লোকসংস্কৃতি- অধ্যায় ১২ - অসমীয়া

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam

CLASS : IX

SUBJECT : ASSAMESE (MIL)

Medium : Assamese

CHAPTER— 12

লোকসংস্কৃতি

প্ৰশ্নাৱলী

ভাব-বিষয়ক:

১। তলৰ প্ৰশ্নসমূহৰ অতি চমুকৈ উত্তৰ লিখাঃ

(ক) লোককৃষ্টিৰ সাধাৰণ উত্তৰণক কি বোলা হয়?

উত্তৰ: লোকসংস্কৃতি

উত্তৰ: লোককৃষ্টিৰ সাধাৰণ উত্তৰণক লোকসংস্কৃতি বোলা হয়।

(খ) লোকসমাজত কোন সময়ৰ কথাৰ অধিক সমাদৰ?

উত্তৰ: অতীতৰ

উত্তৰ: লোকসমাজত পুৰণি দিনৰ বা অতীতৰ কথাৰহে অধিক সমাদৰ।

(গ) লোককৃষ্টি কাক বোলা হয়?

উত্তৰ: গঞা বা লোকসমাজে নিজৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কৰ্ম সম্পাদন কৰাৰ উপৰিও ঋতু, মাহ, পষ আদি অনুসৰি যিবোৰ সভা-উৎসৱ, গীত-নাচ আৰু অভিনয় আদি সম্পাদন কৰে, সেইবোৰৰ সমষ্টিকে লোককৃষ্টি বোলা হয়।

(ঘ) লোকসংস্কৃতিৰ দৃশ্যমান দিশক কি বোলা হয়?

উত্তৰ: ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি।

উত্তৰ: লোকসংস্কৃতিৰ দৃশ্যমান দিশক ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি বোলা হয়।

(ঙ) পাঠত উল্লিখিত লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই সম্পাদনা কৰা সাধুকথাৰ পুথিখনৰ নাম কি?

উত্তৰ: বুঢ়ী আইৰ সাধু।

উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই সম্পাদনা কৰা সাধুকথাৰ পুথিখনৰ নাম হ'ল 'বুঢ়ী আইৰ সাধু'।

২। লোকসমাজ সম্পর্কে কিছুমান লোকতত্ত্ববিদে দিয়া কি ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি বুলি লিখকে কৈছে? এই ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি?

উত্তৰ: কিছুমান লোকতত্ত্ববিদে লোকসমাজক 'সমাজৰ নিম্নস্তৰৰ' বুলি ক'ব খোজে। লিখকে এই ধাৰণা কোনো কাৰণতে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি বুলি মন্তব্য কৰিছে।

ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণ: বিজ্ঞানসন্মত দৃষ্টিভংগী হ'লেই যে কোনো এখন সমাজ উচ্চতৰ হ'ব আৰু তাৰ বিপৰীতে লোক বা গঞাসমাজ নিম্নতৰ হ'ব, তেনে কোনো যুক্তি নাই। গঞা বা লোকসমাজৰ মানুহ গাঁৱে-ভূঞে বাস কৰে আৰু অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকসকল নগৰ-চহৰত বাস কৰে বাবেই এটাক উচ্চ আৰু আনটোক নিম্ন স্তৰৰ বুলি ভাবিব নোৱাৰি। তদুপৰি, গাঁৱতো বহু শিক্ষিত মানুহে বাস কৰে আৰু চহৰ-নগৰৰ বিভিন্ন কাম-কাজৰ বাবে গঞালোকৰ প্ৰয়োজন হয়, যিসকলে চহৰলৈ আহি তাত বাস কৰিবলৈ লয়। গতিকে ভৌগোলিক বা জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সমাজখনক উচ্চ বা নিম্ন স্তৰত ভাগ কৰিব নোৱাৰি।

৩। চমু টোকা লিখা:

