মানৱ বন্দনা - অধ্যায় ২ - অসমীয়া

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam

CLASS : IX

SUBJECT : ASSAMESE (MIL)

Medium : Assamese

CHAPTER— 2

মানৱ বন্দনা

প্ৰশ্নাৱলী

ভাব-বিষয়ক :

১। চমু উত্তৰ লিখা:

ক) 'মানুহেই পৰাৎপৰ' বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: এই পৃথিৱীত মানুহেই শ্ৰেষ্ঠতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

উত্তৰ: 'মানুহেই পৰাৎপৰ' বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ হৈছে— এই পৃথিৱীত মানুহেই শ্ৰেষ্ঠতকৈও শ্ৰেষ্ঠ অৰ্থাৎ সৰ্বপ্ৰধান বা পৰম সত্য। মানুহতকৈ ভাঙৰ বা শ্ৰেষ্ঠ জীৱ এই সংসাৰত আন কোনো নাই।

খ) মানুহক 'ময়াপী জীৱ' বোলাৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: 'ময়াপী জীৱ' মানে হ'ল— মানুহ পাৰ্থিৱ সংসাৰৰ মায়া, মোহ আৰু স্নেহৰ বান্ধোনত আৱদ্ধ থকা জীৱ।

উত্তৰ: মানুহক 'ময়াপী জীৱ' বোলাৰ অৰ্থ হ'ল— মানুহ মায়া, মোহ, স্নেহ আৰু পাৰ্থিৱ জগতৰ ভ্ৰান্তিৰ মাজত আবদ্ধ হৈ থকা জীৱ। সংসাৰৰ মায়া-বান্ধোন আৰু আপোনজনৰ প্ৰতি থকা মৰম-চেনেহৰ পৰা মানুহ কেতিয়াও মুক্ত হ'ব নোৱাৰে বাবেই কবিয়ে মানুহক 'ময়াপী জীৱ' বুলি অভিহিত কৰিছে।

উত্তৰ: মানুহ মায়া, মোহ, স্নেহ আৰু ভ্ৰান্তিৰ মাজত আবদ্ধ হৈ ইহসংসাৰত জীৱন অতিবাহিত কৰে। পাৰ্থিৱ জগতৰ সংসাৰ চক্ৰ আৰু স্নেহৰ বান্ধোনৰ পৰা মানুহ মুক্ত হ'ব নোৱাৰে বাবেই মানুহক 'ময়াপী জীৱ' বোলা হৈছে।

গ) পাদ্য অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: মানুহৰ মাজতে দেৱত্ব আৰোপ কৰি তেওঁলোকৰ কল্যাণ সাধন কৰাই হৈছে আচল মানৱ ধৰ্ম।

উত্তৰ: কবিৰ মতে, সমাজৰ প্ৰতিজন মানুহৰে মাজত দেৱত্ব বিৰাজমান; গতিকে তেওঁলোকৰ সেৱা আৰু কল্যাণ সাধন কৰাটোৱেই হৈছে প্ৰকৃত মানৱ পূজা।

উত্তৰ: কোনো অদৃশ্য বা কাল্পনিক দেৱতাক বিচাৰি নুফুৰি সমাজৰ তেজ-মঙহৰ মানুহক শ্ৰেষ্ঠ জ্ঞান কৰা আৰু মানৱ সেৱাকেই ভগৱানৰ আচল পূজা বুলি গণ্য কৰা।

উত্তৰ: সাধাৰণতে দেৱ-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ ভৰি ধুবলৈ পানী (পাদ্য) আৰু পূজাৰ বিভিন্ন উপকৰণ (অৰ্ঘ্য) আগবঢ়াই পূজা কৰা হয়। কিন্তু কবিয়ে কোনো অদৃশ্য বা কাল্পনিক দেৱতাক পূজা কৰাতকৈ সমাজৰ তেজ-মঙহৰ মানুহক শ্ৰেষ্ঠ জ্ঞান কৰি, তেওঁলোকৰ সেৱা আৰু কল্যাণ সাধন কৰাকেই পাদ্য অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰা বুলি কৈছে।

