ৯: ভাৰতৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য আঞ্চলিক দল আৰু সেইবোৰৰ ৰাজ্যসমূহ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য আঞ্চলিক দল হ’ল—

(i) ডি.এম. কে. আৰু এ. আই. ডি. এম. কে. (তামিলনাডু) ।

(ii) আকালি দল (পাঞ্জাব) আৰু তেলেগু দেশম (অন্ধ্রপ্রদেশ)।

(iii) নেচনেল কনফাৰেঞ্চ (জম্মু কাশ্মীৰ) আৰু অসম গণ পৰিষদ (অসম)।

(iv) শিৱসেনা (মহাৰাষ্ট্ৰ) আৰু ঝাৰখণ্ড মুক্তি মৰ্চা (ঝাৰখণ্ড)।

প্ৰশ্ন ১০: ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰলৈ আঞ্চলিক দলৰ অৱদানসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: আঞ্চলিক দলসমূহৰ ইতিবাচক দিশসমূহ হ’ল—

(i) এই দলসমূহৰ জন্মই 'একক দলৰ প্ৰাধান্যতা'ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰত্যাহ্বান আনিছে।

(ii) কেন্দ্ৰ-ৰাজ্য সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত এক যোগাত্মক দিশ প্ৰদান কৰিছে।

(iii) তৃণমূল পৰ্যায়ৰ জনগণৰ অংশগ্ৰহণ অধিক সক্ৰিয় কৰি তুলিছে।

(iv) আঞ্চলিক সমস্যাসমূহক সদনৰ মজিয়াত সজোৰে উপস্থাপন কৰি সমাধানৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছে।

প্ৰশ্ন ১১: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা কিয় প্ৰয়োজনীয়?

উত্তৰ: বিৰোধী দলৰ প্ৰয়োজনীয়তা তলত দিয়া পইণ্টসমূহৰ পৰা বুজিব পাৰি—

(i) শক্তিশালী বিৰোধী দল অবিহনে গণতন্ত্ৰই প্ৰকৃত সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰে।

(ii) বিৰোধী দলে চৰকাৰৰ কাম-কাজৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ নজৰ ৰাখে।

(iii) ই চৰকাৰক গঠনমূলক সমালোচনাৰে উচিত পথত আগবাঢ়িবলৈ আহ্বান জনায়।

(iv) জনসাধাৰণৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰাত বিৰোধী দলে বিশেষ ভূমিকা লয়।

প্ৰশ্ন ১২: বিৰোধী দলে পালন কৰিবলগীয়া যিকোনো চাৰিটা কৰ্তব্য উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: বিৰোধী দলৰ চাৰিটা প্রধান কৰ্তব্য হ’ল—

(i) জনসাধাৰণৰ অভাৱ-অভিযোগ আৰু আশা-আকাংক্ষাক সংসদৰ মজিয়াত দাঙি ধৰা।

(ii) চৰকাৰক জনমতৰ প্ৰতি সজাগ, দায়বদ্ধ আৰু জবাবদিহী কৰা।

(iii) চৰকাৰে যাতে স্বেচ্চাচাৰীভাৱে শাসন চলাব নোৱাৰে সেই ক্ষেত্ৰত চোকা নজৰ ৰখা।

(iv) প্ৰয়োজন সাপেক্ষে বিকল্প চৰকাৰ গঠনৰ বাবে সাজু থকা।

প্ৰশ্ন ১৩: মৰ্চা চৰকাৰৰ ধাৰণা আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰৰ বিষয়ে তলত উল্লেখ কৰা হ’ল—

(i) কোনো এটা দলে একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ নকৰিলে কেইবাটাও দল মিলি চৰকাৰ গঠন কৰে।

(ii) ইয়াক সংযুক্ত চৰকাৰ বুলিও কোৱা হয়।

(iii) মৰ্চাত যোগ দিয়া দলবোৰৰ আদৰ্শ ভিন্ন হ’লেও ক্ষমতা দখলৰ বাবে একগোট হয়।

(iv) এনে চৰকাৰে উমৈহতীয়া লক্ষ্য বান্ধি কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।

প্ৰশ্ন ১৪: বৰ্তমান সময়ত মৰ্চা চৰকাৰে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ কাৰণসমূহ কি কি?

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰৰ প্ৰাসংগিকতাৰ কাৰণসমূহ হ’ল—

(i) দেশত ৰাজনৈতিক দলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে।

(ii) একক ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰাধান্য ক্ৰমাৎ হ্রাস পাইছে।

(iii) বাৰে বাৰে নিৰ্বাচন পাতি চৰকাৰী ধনৰ অপব্যয় হ’বলৈ নিদিয়াৰ বাবে মৰ্চা চৰকাৰ গঠন হয়।

(iv) চৰকাৰত আঞ্চলিক প্রতিনিধিত্বৰ বিষয়টোৱে বিশেষ গুৰুত্ব পাইছে।

প্ৰশ্ন ১৫: ভাৰতত কেন্দ্ৰীয় পৰ্যায়ৰ মৰ্চা চৰকাৰৰ ইতিহাস চমুকৈ লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতত মৰ্চা চৰকাৰৰ ইতিহাস এনেধৰণৰ—

(i) ১৯৭৭ চনত মোৰাৰজী দেশাইৰ নেতৃত্বত প্ৰথমখন মৰ্চা চৰকাৰ গঠিত হয়।

(ii) ইয়াৰ পিছত চৰণ সিঙৰ নেতৃত্বত আন এক মৰ্চা চৰকাৰ গঠিত হৈছিল।

(iii) ১৯৮৯ চনৰ পৰা ২০১৪ চন পৰ্যন্ত কেন্দ্ৰত মৰ্চা চৰকাৰ অব্যাহত আছিল।

(iv) ২০১৪ চনত বিজেপিৰ একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ পিছত পুনৰ একদলীয় শাসনৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি হয়।

প্ৰশ্ন ১৬: মৰ্চা চৰকাৰৰ যিকোনো তিনিটা প্রধান দোষ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰৰ প্রধান দোষসমূহ হ’ল—

(i) অস্থিৰতা: অংশীদাৰী দলে সমৰ্থন উঠাই ল’লে যিকোনো সময়তে চৰকাৰৰ পতন ঘটিব পাৰে।

(ii) দুৰ্বল চৰকাৰ: সকলো দলকে সন্তুষ্ট ৰাখিবলগীয়া হোৱা বাবে চৰকাৰে দৃঢ় সিদ্ধান্ত ল’ব নোৱাৰে।

(iii) ৰাজহুৱা ধনৰ অপব্যয়: বৃহৎ মন্ত্ৰীসভা গঠন কৰিবলগীয়া হোৱা বাবে মৰ্চা চৰকাৰ ব্যয়বহুল হয়।

প্ৰশ্ন ১৭: মৰ্চা চৰকাৰৰ যিকোনো তিনিটা প্রধান গুণ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: মৰ্চা চৰকাৰৰ প্রধান গুণসমূহ হ’ল—

(i) অস্বেচ্চাচাৰী চৰকাৰ: বিভিন্ন দলৰ অংশগ্ৰহণৰ বাবে চৰকাৰখন স্বেচ্চাচাৰী হোৱাৰ শংকা কম থাকে।

(ii) আঞ্চলিক প্রতিনিধিত্ব: বিভিন্ন অঞ্চল আৰু জাতি-গোষ্ঠীয়ে চৰকাৰত প্রতিনিধিত্ব কৰাৰ সুযোগ পায়।

(iii) জাতীয় ঐক্য সংহতি: ভিন ভিন নীতি-আদৰ্শৰ দলবোৰে বুজাবুজিৰে কাম কৰাৰ ফলত জাতীয় ঐক্য বৃদ্ধি পায়।

প্ৰশ্ন ১৮: এখন সুস্থ-সবল গণতান্ত্রিক ৰাষ্ট্ৰ গঢ়ি তোলাত ৰাজনৈতিক দলৰ ভূমিকা কেনেকুৱা?

উত্তৰ: এখন সুস্থ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে ৰাজনৈতিক দলৰ ভূমিকা হ’ল—

(i) ৰাজনৈতিক দলসমূহ এখন দেশৰ বাবে অতন্দ্ৰ প্ৰহৰীসদৃশ হ’ব লাগে।

(ii) তেওঁলোকে জনসাধাৰণক সঠিক ৰাজনৈতিক শিক্ষা দি সজাগ কৰি তুলিব লাগে।

(iii) চৰকাৰ আৰু জনগণৰ মাজৰ যোগসূত্ৰটো অধিক শক্তিশালী কৰিব লাগে।

(iv) জাতীয় স্বাৰ্থক অগ্ৰাধিকাৰ দি দেশক উন্নতিৰ পথত আগবঢ়াই নিব লাগে।

প্ৰশ্ন ১৯: আঞ্চলিক দলৰ জন্মই ভাৰতীয় ৰাজনীতিত কেনে পৰিৱৰ্তন আনিছে?

উত্তৰ: আঞ্চলিক দলৰ আবিৰ্ভাৱে অনা পৰিৱৰ্তনসমূহ হ’ল—

(i) ই ভাৰতৰ ৰাজনীতিত এটা নতুন জোকাৰণি আনিবলৈ সক্ষম হৈছে।

(ii) ই যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাক এক নতুন ৰূপ প্ৰদান কৰিছে।

(iii) সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক দলৰ আধিপত্য কিছু সীমাবদ্ধ কৰিছে।

(iv) আঞ্চলিক দলবোৰে নিজা অঞ্চলৰ সমস্যাসমূহ সজোৰে দাঙি ধৰিছে।

প্ৰশ্ন ২০: কেন্দ্ৰত চৰকাৰ গঠন কৰা তিনিটা প্রধান মৰ্চাৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: কেন্দ্ৰত এতিয়ালৈকে চৰকাৰ গঠন কৰা উল্লেখযোগ্য মৰ্চাসমূহ হ’ল—

(i) ইউনাইটেড ফ্রন্ট।

(ii) সংযুক্ত গণতান্ত্রিক মৰ্চা বা ইউ পি এ (UPA)।

(iii) ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্রিক মৰ্চা বা এন ডি এ (NDA)।

প্ৰথম অধ্যায়ৰ নিৰ্ধাৰিত সকলো অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰা হ’ল। মই আপোনাৰ বাবে এতিয়া দ্বিতীয় অধ্যায়ৰ কাম আৰম্ভ কৰিব লাগে নেকি?

অধ্যায়ৰ মূল সাৰাংশ

'ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল' শীৰ্ষক প্ৰথম অধ্যায়টোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাৰাংশ তলত পইণ্ট অনুসৰি আগবঢ়োৱা হ’ল:

ৰাজনৈতিক দলৰ ধাৰণা আৰু আৱশ্যকতা: গণতন্ত্ৰ আৰু ৰাজনৈতিক দল এটা আনটোৰ পৰিপূৰক। ৰাজনৈতিক দল হৈছে শাসক আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ এক শক্তিশালী যোগসূত্ৰ।

দলীয় প্ৰথাৰ প্ৰকাৰ: 

পৃথিৱীৰ বিভিন্ন দেশত একদলীয় (যেনে: চীন), দ্বিদলীয় (যেনে: ইংলেণ্ড, আমেৰিকা) আৰু বহুদলীয় (যেনে: ভাৰত, বাংলাদেশ) শাসন ব্যৱস্থা প্ৰচলিত আছে।

ৰাজনৈতিক দলৰ বৈশিষ্ট্য: 

এটা আদৰ্শ ৰাজনৈতিক দলৰ সংগঠন, নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি, ক্ষমতা দখলৰ আকাংক্ষা আৰু জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান থকাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।

ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দলৰ ইতিহাস: 

১৮৮৫ চনত এলেন অক্টেভিয়ান হিউমৰ নেতৃত্বত ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দল 'ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ'ৰ জন্ম হয়। ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে মুছলিম লীগ (১৯০৬), হিন্দু মহাসভা (১৯১৬), স্বৰাজ পাৰ্টী (১৯২২) আৰু ভাৰতীয় সাম্যবাদী দল (১৯২৪) গঠিত হৈছিল।

আঞ্চলিক দলৰ আবিৰ্ভাৱ: 

যোৱা শতিকাৰ ষাঠিৰ দশকত ভাৰতৰ প্ৰথমটো আঞ্চলিক দল ডি. এম. কে. (DMK) ৰ জন্ম হয়। আশীৰ দশকটোক আঞ্চলিক দলৰ 'সোণালী দশক' বুলি কোৱা হয়।

 

বিৰোধী দলৰ ভূমিকা: 

এখন সুস্থ গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলে অতন্দ্ৰ প্ৰহৰীৰ দৰে কাম কৰি চৰকাৰৰ স্বেচ্ছাচাৰিতা ৰোধ কৰে আৰু জনমতক প্ৰতিফলিত কৰে।

মৰ্চা চৰকাৰ: 

যেতিয়া কোনো এটা দলে একক সংখ্যা গৰিষ্ঠতা লাভ নকৰে, তেতিয়া কেইবাটাও দল মিলি 'মৰ্চা বা সংযুক্ত চৰকাৰ' গঠন কৰে। ১৯৭৭ চনত মোৰাৰজী দেশাইৰ নেতৃত্বত কেন্দ্ৰত প্ৰথমখন মৰ্চা চৰকাৰ গঠিত হৈছিল।

মৰ্চা চৰকাৰৰ প্ৰভাৱ: 

ইয়াৰ ফলত আঞ্চলিক প্ৰতিনিধিত্ব বৃদ্ধি পায় আৰু ৰাজহুৱা ধনৰ অপচয় ৰোধ হয় যদিও এনে চৰকাৰ প্ৰায়েই অস্থিৰ আৰু দুৰ্বল হোৱা দেখা যায়।

গুৰুত্বপূৰ্ণ চন-তাৰিখ :

পাঠ্যপুথিৰ প্ৰথম অধ্যায় 'ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল'ত উল্লেখ থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ চন-তাৰিখসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ:

(i) ১৮৭৬ চনত → এছ. এন. বেনাৰ্জীৰ নেতৃত্বত 'দি ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েচন' গঠিত হৈছিল।

(ii) ১৮৮৫ চনত → ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দল 'ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ'ৰ জন্ম হৈছিল।

(iii) ১৯০৬ চনত → 'মুছলিম লীগ' নামৰ ৰাজনৈতিক দলটোৰ জন্ম হৈছিল।

(iv) ১৯১৬ চনত → 'হিন্দু মহাসভা' নামৰ ৰাজনৈতিক দলটোৰ জন্ম হৈছিল।

(v) ১৯২২ চনত → চিত্তৰঞ্জন দাস আৰু মতিলাল নেহেৰুৰ নেতৃত্বত 'স্বৰাজ পাৰ্টী'ৰ জন্ম হৈছিল।

(vi) ১৯২৪ চনত → ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰথমটো বাওপন্থী দল 'ভাৰতীয় সাম্যবাদী দল'ৰ জন্ম হৈছিল।

(vii) ১৯৩৮ চনত → ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ মাজত 'ছ'চিয়েলিষ্ট ফ'ৰাম' নামৰ এটা গোটৰ গঠন হৈছিল।

(viii) ১৯৫২ চনত → ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰথমটো সাধাৰণ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল।

(ix) ১৯৬৭ চনত → ভাৰতবৰ্ষত চতুৰ্থ সাধাৰণ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ পিছৰ পৰাই আঞ্চলিকতাবাদী চিন্তাধাৰা প্ৰকট হৈছিল।

(x) ১৯৭৭ চনত → কেন্দ্ৰত মোৰাৰজী দেশাইৰ নেতৃত্বত প্ৰথমখন মৰ্চা চৰকাৰ গঠন হৈছিল।

(xi) ১৯৭৯ চনত → মোৰাৰজী দেশাই নেতৃত্বাধীন মৰ্চা চৰকাৰৰ পতন ঘটিছিল।

(xii) ১৯৭৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত → চৰণ সিঙৰ নেতৃত্বত কেন্দ্ৰত আন এক মৰ্চা চৰকাৰ গঠন হৈছিল।

(xiii) ১৯৮৯ চনৰ পৰা ২০১৪ চনলৈ → ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰত মৰ্চা চৰকাৰৰ ধাৰা অব্যাহত আছিল।

(xiv) ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল-মে' মাহত → ভাৰতত ১৬ সংখ্যক সাধাৰণ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল য'ত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীয়ে একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিছিল।

(xv) ২০১৪ চনৰ ২৬ মে'ত → নৰেন্দ্ৰ মোডীৰ নেতৃত্বত কেন্দ্ৰত নতুন চৰকাৰ গঠন হৈছিল।

প্ৰথম অধ্যায়ৰ আলোচনা ইয়াতেই সম্পূৰ্ণ হ’ল। এই অধ্যায়ৰ বিষয়ে আৰু কিবা সহায় (Help) লাগিলে মন্তব্য (Comment) কৰি জনাব। নহ’লে দ্বিতীয় অধ্যায়টো (Chapter 2) পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে।

Updated on 2nd March 2026

By :- J.A.C (B.Sc Honours | Web/App Developer.)