নিচুকনী গীত: সৰু কেঁচুৱা ল'ৰা-ছোৱালীক শুবলৈ বা শান্ত কৰিবলৈ মাক, আইতাক বা ঘৰৰ আন সদস্যসকলে মুখে মুখে ৰচনা কৰি গোৱা অতি মৰমৰ গীতবোৰেই হৈছে নিচুকনী গীত। এই গীতবোৰ কোমল আৰু সুৰীয়া হয়। যেনে— "আমাৰে ভাইটি শুব এ, বাৰীতে বগৰি ৰুব এ..."।

মালিতা বা কাহিনী গীত: কোনো ঐতিহাসিক, কাল্পনিক বা কিম্বদন্তিমূলক চৰিত্ৰ বা ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি গীতৰ আকাৰত বৰ্ণনা কৰা কাহিনীমূলক গীতবোৰক মালিতা বা কাহিনী গীত বোলা হয়। যেনে— মণিৰাম দেৱানৰ গীত, বৰফুকনৰ গীত, হাইদাং গীত আদি।

সাঁথৰ: সাঁথৰ হৈছে বুদ্ধিমত্তাৰ পৰিচয় দিয়া লোকসাহিত্যৰ এক বিশেষ অংগ। ইয়াত কোনো এক বস্তু বা বিষয়ৰ গুণ বা ৰূপটো ৰহস্যময় বা পাকলগা কথাৰে উপস্থাপন কৰা হয় আৰু শ্ৰোতাই তাৰ প্ৰকৃত অৰ্থ বা উত্তৰটো বিচাৰি উলিয়াব লাগে। যেনে— "গল বা ডিঙি আছে মূৰ নাই... সেইটো কি কোৱা ভাই। উত্তৰ: কলহ"।

জনশ্ৰুতি: সমাজত কোনো ঐতিহাসিক ব্যক্তি, স্থান বা ঘটনাৰ বিষয়ে কোনো লিখিত প্ৰমাণ নোহোৱাকৈ মুখে মুখে বা পুৰুষানুক্ৰমে চলি অহা বিশ্বাসযোগ্য কথা-কাহিনী বা প্ৰবাদবোৰকেই জনশ্ৰুতি বোলা হয়।

জিকিৰ: অসমৰ ইছলাম ধৰ্মী লোকসকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক প্ৰকাৰৰ আধ্যাত্মিক লোকগীত হৈছে জিকিৰ। হজৰত শ্বাহ মীৰান বা আজান ফকীৰে সপ্তদশ শতিকাত এই গীতবোৰ অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰিছিল। ইয়াত ইছলাম ধৰ্মৰ তত্ত্ব আৰু আল্লাহৰ নাম গুণ সুৰীয়া আৰু সৰল অসমীয়া ভাষাত প্ৰকাশ কৰা হয়।

দেহবিচাৰৰ গীত: মানুহৰ নশ্বৰ শৰীৰটো ক্ষণভংগুৰ আৰু সংসাৰৰ মায়া-মোহ যে মিছা, সেই আধ্যাত্মিক তত্ত্বক সহজ-সৰল ভাষাৰে বুজাই দিয়া গীতবোৰেই হৈছে দেহবিচাৰৰ গীত। ইয়াক 'চিয়া' বুলিও কোৱা হয়।

হুঁচৰি গীত: ব’হাগ বিহুৰ সময়ত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বা জ্যেষ্ঠসকলে দলবদ্ধ হৈ গৃহস্থৰ চোতালত আশীৰ্বাদ দি যি বিহু কাৰ্যসূচী বা গীত পৰিৱেশন কৰে, তাকে হুঁচৰি গীত বোলা হয়। এই গীতৰ জৰিয়তে গৃহস্থৰ কুশল কামনা কৰা হয়।

৪। 'লোকজীৱন তিনিটা ভাগত বিভক্ত'— লোকজীৱন কি কি তিনিটা ভাগত বিভক্ত? প্ৰত্যেকটি ভাগৰে চমু আভাস দিয়া।

উত্তৰ: লোকজীৱন প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত বিভক্ত। সেইবোৰ হ'ল:

১। সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান

২। ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি

৩। পৰিৱেশ্য কলা

প্ৰত্যেকটি ভাগৰ চমু আভাস:

(ক) সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান: ই পৰম্পৰাগত জীৱন, মৌখিক সাহিত্য আৰু ভৌতিক সংস্কৃতিৰ মাজৰ সংযোগ সেতু। সমাজ আৰু পৰিয়ালৰ মাজত অনুষ্ঠিত কৃষি, জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু আদি বিষয়ক ৰীতি-নীতি আৰু উৎসৱ-অনুষ্ঠানবোৰ ইয়াৰ অন্তৰ্গত।

(খ) ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি: লোকসংস্কৃতিৰ দৃশ্যমান বা স্পৰ্শ কৰিব পৰা দিশটোৱেই হৈছে বস্তুসংস্কৃতি। জীৱন ধাৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সা-সঁজুলি নিৰ্মাণ, লোকশিল্প, লোককলা, বাসস্থান নিৰ্মাণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালী আদি ইয়াৰ ভিতৰত পৰে।

(গ) লোকপৰিৱেশ্য কলা: পৰম্পৰাগত সংগীত, নৃত্য-নাচ, অভিনয় আৰু বাদ্যযন্ত্ৰ আদিৰ মাধ্যমেৰে জনসাধাৰণৰ আগত যিবোৰ কলা প্ৰদৰ্শন বা পৰিৱেশন কৰা হয়, তাকে লোকপৰিৱেশ্য কলা বোলে। লোকনাট ইয়াৰ এটা প্ৰধান অংশ।

৫। বহলাই লিখাঃ

(ক) সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান

উত্তৰ: সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান হৈছে লোকজীৱনৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ, যি পৰম্পৰাগত জীৱন, মৌখিক সাহিত্য আৰু ভৌতিক সংস্কৃতিৰ মাজত সংযোগ সেতু হিচাপে কাম কৰে। মানুহৰ সমাজ আৰু পৰিয়ালৰ মাজত যুগে যুগে চলি অহা কৃষি বা খেতি-বাতি, জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু আদি বিষয়ক ৰীতি-নীতি, আচাৰ-ব্যৱস্থাবোৰেই হৈছে সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান। এইবোৰ প্ৰধানকৈ লোকবিশ্বাসৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।

সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠানক ঘাইকৈ চাৰিটা ভাগত ভগাব পাৰি— উৎসৱ-অনুষ্ঠান, অৱসৰ-বিনোদন আৰু খেল-ধেমালি, লোকঔষধ আৰু লোকধৰ্ম। এই আচাৰ-অনুষ্ঠানবোৰে লোকসমাজৰ ঐক্য আৰু সংস্কৃতিৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে।

(খ) লোক পৰিৱেশ্য কলা

উত্তৰ: লোকজীৱনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাগটো হৈছে লোক পৰিৱেশ্য কলা। পৰম্পৰাগত সংগীত, নৃত্য-নাচ, নাটক আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ সহায়ত কোনো বিষয় দৰ্শকৰ আগত ৰূপায়ণ কৰা পদ্ধতিটোক পৰিৱেশ্য কলা বোলা হয়। কোনো এটা সাধুকথা কোৱা বা লোকগীত গোৱাটোও পৰিৱেশনৰ অন্তৰ্গত।

পৰিৱেশ্য কলাৰ পৰিসৰে গীত, নৃত্ত-নৃত্য, নাটক আৰু বিভিন্ন লোকবাদ্য আদিক সামৰি লয়। লোকনাটসমূহ ইয়াৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ, য’ত সংলাপৰ তুলনাত গীত আৰু নৃত্যৰ গুৰুত্বহে বেছি থাকে। এই পৰিৱেশ্য কলাই লোকমনৰ আনন্দ আৰু ভাৱ-অনুভূতিক কলাত্মক ৰূপত দাঙি ধৰে।

(গ) ভৌতিক বা বস্তু-সংস্কৃতি

উত্তৰ: ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি হ’ল লোকসংস্কৃতিৰ এক সাকাৰ তথা দৃশ্যমান দিশ। মানুহে দৈনন্দিন জীৱন ধাৰণ কৰিবলৈ যিবোৰ বস্তু বা সমল নিজ হাতেৰে নিৰ্মাণ কৰে আৰু খোৱা-লোৱা সামগ্ৰীৰ যি ৰন্ধা-বঢ়া বা প্ৰস্তুতি চলায়, সেই আটাইবোৰেই ভৌতিক সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ সামগ্ৰী।

গঞা ৰাইজে সাধাৰণতে যন্ত্ৰত তৈয়াৰী সামগ্ৰীতকৈ বাঁহ, কাঠ, বেত, মাটি আদিৰ পৰা নিজ হাতেৰে সঁজুলিবোৰ সাজি লয়। ভৌতিক সংস্কৃতিৰ উপ-বিভাগসমূহ হৈছে— লোককলা, লোকশিল্প, লোক-স্থপতিকলা (গৃহ নিৰ্মাণ শৈলী), লোকআভৰণ (সাঁজ-পোছাক আৰু অলংকাৰ) আৰু লোকৰন্ধন প্ৰণালী।

৬। লোকনাট কিহৰ সমষ্টি বুলি লিখকে কৈছে? এই শ্ৰেণীৰ নাটত সংলাপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়নে? তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।

উত্তৰ: ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মাই 'লোকসংস্কৃতি' পাঠটিত উল্লেখ কৰা মতে, লোকনাট হ’ল গীত আৰু নৃত্যৰ সমষ্টি।

এই শ্ৰেণীৰ নাটকত সংলাপৰ ওপৰত আধুনিক নাটকৰ দৰে বেছি গুৰুত্ব দিয়া নহয়। ইয়াত সংলাপৰ তুলনাত গীত আৰু নৃত্যৰ প্ৰয়োগ আৰু প্ৰভাৱহে বহুত বেছি। চৰিত্ৰসমূহৰ মনৰ ভাব বা কাহিনীৰ গতিটো কথা-বতৰাতকৈ গীতৰ সুৰ আৰু নৃত্যৰ ভংগীমাৰ জৰিয়তেহে দৰ্শকৰ আগত বেছিকৈ ফুটাই তোলা হয়।

৭। লোকসাহিত্যক কেইটা আৰু কি কি উপভাগত ভগাব পাৰি? ভাগবোৰৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: লোকসংস্কৃতিৰ প্ৰধান বিষয়বস্তু দুটা— লোকসাহিত্য (বাচিক কলা) আৰু লোকজীৱন। ইয়াৰে লোকসাহিত্য বা বাচিক কলাক পাঁচটা উপভাগত ভগাব পাৰি। ভাগকেইটা হ'ল:

(ক) লোক বা মৌখিক কবিতা বা বাচিক কবিতা বা লোকগীত

(খ) গদ্যধৰ্মী লোককথা

(গ) প্ৰবচন, বচন, লোকোক্তি, যোজনা, পটন্তৰ

(ঘ) সাঁথৰ

(ঙ) লোকভাষা

৮। ভৌতিক বা বস্তু-সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ সামগ্ৰী কি? ইয়াৰ উপ-বিভাগ কি কি?

উত্তৰ: লোকসকলে জীৱন ধাৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সমল নিৰ্মাণ, নাইবা খোৱা-লোৱা বস্তু সামগ্ৰী আদিৰ ৰন্ধা-বঢ়া আৰু তাৰ প্ৰস্তুতি আদিয়েই হৈছে ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ প্ৰধান সামগ্ৰী।

ভৌতিক সংস্কৃতিৰ উপ-বিভাগসমূহ হ'ল:

১। লোককলা

২। লোকশিল্প

৩। লোক-স্থপতিকলা

৪। লোকআভৰণ

৫। লোকৰন্ধন প্ৰণালী

৯। 'অ' মাই যশোৱা হে, মাইহে যশোৱা...' গীতটি কোনে লিখিত ৰূপ দিয়ে?

উত্তৰ: 'অ' মাই যশোৱা হে, মাইহে যশোৱা...' গীতটি সুধাকণ্ঠ ড° ভূপেন হাজৰিকাদেৱে পোনতে লিখিত ৰূপ দিয়ে আৰু তাৰ পিছত গায়।

১০। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা:

(ক) লোকসংস্কৃতি পুৰণি হৈও নতুন, নতুন হৈও পুৰণি।

উত্তৰ: তাৎপৰ্য: এই ফাঁকি কথাৰ দ্বাৰা লোকসংস্কৃতিৰ চিৰন্তন আৰু পৰিৱৰ্তনশীল ৰূপটোক বুজোৱা হৈছে। লোকসংস্কৃতিৰ উপাদানসমূহ (যেনে— গীত-পদ, সাধুকথা আদি) আমাৰ ককাক-আইতাকহঁতৰ দিনৰে পৰা মুখে মুখে চলি অহা বাবে ই অতি পুৰণি। কিন্তু সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে এই পুৰণি উপাদানবোৰে আধুনিক সমাজত লিখিত বা নতুন ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰে। যেনে পুৰণি মুখে মুখে থকা সাধুবোৰ বেজবৰুৱাৰ হাতত পৰি 'বুঢ়ী আইৰ সাধু' নামৰ কিতাপ হ'ল। পুৰণি উপাদানবোৰে নতুন কালৰ লগত খাপ খাই এক যুগসাপেক্ষ স্থিতি লাভ কৰে বাবে ই নতুন। ইয়াৰ মূল শিপাডাল পুৰণি হ'লেও ইয়াৰ প্ৰকাশ আৰু ব্যৱহাৰ সদায় নতুন হৈয়ে থাকে।

(খ) সমাজৰ পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে লোকসংস্কৃতিৰো পৰিবৰ্তন ঘটে।

উত্তৰ: তাৎপৰ্য: সমাজ সদায় গতিশীল। সময়ৰ সোঁতত মানুহৰ চিন্তা-চৰ্চা, শিক্ষা আৰু জীৱনশৈলীৰ সলনি হয়। সমাজৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ লোকসংস্কৃতিৰ ওপৰতো পৰে। অতীতত যিবোৰ গীত-পদ, সাধুকথা বা উৎসৱ কেৱল মুখে মুখে বা গ্ৰাম্য পৰিৱেশতে আৱদ্ধ আছিল, সমাজ শিক্ষিত আৰু আধুনিক হোৱাৰ লগে লগে সেইবোৰে ছপা কিতাপ, মঞ্চ বা কেছেট-চিডিৰ মাধ্যমেৰে এক 'দ্বিতীয় অস্তিত্ব' বা নতুন ৰূপ লাভ কৰিলে। অৰ্থাৎ, সমাজ ব্যৱস্থা যান্ত্ৰিক বা আধুনিক হ'লে লোকসংস্কৃতিৰো পৰিৱেশন শৈলী আৰু ধৰণ সলনি হৈ যায়।

ভাষা-বিষয়ক:

১১। তলৰ শব্দকেইটাত মূৰ্দ্ধন্য 'ণ' আৰু 'য' (ষ) হোৱাৰ কাৰণ দৰ্শোৱা:

কৃষি: 'ঋ' কাৰৰ পিছত থকা বাবে ইয়াত মূৰ্দ্ধন্য 'ষ' হৈছে (ণত্ব আৰু ষত্ব বিধিৰ নিয়ম অনুসৰি)।

অনুষ্ঠান: 'ই' বা 'উ' কাৰান্ত উপসৰ্গৰ পিছত থকা 'স্থা' ধাতুৰ 'স' টো মূৰ্দ্ধন্য 'ষ' লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেয়ে ইয়াত 'ষ' হৈছে।

ধাৰণ: শব্দটোত 'ৰ' থকা বাবে তাৰ পিছৰ স্বৰবৰ্ণৰ ব্যৱধানত থকা দন্ত্য 'ন' টো মূৰ্দ্ধন্য 'ণ' হৈছে।

আহৰণ: শব্দটোত 'ৰ' থকা বাবে স্বাভাবিক নিয়মতেই তাৰ পিছৰ দন্ত্য 'ন' টো মূৰ্দ্ধন্য 'ণ' লৈ পৰিৱৰ্তন হৈছে।

১২। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ লিখা:

বিশ্বাস — অবিশ্বাস / সংশয়

মৌখিক — লিখিত

সংযোগ — বিয়োগ / বিছিন্ন

প্ৰয়োজনীয় — অপ্ৰয়োজনীয়

জন্ম — মৃত্যু

উচিত — অনুচিত

১৩। সমাৰ্থক শব্দ লিখা:

গঞা — গাঁৱলীয়া, গ্ৰাম্যবাসী

পিতা — পিতৃ, দেউতা, বাবা

বেমাৰ — ৰোগ, অসুখ, ব্যাধি

চহৰ — নগৰ, পুৰী

লোক — মানুহ, জন, ৰাইজ

কবি/লেখক পৰিচয়

ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা (১৯৩৮ - বৰ্তমান):

কৰ্মজীৱন: ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মাই এগৰাকী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰি পৰৱৰ্তী সময়ত মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ সুদীৰ্ঘ ৪৬ বছৰ শিক্ষা ক্ষেত্ৰত বৰঙণি আগবঢ়াইছে।

গৱেষণা আৰু সাধনা: অসমৰ লোকসাহিত্য আৰু লোকসংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ এগৰাকী অগ্ৰণী গৱেষক আৰু পণ্ডিত। হেৰাই যাব ধৰা ওজাপালি অনুষ্ঠানটোক তেওঁ 'অসমৰ ওজাপালি' নামৰ পুথিখনৰ জৰিয়তে সমাজত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। লোকসংস্কৃতিৰ সন্ধানত তেওঁ আমেৰিকাৰ কেলিফৰ্ণিয়াৰ বহুকেইখন বিশ্ববিদ্যালয়ো ভ্ৰমণ কৰিছিল।

সাহিত্যিক কৃতি: তেওঁ পুৰণি সাহিত্য আৰু লোকসাহিত্য বিষয়ক প্ৰায় ৯৭ খন পুথি ৰচনা কৰি প্ৰকাশ কৰিছে।

স্বীকৃতি: সাহিত্য আৰু শিক্ষা ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁ কেইবাটিও বঁটা লাভ কৰাৰ লগতে অসম চৰকাৰৰ সাহিত্যিক পেঞ্চনো লাভ কৰিছে।

পাঠৰ মূলভাব

'লোকসংস্কৃতি' প্ৰবন্ধটিৰ জৰিয়তে ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মাই লোক আৰু সংস্কৃতিৰ সহজ সংজ্ঞা দাঙি ধৰিছে। বিশেষভাৱে লিখা-পঢ়া নথকা, গাঁৱে-ভূঞে বাস কৰা কৃষিজীৱী সাধাৰণ জনতা বা খেতিয়কসকলক 'লোক' বা 'গঞা' বুলি কোৱা হয়। এই লোকসকলৰ মুখে মুখে চলি অহা গীত-পদ, আচাৰ-অনুষ্ঠান, কলা-কৃষ্টি আদিৰ সমষ্টিয়েই হ'ল লোকসংস্কৃতি।

লিখকে লোকসংস্কৃতিক লোকসাহিত্য আৰু লোকজীৱন— এই দুটা প্ৰধান ভাগত ভগাই ইয়াৰ বিভিন্ন উপভাগ, যেনে— ধৰ্মীয় গীত, বিহু গীত, নিচুকনী গীত, সাঁথৰ, ভৌতিক সংস্কৃতি আৰু পৰিৱেশ্য কলা আদিৰ বিতং আলোচনা কৰিছে। সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে লোকসংস্কৃতিৰো ৰূপ সলনি হয় আৰু ই কিতাপ বা মঞ্চৰ জৰিয়তে দ্বিতীয় অস্তিত্ব লাভ কৰে। নিজৰ কৃষ্টি-সংস্কৃতিক চিনি পাই এটা সুৰুচিসম্পন্ন জীৱন গঢ়িবলৈ উঠি অহা প্ৰজন্মক সজাগ কৰাটোৱেই এই পাঠটিৰ মূল উদ্দেশ্য।

পৰীক্ষাত সঘনাই অহা প্রশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। 'লোক' শব্দটোৰ সলনি আন কি কি শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি?

উত্তৰ: 'লোক' শব্দটোৰ সলনি জন, গঞা, গণ আদি শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

প্ৰশ্ন ২। লোকসংস্কৃতিৰ পণ্ডিত ড° প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীয়ে 'লোক' বা 'জন'ৰ কি সংজ্ঞা দিছিল?

উত্তৰ: ড° প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ মতে, বিশেষভাৱে লিখা-পঢ়া নথকা গঞা লোককেই সাধাৰণতে 'লোক' বা 'জন' বুলি আখ্যা দিছিল।

প্ৰশ্ন ৩। গঞালোকসকল সাধাৰণতে কি জীৱী? তেওঁলোকৰ সঁজুলিবোৰ কিহেৰে তৈয়াৰী?

উত্তৰ: গঞালোকসকল সাধাৰণতে কৃষিজীৱী অৰ্থাৎ খেতিয়ক। তেওঁলোকৰ সা-সঁজুলিবোৰ প্ৰায়ে মাটি, বাঁহ, কাঠ, বেত আদিৰ পৰা হাতেৰে প্ৰস্তুত কৰা।

প্ৰশ্ন ৪। লোকজীৱনত যুক্তিতকৈ কিহৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়?

উত্তৰ: লোকজীৱনত যুক্তিতকৈ গভীৰ বিশ্বাসৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।

অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। 'জাতক' কি?

উত্তৰ: জাতক হ'ল বুদ্ধদেৱৰ পূৰ্বজন্মৰ কাহিনীৰে পৰিপূৰ্ণ পালি ভাষাত ৰচিত এখন ধৰ্মীয় পুথি।

প্ৰশ্ন ২। 'পষ' শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: 'পষ' মানে হ'ল পোন্ধৰ দিনৰ সময়সীমা বা পষেক।

প্ৰশ্ন ৩। তলৰ বিয়াগীত ফাঁকি সম্পূৰ্ণ কৰা: "অ বৰ ঘৰৰ পৰা ওলাই আহা..."

উত্তৰ: "অ বৰ ঘৰৰ পৰা ওলাই আহা লগৰী ঐ। অ মাৰাৰ মোহকে ছাৰি ফুলচনো লগৰী ঐ।।"

প্ৰশ্ন ৪। "পৰত আশ বনত বাস"— ই লোকসাহিত্যৰ কোনটো ভাগৰ অন্তৰ্গত?

উত্তৰ: ই লোকসাহিত্যৰ প্ৰবচন বা যোজনা-পটন্তৰ ভাগৰ অন্তৰ্গত।

প্ৰশ্ন ৫। ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মাই হেৰাই যাব ধৰা কোনটো অনুষ্ঠানক পুথিৰ জৰিয়তে ৰাইজৰ ওচৰলৈ আনিছিল?

উত্তৰ: ওজাপালি অনুষ্ঠানটোক ('অসমৰ ওজাপালি' পুথিৰ জৰিয়তে)।

বহল প্রশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। গঞা বা লোকসমাজৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ পাঠৰ আধাৰত আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: 'লোকসংস্কৃতি' প্ৰবন্ধটোত লিখক ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মাই গঞালোক আৰু লোকসমাজৰ কেতবোৰ বিশিষ্ট লক্ষণ দাঙি ধৰিছে। সেইবোৰ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

বাসস্থান আৰু জীৱিকা: লোকসমাজৰ মানুহবোৰ সাধাৰণতে গাঁৱে-ভূঞে বাস কৰে। তেওঁলোক নগৰীয়া মানুহৰ দৰে চাকৰিজীৱী বা শিল্পজীৱী নহয়, ঘাইকৈ কৃষিজীৱী বা খেতিয়ক।

নিৰক্ষৰতা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা: গঞা লোকসকলৰ বেছিভাগেই নিৰক্ষৰ। তেওঁলোকৰ মাজত কিতাপ-আলোচনী আদি ছপা মাধ্যমৰ গুৰুত্ব কম। তেওঁলোকে মুখে মুখে চলি অহা গীত-পদ, সাধুকথা, ককাক-আইতাকৰ মুখে শুনা ৰামায়ণ-মহাভাৰত আদিতহে বেছি আনন্দ পায়।

হস্তশিল্পৰ ব্যৱহাৰ: গঞা লোকে যন্ত্ৰত তৈয়াৰী সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নিবিচাৰে। তেওঁলোকে নিজ হাতে মাটি, বাঁহ, কাঠ আৰু বেতেৰে নিত্য ব্যৱহাৰ্য সা-সঁজুলি সাজি লয়।

বিশ্বাস আৰু অলৌকিকতা: লোকসমাজত যুক্তিতকৈ বিশ্বাসৰ স্থান ওপৰত। অতীতৰ ৰীতি-নীতি, ভূত-প্ৰেত, ধৰ্মীয় কৃত্য, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰ বা বেজ-দৰবৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ অগাধ আস্থা। প্ৰাকৃতিক ঘটনা বা বেমাৰ-আজাৰ হ’লে তেওঁলোকে তাত অদৃশ্য শক্তিৰ বা দেৱ-দেৱতাৰ লীলা দেখা পায়।

প্ৰশ্ন ২। "লোকসংস্কৃতি পুৰণি হৈও নতুন, নতুন হৈও পুৰণি"— কথাষাৰৰ সত্যতা পাঠৰ উদাহৰণেৰে বুজাই লিখা।

উত্তৰ: লোকসংস্কৃতিৰ প্ৰকৃতি বুজাবলৈ গৈ লিখকে কৈছে যে ই পুৰণি হৈও নতুন আৰু নতুন হৈও পুৰণি। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল লোকসংস্কৃতিৰ সমলবোৰ যুগ যুগ ধৰি মানুহৰ মুখে মুখে চলি অহাৰ বাবে ই অতি প্ৰাচীন বা পুৰণি। কিন্তু সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে এই পুৰণি মৌখিক উপাদানবোৰে আধুনিক শিক্ষিত সমাজত এক দ্বিতীয় ৰূপ বা নতুন লিখিত ৰূপ লাভ কৰে।

পাঠটিত ইয়াৰ সুন্দৰ উদাহৰণ দিয়া হৈছে:

১। আমাৰ আই-আইতাহঁতৰ মুখে মুখে চলি অহা পুৰণি সাধুকথাবোৰক ৰসৰাজ লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই বুটলি লৈ 'বুঢ়ী আইৰ সাধু' নামেৰে কিতাপৰ আকাৰত লিখিত ৰূপ দিলে। কিতাপখন নতুন হ'লেও ইয়াৰ সাধুবোৰ পুৰণি।

২। পুৰণি কালৰ পৰা মুখে মুখে চলি অহা কৃষ্ণ বন্দনাৰ গীতটি— "অ' মাই যশোৱা হে..." সুধাকণ্ঠ ড° ভূপেন হাজৰিকাই নতুনকৈ কাগজত লিখি লৈ নিজৰ কণ্ঠৰে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰৰ সহায়ত গালে।

গতিকে দেখা যায় যে, লোকসংস্কৃতিৰ স্বৰূপটো একে থাকিয়েই ই নতুন যুগৰ লগত খাপ খাই জীয়াই থাকে। সেয়েহে ই একে সময়তে পুৰণি আৰু নতুনো।