২। 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটিৰ সাৰাংশ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বিৱৰি লিখা।

উত্তৰ: 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটোত কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই মানৱ জীৱনৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু মানৱ সেৱাৰ মহত্ত্ব প্ৰকাশ কৰিছে। এই পৃথিৱীলৈ মানুহৰ আগমন আৰু প্ৰস্থান চিৰপ্ৰবাহমান সোঁতৰ দৰে অবিনশ্বৰ। মানুহ মায়া-মোহৰ মাজত জীয়াই থকা জীৱ। কবিয়ে মানুহক অলস হৈ থকাৰ পৰিৱেৰ্তে পৱিত্ৰ মানৱীয় কৰ্মৰ সোঁতত নিজৰ জীৱন উটুৱাই দিবলৈ আহ্বান জনাইছে। মানুহৰ প্ৰকৃত ধৰ্ম পূজা-পাতলৰ মাজত নাই, ই নিহিত আছে ইজনে সিজনক কৰা মৰম-চেনেহৰ মাজত।

সংসাৰ পথত মানুহৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সম্বল আৰু সংগী হৈছে আন এজন মানুহ। মানুহেই এই জগতৰ শ্ৰেষ্ঠতকৈও শ্ৰেষ্ঠ বা পৰাৎপৰ জীৱ। সেইবাবে মানুহৰ বাসস্থান এই পৃথিৱীখন কাল্পনিক স্বৰ্গতকৈও অধিক পৱিত্ৰ আৰু আপোন। মানুহেই দেৱতা আৰু মানুহৰ সেৱাই হৈছে প্ৰকৃত অৰ্চনা। গতিকে কোনো অলৌকিকতাক আশ্ৰয় নলৈ পাদ্য-অৰ্ঘ্যৰে প্ৰত্যেক মানুহৰ মাজত থকা মানৱ দেৱতাক পূজা কৰাটোৱেই কবিৰ একমাত্ৰ কামনা।

৩। 'এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক

মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।'

— কথাষাৰৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।

উত্তৰ: প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি স্বৰ্গ হ'ল সকলো সুখ-শান্তিৰ স্থল আৰু দেৱতাসকলৰ বাসস্থান। কিন্তু কবিয়ে এই কাল্পনিক স্বৰ্গতকৈ আমাৰ এই মৰতৰ পৃথিৱীখনক অধিক শ্ৰেষ্ঠ বুলি অভিহিত কৰিছে। কাৰণ এই পৃথিৱীখনেই হৈছে মানুহৰ একেবাৰে আপোন আৰু সম্পূৰ্ণ নিজৰ ঘৰ (নিজাপী ঘৰ)। মানুহে এই পৃথিৱীতে জন্ম লয়, কৰ্ম কৰে আৰু পাৰস্পৰিক মৰম-প্ৰীতিৰ আদান-প্ৰদানেৰে মৰততে স্বৰ্গীয় সুখৰ সৃষ্টি কৰে। মানুহৰ অবিহনে স্বৰ্গৰ কোনো মূল্য নাই, সেয়েহে মানুহৰ বাসস্থান এই ধৰিত্ৰী স্বৰ্গতকৈও মহান।

৪। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা :

(ক)

মানৱী জনম দিয়া উটুৱাই

মানৱী কৰম সোঁতে,

মানুহৰ মৰম বুজিবা মানুহে

ধৰম যে মৰমতে।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: উদাহৃত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা’ৰ অন্তৰ্গত চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱৰ ৰচিত 'মানৱ বন্দনা' নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

সংগতি: এই কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে মানৱ জীৱনৰ প্ৰকৃত কৰ্তব্য আৰু ধৰ্মৰ বিষয়ে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আলোকপাত কৰিছে।

তাৎপৰ্য: কবিৰ মতে, দুৰ্লভ মানৱ জন্ম লাভ কৰি মানুহে বহি থাকিব নালাগে। জীৱনটোক পৱিত্ৰ মানৱীয় কৰ্মৰ সোঁতত উটুৱাই দিব লাগে, অৰ্থাৎ সমাজ আৰু দেশৰ কল্যাণমূলক কামত আত্মনিয়োগ কৰিব লাগে। সংসাৰত মানুহে সদায় আনৰ দুখ-কষ্ট বুজি পাব লাগে আৰু পাৰস্পৰিক মৰম-মিলাপেৰে জীয়াই থাকিব লাগে। কাৰণ বাহ্যিক ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানতকৈ মানুহৰ মাজত থকা উদাৰ মৰম-চেনেহ আৰু প্ৰেমভাৱেই হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ ধৰ্ম। মৰমৰ মাজেদিয়েই প্ৰকৃত ধৰ্ম লাভ কৰিব পাৰি।

(খ)

মানুহেই দেৱ মানুহেই সেৱ

মানুহ বিনে নাই কেৱ,

কৰা কৰা পূজা পাদ্য অৰ্ঘ্য লই

জয় জয় মানৱ দেৱ।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: এই কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ ৰচিত 'মানৱ বন্দনা' নামৰ উদাৰ মানৱতাবাদী কবিতাটোৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।

সংগতি: কবিয়ে ইয়াৰ জৰিয়তে মানুহৰ দেৱত্ব আৰু শ্ৰেষ্ঠত্ব প্ৰতিপন্ন কৰি মানৱ সেৱাৰ বাবে আহ্বান জনাইছে।

তাৎপৰ্য: কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই কোনো অদৃশ্য বা কাল্পনিক দেৱতাক পূজা কৰাৰ পক্ষপাতী নহয়। তেওঁৰ মতে, সমাজত থকা তেজ-مঙহৰ মানুহবোৰেই আচল দেৱতা আৰু মানুহৰ সেৱা কৰাটোৱেই হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ উপাসনা বা সেৱা। এই সংসাৰত মানুহতকৈ শ্ৰেষ্ঠ বা আপোন আন কোনো নাই। সেইবাবে কবিয়ে সকলোকে ধৰ্মীয় সংকীৰ্ণতা পৰিহাৰ কৰি ভৰি ধুবলৈ পানী (পাদ্য) আৰু পূজাৰ সা-সঁজুলি (অৰ্ঘ্য) লৈ মানুহৰে জয়গান গাবলৈ তথা মানৱ দেৱতাৰ পূজা কৰিবলৈ সকীয়াই দিছে।

ভাষা-বিষয়ক :

৫। সমাৰ্থক শব্দ লিখাঃ

উত্তৰ:

মানুহ: মানৱ, নৰ, মনুষ্য।

সংগ: লগ, সোঁৱৰণ, সহচৰ, বন্ধুত্ব।

পৃথিৱী: ধৰিত্ৰী, বসুন্ধৰা, জগত, ধৰা।

সোঁত: প্ৰৱাহ, ধাৰা।

স্বৰ্গ: দেৱলোক, বৈকুণ্ঠ, ত্ৰিদিৱ।

দেৱ: দেৱতা, অমৰ, সুৰ।

৬। সংস্কৃত কৰ্ম, ধৰ্ম আদি শব্দৰ পৰা কৰম, ধৰম আদি শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে। এনে কিছুমান শব্দ বাছি উলিয়াই এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।

উত্তৰ:

সংস্কৃত (তৎসম) শব্দৰ পৰা অৰ্ধ-তৎসম বা তদ্ভৱ শব্দলৈ ৰূপান্তৰ হোৱা তেনে কিছুমান শব্দৰ উদাহৰণ তলত দিয়া হ’ল:

কৰ্ম শব্দৰ পৰা কৰম

ধৰ্ম শব্দৰ পৰা ধৰম

মৰ্ম শব্দৰ পৰা مৰম

জন্ম শব্দৰ পৰা জনম

যত্ন শব্দৰ পৰা যতন

সূৰ্য শব্দৰ পৰা সূৰুজ

চন্দ্ৰ শব্দৰ পৰা চন্দৰ

ভক্তি শব্দৰ পৰা ভকতি

ৰত্ন শব্দৰ পৰা ৰতন

অধ্যায়ৰ পৰিচয়

'মানৱ বন্দনা' কবিতাটি অসমীয়া সাহিত্যