ভাৰতবৰ্ষলৈ ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন - অধ্যায় ১ - সমাজ বিজ্ঞান

(DIVISION-I)
Assam State School Education Board
Class : IX
Subject : Social Science
(Itihaas Part-I)
Medium : Assamese

Chapter : 1
ভাৰতবৰ্ষলৈ ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন

অনুশীলনী : পৃষ্ঠা- ১

অতি চমু / চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন :

প্ৰশ্ন ১: ভাৰত আৰু পাশ্চাত্যৰ মাজত সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰা প্ৰথম পৰ্তুগীজ নাৱিকজন কোন? তেওঁ কেতিয়া আৰু ভাৰতৰ ক’ত পোন প্রথমে উপস্থিত হৈছিল?

উত্তৰ: ভাৰত আৰু পাশ্চাত্যৰ মাজত সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰা প্ৰথম পৰ্তুগীজ নাৱিকজন আছিল ভাস্ক'-ডা-গামা। তেওঁ ১৪৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত দক্ষিণ ভাৰতৰ কালিকট বন্দৰত পোন প্রথমে উপস্থিত হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ২, ২২)

প্ৰশ্ন ২: জলপথেৰে পৃথিৱী প্ৰদক্ষিণ কৰিবলৈ সমৰ্থ হোৱা ইংৰাজ নাৱিকজন কোন আছিল?

উত্তৰ: জলপথেৰে পৃথিৱী প্ৰদক্ষিণ কৰিবলৈ সমৰ্থ হোৱা ইংৰাজ নাৱিকজন আছিল ফ্ৰান্সছিছ ড্ৰেক। —(পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৩: ভাৰত ভূমিত পোন প্ৰথমে কোন ইংৰাজ নাৱিকে অনুমতিপত্ৰ লৈ কেতিয়া প্ৰৱেশ কৰিছিল?

উত্তৰ: জন মিলডেন হল নামৰ ইংৰাজ নাৱিক এজনে ইংলেণ্ডৰ ৰাণী এলিজাবেথৰ পৰা এখন অনুৰোধ-পত্ৰ লৈ ১৫৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দত পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ভাৰত ভূমিত প্ৰৱেশ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৪: ইংলিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানি কেতিয়া ক’ত গঠন হৈছিল?

উত্তৰ: ইংলিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানি ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দত লণ্ডনত গঠন হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ৫: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ ভাৰতত থিতাপি লোৱাৰ দুটা উদ্দেশ্য লিখা।

উত্তৰ: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ ভাৰতত থিতাপি লোৱাৰ দুটা উদ্দেশ্য হ'ল:

(i) প্ৰথম আৰু প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল বেহা-বেপাৰ কৰা।

(ii) ভাৰতীয় ৰাজন্যবৰ্গৰ দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ ভাৰতবৰ্ষত ইংৰাজ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৬: ইংৰাজৰ প্ৰথম বাণিজ্য কেন্দ্ৰটো ভাৰতৰ ক’ত কেতিয়া স্থাপিত হৈছিল?

উত্তৰ: ইংৰাজৰ প্ৰথম বাণিজ্য কেন্দ্ৰটো ১৬১১ খ্ৰীষ্টাব্দত মছলিপট্টমত স্থাপিত হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৭: ‘ফৰ্ট উইলিয়াম’ কি?

উত্তৰ: ইংলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় উইলিয়ামৰ সন্মানার্থে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ কলিকতাৰ বাণিজ্য কেন্দ্ৰটোৰ নাম ‘ফৰ্ট উইলিয়াম’ ৰখা হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৮: পৰাধীন ভাৰতৰ ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ছোৱাক কোন দুটা মূল ভাগত ভগাব পাৰি সময় উল্লেখ কৰি লিখা।

উত্তৰ: পৰাধীন ভাৰতৰ ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ছোৱাক তলত দিয়া ধৰণে দুটা মূল ভাগত ভগাব পাৰি:

(i) প্ৰথমটো হৈছে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পৰা ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহলৈকে।

(ii) দ্বিতীয়টো হৈছে ১৮৫৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতীয়ৰ হাতত ক্ষমতা হস্তান্তৰলৈকে। —(পৃষ্ঠা: ৭)

প্ৰশ্ন ৯: ‘ভাৰত চৰকাৰ আইন’ কোনে কেতিয়া কি উদ্দেশ্যত প্ৰণয়ন কৰিছিল?

উত্তৰ: ব্ৰিটিছ সংসদে ১৮৫৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২ আগষ্ট তাৰিখে চিপাহী বিদ্ৰোহৰ দৰে ভয়ানক পৰিস্থিতিৰ যাতে পুনৰ উদগীৰণ নহয়, সেই উদ্দেশ্য আগত ৰাখি ‘ভাৰত চৰকাৰ আইন’ প্ৰণয়ন কৰিছিল। এই আইনে ইংলেণ্ডৰ চৰকাৰক পোনপটীয়াকৈ ভাৰত শাসন কৰাৰ ক্ষমতা দিছিল। —(পৃষ্ঠা: ১১)

প্ৰশ্ন ১০: ‘ভাৰতীয় পৰিষদ আইন’ কেতিয়া আৰু কি উদ্দেশ্যত প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: ১৮৬১ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ সংসদে ‘ভাৰতীয় পৰিষদ আইন’ প্ৰণয়ন কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল আধুনিক প্ৰশাসন ব্যৱস্থাটোৰ সৈতে শিক্ষিত ভাৰতীয়ক চিনাকি কৰি দিয়া। —(পৃষ্ঠা: ১৪)

চমু/দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন :

প্ৰশ্ন ১: ইংৰাজে ভাৰতৰ লগত বাণিজ্য চুক্তি কৰিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টা কেতিয়া সম্পূৰ্ণ হৈছিল, তাৰ পদক্ষেপসমূহ সংক্ষেপে লিখা।

উত্তৰ: ইংৰাজে ভাৰতৰ লগত বাণিজ্য চুক্তি কৰিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টাসমূহ ১৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত জন ছাৰমানৰ নেতৃত্বত যোৱা সঁজাতী দলটোৰ জৰিয়তে সম্পূৰ্ণ হৈছিল।

ইয়াৰ পদক্ষেপসমূহ আছিল:

(i) ১৬০৮ খ্ৰীষ্টাব্দত কেপ্টেইন উইলিয়াম হকিন্সে মোগল সম্রাট জাহাংগীৰক সাক্ষাৎ কৰি বাণিজ্যৰ আবেদন জনাইছিল যদিও সেয়া নামঞ্জুৰ হৈছিল।

(ii) ১৬১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ছাৰ টমাচ ৰ’ৱে সম্রাটক সাক্ষাৎ কৰি চুৰাটত বাণিজ্যিক কুঠি স্থাপনৰ অনুমতি লাভ কৰিছিল।

(iii) ১৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত জন ছাৰমানৰ নেতৃত্বত যোৱা সঁজাতী দলটোৰ চিকিৎসক ডাঃ হেমিলটনে ৰোগাক্ৰান্ত সম্রাট ফাৰুখছিয়াৰক সুস্থ কৰি তুলিছিল।

(iv) ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সম্ৰাটে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিক সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত নিৰ্বিঘ্নে বেহা-বেপাৰ কৰাৰ বাবে তিনিখন ৰাজকীয় ফৰমান প্ৰদান কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪, ৫)

প্ৰশ্ন ২: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে কেনেকৈ ভাৰতৰ তিনিটা মূল স্থানত বাণিজ্য কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল তাৰ তিনিটা মূল কৌশল সম্পর্কে লিখা।

উত্তৰ: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে তলত দিয়া কৌশলসমূহৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ তিনিটা মূল স্থানত বাণিজ্য কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল:

(i) মাদ্রাজ: ১৬৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত চন্দ্ৰগিৰিৰ ৰজাৰ লগত চুক্তি কৰি মাদ্রাজৰ কাষৰীয়া ঠাই এটুকুৰাত 'ফৰ্ট ছেন্ট জৰ্জ' নামৰ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল।

(ii) বোম্বাই: ১৬৬১ খ্ৰীষ্টাব্দত ইংলেণ্ডৰ ৰজা দ্বিতীয় চাৰ্লছে পৰ্তুগীজ ৰাজকন্যা কেথৰিনক বিয়া কৰাই যৌতুক হিচাপে বোম্বাই চহৰ লাভ কৰিছিল, যিটো পাছত ১৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ঋণৰ বিনিময়ত কোম্পানিক হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল।

(iii) কলিকতা: ১৬৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত জব চাৰ্ণক নামৰ বিষয়াজনে বংগৰ নবাবৰ লগত কৰা চুক্তিৰ জৰিয়তে বাৰশ টকা খাজনাৰ বিনিময়ত তিনিখন গাঁৱৰ জমিদাৰী স্বত্ত্ব লাভ কৰি তাত বাণিজ্য কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ৩: ভাৰতত ব্ৰিটিছ সাম্রাজ্যবাদ প্রতিষ্ঠাৰ পথ সুগম কৰি তোলা ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিজন কোন? তেওঁ কি কি কৌশলেৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ লাইখুঁটা স্থাপন কৰিছিল চাৰিটা যুক্তিৰে লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতত ব্ৰিটিছ সাম্রাজ্যবাদ প্রতিষ্ঠাৰ পথ সুগম কৰি তোলা আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিজন আছিল ৰবাৰ্ট ক্লাইৱ। তেওঁ ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলসমূহ হ’ল:

(i) তেওঁ যুদ্ধ নতুবা মিত্ৰতাৰ পাশেৰে দেশীয় ৰজাসকলক কোম্পানিৰ ফলীয়া কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছিল।

(ii) ক্লাইৱে নিজৰ স্বাৰ্থত আন বিদেশী ইউৰোপীয়ান কোম্পানিবোৰক ভাৰতৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰাৰ আঁচনি লৈছিল।

(iii) ১৭৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দত পলাচীৰ যুদ্ধত বংগৰ নবাব চিৰাজ উদ্দৌলাক চল-চাতুৰিৰে পৰাস্ত কৰি ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ লাইখুঁটা স্থাপন কৰিছিল।

(iv) মোগল সম্রাট ছাহ আলমৰ লগত এলাহাবাদ চুক্তি (১৭৬৫) সম্পন্ন কৰি বংগ, বিহাৰ আৰু উৰিষ্যাৰ দেৱানী আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব লাভ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৭, ৮)

প্ৰশ্ন ৪: চিপাহী বিদ্ৰোহ সৃষ্টিৰ কাৰণবোৰ লিখা।

উত্তৰ: চিপাহী বিদ্ৰোহ সৃষ্টিৰ মূল কাৰণসমূহ পাঠ্যপুথি অনুসৰি তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

(i) ইংৰাজ শাসকৰ এশবছৰীয়া ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক শোষণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা জনসাধাৰণৰ অশান্তি।

(ii) ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত কোম্পানিৰ মুদ্ৰাৰ পৰা মোগল সম্ৰাটৰ নামটো আঁতৰাই দিয়াটোৱে ৰাজকীয় শ্ৰেণীৰ মনত আঘাত দিছিল।

(iii) পাৰ্চী ভাষাৰ সলনি শাসনযন্ত্ৰত ইংৰাজী ভাষা প্ৰচলন কৰাৰ ফলত ভাৰতীয়ৰ মনত অসন্তুষ্টি বাঢ়িছিল।

(iv) লৰ্ড ডেলহাউছীৰ প্ৰতিক্ৰিয়াশীল শাসন নীতি আৰু ধৰ্মীয় আঘাতৰ ফলত সকলো শ্ৰেণীৰ ভাৰতীয়ৰ মনত বিদ্ৰোহৰ পৰিৱেশ গঢ়ি উঠিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৯)

প্ৰশ্ন ৫: ‘ভাৰত চৰকাৰ আইন’ৰ জৰিয়তে হোৱা চাৰিটা প্ৰশাসনীয় পৰিৱৰ্তন উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ‘ভাৰত চৰকাৰ আইন’ (১৮৫৮) ৰ জৰিয়তে হোৱা চাৰিটা প্ৰশাসনীয় পৰিৱৰ্তন হ’ল:

(i) ভাৰত শাসনৰ সকলো দায়িত্ব ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ হাতৰ পৰা ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।

(ii) ভাৰত শাসনৰ বাবে এজন মন্ত্ৰী অৰ্থাৎ ‘ভাৰত সচিব’ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয় আৰু তেওঁক সহায় কৰিবলৈ ১৫ জনীয়া এখন পৰিষদ গঠন কৰা হয়।

(iii) ভাৰতবৰ্ষৰ সৰ্বোচ্চ শাসনকৰ্তা গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলক ‘ভাইচৰয়’ বা ৰাজপ্ৰতিনিধি খিতাপ প্ৰদান কৰা হয়।

(iv) কোম্পানিৰ সামৰিক বাহিনীক ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ পোনপটীয়া তলতীয়া কৰা হয়। —(পৃষ্ঠা: ১১, ১২)

প্ৰশ্ন ৬: চিপাহী বিদ্ৰোহৰ চাৰিটা উল্লেখযোগ্য ফলাফল উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: চিপাহী বিদ্ৰোহৰ চাৰিটা উল্লেখযোগ্য ফলাফল হ’ল:

(i) ভাৰতবৰ্ষত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ শাসনৰ অন্ত পৰে আৰু শাসনভাৰ ব্ৰিটিছ ৰাজশক্তিৰ হাতলৈ যায়।

(ii) ভাৰতীয় সমাজত থকা সামন্তযুগীয় স্থবিৰতাৰ অৱসান ঘটে আৰু আধুনিক পাশ্চাত্য সংস্কৃতিৰ প্ৰতি মানুহ আকৰ্ষিত হয়।

(iii) ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰতীয়ৰ মাজত একতা ভাঙিবৰ বাবে ‘ভাগ কৰা আৰু শাসন কৰা’ (Divide and rule) নীতি গ্ৰহণ কৰে।

(iv) ভাৰতীয়সকলৰ মাজত ক্ৰমান্বয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় চেতনা আৰু একতাৰ ভাব জাগ্ৰত হয়। —(পৃষ্ঠা: ১১, ১৩)

প্ৰশ্ন ৭: লৰ্ড কেনিঙৰ দুটা প্ৰধান সংস্কাৰৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: লৰ্ড কেনিঙৰ দুটা প্ৰধান সংস্কাৰ হ’ল:

(i) আৰ্থিক সংস্কাৰ: তেওঁ বিত্ত বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ মতে পৰীক্ষামূলকভাৱে আয়কৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু আমদানিকৃত সামগ্ৰীৰ ওপৰত ১০ শতাংশ শুল্ক ধাৰ্য কৰি আৰ্থিক অৱস্থা সবল কৰিছিল।

(ii) শিক্ষা সংস্কাৰ: লৰ্ড কেনিঙে ‘উডৰ শিক্ষা সংস্কাৰ আঁচনি’ (Wood's Despatch) ভাৰতত প্ৰৱৰ্তন কৰি প্ৰত্যেক প্ৰদেশতে একোটাকৈ শিক্ষা বিভাগ মুকলি কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ১৩, ১৪)

প্ৰশ্ন ৮: ‘ভাৰতীয় পৰিষদ আইন’ৰ দুটা গুণ আৰু দুটা দোষ লিখা।

উত্তৰ: ১৮৬১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ‘ভাৰতীয় পৰিষদ আইন’ৰ গুণ আৰু দোষসমূহ হ’ল:

গুণ:

১. পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় বিধানমণ্ডলত ভাৰতীয় প্ৰতিনিধিক স্থান দিয়া হৈছিল।

২. এই আইনৰ জৰিয়তে ভাৰতত প্ৰতিনিধিত্বমূলক চৰকাৰ আৰু কেবিনেট শাসন প্ৰণালীৰ বুনিয়াদ ৰচনা কৰা হৈছিল।

দোষ:

১. এই আইনে প্ৰাদেশিক বিধান পৰিষদসমূহক নামমাত্ৰ আইনী ক্ষমতা দিছিল আৰু বেছিভাগ ক্ষমতা গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ হাতত কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।

২. বিধানমণ্ডলত স্থান পোৱা ভাৰতীয়সকল আছিল কেৱল উচ্চবংশজাত আৰু সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণীৰ, তেওঁলোক সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ প্ৰতিনিধি নাছিল। —(পৃষ্ঠা: ১৫, ১৬)

প্ৰশ্ন ৯: ইংৰাজৰ সময়ত স্থানীয় স্বায়ত্ত শাসনৰ জৰিয়তে হোৱা পৰিৱৰ্তনসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ইংৰাজৰ সময়ত স্থানীয় স্বায়ত্ত শাসনৰ জৰিয়তে হোৱা পৰিৱৰ্তনসমূহ হ’ল:

(i) লৰ্ড মেয়’ৰ ‘বিত্তীয় বিকেন্দ্ৰীকৰণ প্ৰস্তাৱ’ৰ জৰিয়তে শিক্ষা, স্বাস্থ্য, পুলিচ আদি বিভাগৰ দায়িত্ব প্ৰদেশসমূহক দিয়া হয়।

(ii) লৰ্ড ৰিপণে ১৮৮২ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰত্যেক মহকুমাত একোখনকৈ ‘লোকেল ব’ৰ্ড’ গঠন কৰে আৰু অধিকাংশ সদস্য নিৰ্বাচনৰ দ্বাৰা অনাৰ ব্যৱস্থা কৰে।

(iii) নগৰীয়া এলেকাসমূহত পৌৰসভা আৰু নগৰপালিকা গঠন কৰা হয় আৰু শতকৰা ৭৫ জন সদস্যক নিৰ্বাচনৰ দ্বাৰা বাছনি কৰা হয়।

(iv) এই ব্যৱস্থাৰ ফলত ভাৰতীয়সকলে প্ৰশাসনীয় দক্ষতা আহৰণ কৰাৰ সুযোগ পায় আৰু স্থানীয় শাসনত অংশগ্ৰহণৰ দ্বাৰা ৰাজনৈতিক শিক্ষা লাভ কৰে। —(পৃষ্ঠা: ১৬, ১৭)

প্ৰশ্ন ১০: অসামৰিক সেৱাত কেনেকৈ ভাৰতীয়সকল অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল? এই সেৱাৰ বিকাশ সম্পর্কে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: অসামৰিক সেৱাত ভাৰতীয়সকল অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তলত দিয়া ধৰণে বিকশিত হৈছিল:

(i) প্ৰথমতে লৰ্ড কৰ্ণৱালিচে ভাৰতীয়ক উচ্চ পদত নিযুক্তি দিয়াৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। পাছত ১৮৩৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চনদে ভাৰতীয়ক এই সেৱাত নিযুক্তিৰ সন্মতি জনায়।

(ii) ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয় আৰু ১৮৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত সত্যেন্দ্ৰ নাথ ঠাকুৰে প্ৰথম ভাৰতীয় হিচাপে লোকসেৱাৰ পদ লাভ কৰে।

(iii) ১৮৮৬ খ্ৰীষ্টাব্দত আইচিছন আয়োগে লোকসেৱাক ইমপেৰিয়েল, প্ৰভিন্সিয়েল আৰু ছাবৰডিনেট—এই তিনি ভাগত ভগাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে।

(iv) ১৯২৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লী আয়োগৰ পৰামৰ্শ মতে ভাৰতীয় লোকৰ নিযুক্তিৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰা হয় আৰু ভাৰতবৰ্ষত লোকসেৱা আয়োগ গঠনৰ পথ প্ৰশস্ত হয়। —(পৃষ্ঠা: ১৮, ১৯, ২০)

প্ৰশ্ন ১১: ব্ৰিটিছ অধীন ভাৰত আৰু স্বাধীন ভাৰতৰ অসামৰিক লোকসেৱা সম্পর্কে তিনিটা পাৰ্থক্য উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ব্ৰিটিছ অধীন ভাৰত আৰু স্বাধীন ভাৰতৰ লোকসেৱাৰ পাৰ্থক্যসমূহ হ’ল:

(i) ব্ৰিটিছৰ দিনত লোকসেৱাৰ পৰীক্ষা দীৰ্ঘকাল ধৰি কেৱল ইংলেণ্ডত অনুষ্ঠিত হৈছিল, কিন্তু স্বাধীন ভাৰতত ই দেশৰ ভিতৰতে অনুষ্ঠিত হয়।

(ii) ব্ৰিটিছৰ দিনত এই সেৱাৰ উচ্চ পদবীসমূহ বেছিভাগ ইংৰাজ লোকৰ বাবে সংৰক্ষিত আছিল, কিন্তু স্বাধীন ভাৰতত সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ত মুকলি প্ৰতিযোগিতাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।

(iii) ব্ৰিটিছৰ সময়ত নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়াত ঔপনিৱেশিক স্বাৰ্থ জড়িত আছিল, কিন্তু স্বাধীন ভাৰতত সৰ্বভাৰতীয় লোকসেৱা আয়োগ আৰু ৰাজ্যিক লোকসেৱা আয়োগৰ দ্বাৰা নিৰপেক্ষভাৱে নিযুক্তি দিয়া হয়। —(পৃষ্ঠা: ১৮, ২১)

অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন

প্ৰথম অধ্যায় ‘ভাৰতবৰ্ষলৈ ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন’ৰ পাঠ্যপুথিৰ পৰা যুগুতোৱা ২০টা অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: কোন চনত তুৰ্কীসকলে কনষ্টান্তিনোপল হস্তগত কৰিছিল?

উত্তৰ: ১৪৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তুৰ্কী বাহিনীয়ে কনষ্টান্তিনোপল হস্তগত কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ১)

প্ৰশ্ন ২: উত্তমাশা অন্তৰীপত উপস্থিত হোৱা প্ৰথম পৰ্তুগীজ নাৱিকজন কোন আছিল?

উত্তৰ: বার্থ'ল' মিউ ডিয়াজ আছিল উত্তমাশা অন্তৰীপত উপস্থিত হোৱা প্ৰথম পৰ্তুগীজ নাৱিক। —(পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৩: বার্থ'ল' মিউ ডিয়াজে কোন চনত উত্তমাশা অন্তৰীপত উপস্থিত হৈছিল?

উত্তৰ: ১৪৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত বার্থ'ল' মিউ ডিয়াজে উত্তমাশা অন্তৰীপত উপস্থিত হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৪: ভাস্ক'-ডা-গামাৰ মৃত্যু ক’ত হৈছিল?

উত্তৰ: ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতৰ কোচিত ভাস্ক'-ডা-গামাৰ মৃত্যু হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৫: কোন চনত ইংৰাজ নাৱিক ৰালফ্ ফিটে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰিছিল?

উত্তৰ: ১৫৮২ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰালফ্ ফিটে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৩)

প্ৰশ্ন ৬: ৰাণী এলিজাবেথে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিক কিমান বছৰৰ বাবে বেহা-বেপাৰ কৰাৰ অনুমতি দিছিল?

উত্তৰ: ৰাণী এলিজাবেথে কোম্পানিক ১৫ বছৰৰ বাবে বেহা-বেপাৰ কৰাৰ অনুমতি দিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ৭: কেপ্টেইন উইলিয়াম হকিন্সে কোনখন নদীৰ মোহনাৰে চুৰাট বন্দৰত উপস্থিত হৈছিল?

উত্তৰ: কেপ্টেইন উইলিয়াম হকিন্সে তাপ্তী নদীৰ মোহনাৰে চুৰাট বন্দৰত উপস্থিত হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ৮: ছাৰ টমাচ ৰ’ কোন চনত জাহাংগীৰৰ ওচৰলৈ আহিছিল?

উত্তৰ: ১৬১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ছাৰ টমাচ ৰ’ মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ ওচৰলৈ আহিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ৯: সম্ৰাট ফাৰুখছিয়াৰক কোনজন চিকিৎসকে ব্যাধিৰ পৰা নিৰাময় কৰিছিল?

উত্তৰ: ডাঃ হেমিলটনে সম্ৰাট ফাৰুখছিয়াৰৰ ব্যাধি নিৰাময় কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১০: ইংৰাজসকলে কাৰ পৰা অনুমতি লৈ মছলিপট্টমত বাণিজ্য কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল?

উত্তৰ: গোলকুণ্ডা ৰাজ্যৰ চুলতানৰ পৰা অনুমতি লৈ ইংৰাজসকলে মছলিপট্টমত বাণিজ্য কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১১: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ বোম্বাইৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় কেতিয়া হৈছিল?

উত্তৰ: ১৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰজা চাৰ্লছে কোম্পানিক বোম্বাই হস্তান্তৰ কৰাৰ পিছৰ পৰা ই কোম্পানিৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১২: পলাচীৰ যুদ্ধ কোন চনত হৈছিল?

উত্তৰ: ১৭৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দত পলাচীৰ যুদ্ধ হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৭)

প্ৰশ্ন ১৩: বংগত দ্বৈতশাসন কোনে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল?

উত্তৰ: ৰবাৰ্ট ক্লাইৱে ১৭৬৫ চনত বংগত দ্বৈতশাসন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৪: কোনখন আইনৰ জৰিয়তে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল পদৰ সৃষ্টি কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: ১৭৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ নিয়ন্ত্ৰণকাৰী আইনৰ (Regulating Act) জৰিয়তে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল পদৰ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৫: মংগল পাণ্ডেই কোনখন চিপাহী ছাউনীত বিদ্ৰোহৰ সূচনা কৰিছিল?

উত্তৰ: মংগল পাণ্ডেই বেৰেকপুৰ চিপাহী ছাউনীত বিদ্ৰোহৰ সূচনা কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৬: চিপাহী বিদ্ৰোহৰ সময়ত ভাৰতৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল কোন আছিল?

উত্তৰ: চিপাহী বিদ্ৰোহৰ সময়ত লৰ্ড কেনিং ভাৰতৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল আছিল। —(পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৭: ভাৰতৰ প্ৰথম ভাইচৰয় কোন আছিল?

উত্তৰ: লৰ্ড কেনিং ভাৰতৰ প্ৰথম ভাইচৰয় আছিল। —(পৃষ্ঠা: ১২)

প্ৰশ্ন ১৮: ভাৰতীয় লোকসেৱাৰ পদবী লাভ কৰা প্ৰথমজন ভাৰতীয় কোন আছিল?

উত্তৰ: সত্যেন্দ্ৰ নাথ ঠাকুৰ আছিল ভাৰতীয় লোকসেৱাৰ পদবী লাভ কৰা প্ৰথমজন ভাৰতীয়। —(পৃষ্ঠা: ১৯)

প্ৰশ্ন ১৯: কোনজন ভাইচৰয়ৰ সময়ত পাব্লিক ছার্ভিচ কমিছন গঠন কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: ভাইচৰয় লৰ্ড ডাফৰিনৰ সময়ত (১৮৮৬ চনত) পাব্লিক ছার্ভিচ কমিছন গঠন কৰা হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ২০)

প্ৰশ্ন ২০: আনন্দৰাম বৰুৱাই কোন চনত আই চি এছ (ICS) পৰীক্ষাত কৃতকার্যতা লাভ কৰিছিল?

উত্তৰ: ১৮৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত আনন্দৰাম বৰুৱাই আই চি এছ পৰীক্ষাত কৃতকার্যতা লাভ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ১৯)

অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন

প্ৰথম অধ্যায় ‘ভাৰতবৰ্ষলৈ ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন’ৰ পৰা ২-৪ শাৰীৰ ২০টা অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

প্ৰশ্ন ১: প্ৰাচীন কালত ইউৰোপীয়সকলে ভাৰতৰ সৈতে কেনেদৰে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক চলাইছিল?

উত্তৰ: প্ৰাচীন কালত গ্ৰীক আৰু ৰোমান আদি ইউৰোপীয় জাতিসকলে লোহিত সাগৰ, পাৰস্য আৰু আফগানিস্তানৰ ভিতৰেদি থকা স্থলপথেৰে ভাৰতবৰ্ষৰ লগত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক চলাইছিল। খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠ শতিকাৰ শেষলৈকে এই যোগাযোগ বৰ্তি আছিল। —(পৃষ্ঠা: ১)

প্ৰশ্ন ২: খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাৰ পৰা ভাৰতৰ সৈতে ইউৰোপীয়সকলৰ যোগাযোগ কিয় কমি আহিছিল?

উত্তৰ: খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাৰ পৰা সাগৰীয় পথত আৰব নৌবাহিনীৰ একছত্ৰী আধিপত্য বিস্তাৰ হৈছিল। যাৰ ফলত ভাৰতবৰ্ষৰ সৈতে ইউৰোপীয়সকলৰ প্ৰত্যক্ষ যোগাযোগ একেবাৰে কমি আহিছিল। —(পৃষ্ঠা: ১)

প্ৰশ্ন ৩: ইউৰোপীয়সকলে ভাৰতৰ সৈতে বিকল্প পথৰ প্ৰয়োজনীয়তা কিয় অনুভৱ কৰিছিল?

উত্তৰ: ১৪৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত কনষ্টান্তিনোপল তুৰ্কী বাহিনীৰ হস্তগত হোৱাত ভাৰতৰ সৈতে পাশ্চাত্যৰ দেশসমূহৰ পোনপটীয়া সম্পৰ্ক ব্যাহত হৈছিল। আৰব দেশৰ মাজেদি পোনপটীয়া পথ বন্ধ হৈ যোৱাত ইউৰোপীয়সকলে বিকল্প পথৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ১)

প্ৰশ্ন ৪: নতুন জলপথ আৱিষ্কাৰৰ গুৰুত্ব কি আছিল?

উত্তৰ: নতুন জলপথৰ আৱিষ্কাৰে ভাৰতৰ সৈতে পাশ্চাত্যৰ পোনপটীয়া যোগাযোগ সূচনা কৰিছিল। এই যোগাযোগে ভাৰত তথা সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ ইতিহাসত এটা নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ২)

প্ৰশ্ন ৫: জন মিলডেন হলে ভাৰতত কেনেকৈ প্ৰৱেশ কৰিছিল?

উত্তৰ: বাণিজ্যিক সুবিধা লাভ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ১৫৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দত জন মিলডেন হল নামৰ ইংৰাজ নাৱিক এজনে ভাৰত ভূমিত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ ইংলেণ্ডৰ ৰাণী এলিজাবেথৰ পৰা এখন অনুৰোধ-পত্ৰ লৈ আহিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৩)

উত্তৰ: ১৫৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দত বাণিজ্যিক সুবিধা লাভ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ইংলেণ্ডৰ ৰাণী এলিজাবেথৰ পৰা এখন অনুৰোধ-পত্ৰ লৈ ভাৰত ভূমিত প্ৰৱেশ কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৬: ইংলিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে প্ৰথম অৱস্থাত ক’ত ব্যৱসায় কৰিছিল?

উত্তৰ: ইংলিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে সাগৰীয় পথেৰে ভাৰতবৰ্ষত উপস্থিত হোৱাৰ আগেয়ে সুমাত্ৰা, জাভা আৰু মালাক্কা আদি ঠাইৰ সৈতে ব্যৱসায় কৰিছিল। তেওঁলোকে মূলতঃ মচলা ব্যৱসায়ত মনোনিবেশ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ৭: কেপ্টেইন উইলিয়াম হকিন্সৰ ভাৰত অভিযানৰ বিষয়ে কি জানিব পাৰি?

উত্তৰ: ১৬০৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ইংলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম জেমচৰ আবেদন-পত্ৰ লৈ হকিন্স চুৰাট বন্দৰত উপস্থিত হৈছিল। ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ আগ্ৰাত মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰক সাক্ষাৎ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ৮: ছাৰ টমাচ ৰ’ৱে সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ পৰা কি সুবিধা লাভ কৰিছিল?

উত্তৰ: ছাৰ টমাচ ৰ’ৱে সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ লগত কোনো ধৰণৰ বাণিজ্যিক চুক্তি কৰিব পৰা নাছিল। অৱশ্যে সম্ৰাটে ইংৰাজ সদাগৰসকলক চুৰাটত বাণিজ্যিক কুঠি স্থাপনৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪)

প্ৰশ্ন ৯: সম্ৰাট ফাৰুখছিয়াৰে ইংৰাজ কোম্পানিক কিয় ৰাজকীয় অনুমতি দিছিল?

উত্তৰ: সম্ৰাট ফাৰুখছিয়াৰ কঠিন ৰোগত ভুগি থকা অৱস্থাত সঁজাতী দলটোৰ চিকিৎসক ডাঃ হেমিলটনে তেওঁক চিকিৎসা কৰি নিৰাময় কৰিছিল। ইয়াতে সন্তুষ্ট হৈ সম্ৰাটে কোম্পানিক সমগ্ৰ ভাৰতত নিৰ্বিঘ্নে বেহা-বেপাৰ কৰাৰ অনুমতি দিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৪, ৫)

প্ৰশ্ন ১০: ইংৰাজ কোম্পানিয়ে কেনেকৈ ৰাজ্য শাসনৰ সপোন দেখিছিল?

উত্তৰ: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ প্ৰথম উদ্দেশ্য বেহা-বেপাৰ কৰা আছিল যদিও পিছলৈ তেওঁলোকে ৰাজ্য শাসনৰ সপোন দেখিছিল। ভাৰতীয় ৰাজন্যবৰ্গৰ মাজত থকা শত্ৰুতা আৰু দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ তেওঁলোকে শাসন প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰয়াস চলাইছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১১: ‘ফৰ্ট ছেন্ট জৰ্জ’ কেনেকৈ স্থাপন কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: ১৬৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত চন্দ্ৰগিৰিৰ ৰজাৰ লগত চুক্তি কৰি ইংৰাজ কোম্পানিয়ে মাদ্রাজৰ কাষৰীয়া ঠাই এটুকুৰা লাভ কৰিছিল। আৰমাগাঁৱৰ বাণিজ্য কেন্দ্ৰটো তালৈ তুলি নি এই কেন্দ্ৰটোৰ নতুন নাম ‘ফৰ্ট ছেন্ট জৰ্জ’ দিয়া হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১২: বোম্বাই চহৰখন ইংৰাজ কোম্পানিৰ হাতলৈ কেনেকৈ আহিছিল?

উত্তৰ: ইংলেণ্ডৰ ৰজা দ্বিতীয় চাৰ্লছে পৰ্তুগীজ ৰাজকন্যা কেথৰিনক বিয়া কৰাই যৌতুক হিচাপে বোম্বাই চহৰ লাভ কৰিছিল। ১৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰজা চাৰ্লছে ৫০,০০০ পাউণ্ড ঋণৰ বিনিময়ত বোম্বাই ইংৰাজ কোম্পানিক হস্তান্তৰ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১৩: কলিকতা নগৰৰ ভেটি কেনেকৈ স্থাপন হৈছিল?

উত্তৰ: ১৬৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত জব চাৰ্ণকে বংগৰ নবাবৰ সৈতে হোৱা চুক্তিৰ মৰ্মে বছৰি ১২০০ টকাৰ বিনিময়ত তিনিখন গাঁৱৰ জমিদাৰী স্বত্ত্ব লাভ কৰিছিল। এই কালী ঘাট, সুতানুটি আৰু গোবিন্দপুৰ নামৰ তিনিখন ঠাইৰ সমষ্টিয়েই পাছলৈ কলিকতা নগৰ হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ৫)

প্ৰশ্ন ১৪: ৰবাৰ্ট ক্লাইৱে ভাৰতত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ পথ কেনেকৈ সুগম কৰিছিল?

উত্তৰ: ১৭৫৭ চনৰ পলাচী যুদ্ধত ক্লাইৱে বংগৰ নবাব ছিৰাজ উদ্দৌলাক চল-চাতুৰিৰে পৰাস্ত কৰি ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ লাইখুঁটা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ যুদ্ধ নতুবা মিত্ৰতাৰ পাশেৰে দেশীয় ৰজাসকলক কোম্পানিৰ ফলীয়া কৰি তুলিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৭)

প্ৰশ্ন ১৫: ওৱাৰেণ হেষ্টিংছৰ কাৰ্যকালৰ গুৰুত্ব কি আছিল?

উত্তৰ: ওৱাৰেণ হেষ্টিংছৰ কাৰ্যকালত (১৭৭৪-৮৫) ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানি ভাৰতৰ একমাত্ৰ শক্তিৰূপে পৰিগণিত হৈছিল। তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজকে মোগল সম্ৰাটৰ লগত সমমৰ্য্যাদাৰ বুলি দাবী তুলিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৮)

প্ৰশ্ন ১৬: চিপাহী বিদ্ৰোহৰ সূচনা কেনেকৈ হৈছিল?

উত্তৰ: ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৯ মাৰ্চ তাৰিখে চিপাহী মংগল পাণ্ডেই বেৰেকপুৰ চিপাহী ছাউনীত ইংৰাজ বিষয়াৰ গালৈ গুলীবৰ্ষণ কৰি বিদ্ৰোহৰ সূচনা কৰিছিল। পাছত পাণ্ডে আৰু পহৰাদাৰ ঈশ্বৰ পাণ্ডেক প্ৰাণদণ্ড দিয়াত বিদ্ৰোহে সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বিস্তৃতি লাভ কৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ৮, ৯)

প্ৰশ্ন ১৭: চিপাহী বিদ্ৰোহৰ পাছত ভাৰতীয়ৰ মাজত কেনে চেতনা জাগ্ৰত হৈছিল?

উত্তৰ: চিপাহী বিদ্ৰোহৰ পাছত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ প্ৰত্যক্ষ শাসনে ভাৰতীয়ৰ মনত একতাৰ ভাব জগাই তুলিছিল। বিভিন্ন জাতি-জনগোষ্ঠী আৰু সম্প্ৰদায়ৰ মনত ‘আমি ভাৰতীয় জনগণ’ এনে এক চেতনা জাগ্ৰত হৈছিল। —(পৃষ্ঠা: ১৩)

প্ৰশ্ন ১৮: ১৮৬১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰিষদ আইনে ভাৰতীয়ক কেনেকৈ বিধায়িনী ক্ষমতাত অংশগ্ৰহণৰ সুবিধা দিছিল?

উত্তৰ: এই আইনে কেন্দ্ৰীয় বিধানমণ্ডলত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ভাৰতীয় ব্যক্তিক স্থান দিছিল। যদিও তেওঁলোক উচ্চবংশজাত আছিল, তথাপিও আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে সৰ্বোচ্চ প্ৰশাসনত ভাৰতীয়ক অংশগ্ৰহণৰ ক্ষমতা দিয়াটো এটা উল্লেখযোগ্য ঘটনা আছিল। —(পৃষ্ঠা: ১৪, ১৫)

প্ৰশ্ন ১৯: লৰ্ড ৰিপণৰ স্থানীয় স্বায়ত্ত শাসনৰ উদ্দেশ্য কি আছিল?

উত্তৰ: ৰিপণে বিচাৰিছিল যাতে স্থানীয় প্ৰশাসন ব্যৱস্থাত ভাৰতীয়ই অংশগ্ৰহণ কৰি প্ৰশাসনীয় দক্ষতা আহৰণ কৰিব পাৰে। তেওঁ স্থানীয় শাসনক ৰাজনৈতিক শিক্ষাৰ এক মাধ্যম হিচাপে গঢ়ি তুলিব বিচাৰিছিল। —(পৃষ্ঠা: ১৭)

প্ৰশ্ন ২০: লৰ্ড কৰ্ণৱালিচে ভাৰতীয়ক উচ্চ প্ৰশাসনীয় পদত নিযুক্তি নিদিয়াৰ যুক্তি কি আছিল?

উত্তৰ: কৰ্ণৱালিচৰ মতে ভাৰতীয়সকল আধুনিক প্ৰশাসনৰ সৈতে একেবাৰে অভ্যস্ত নাছিল। তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে ভাৰতীয়ৰ হাতত দায়িত্ব দিলে সেই প্ৰশাসন ইংৰাজৰ স্বাৰ্থৰ বিপৰীতে পৰিচালিত হ’ব। —(পৃষ্ঠা: ১৮)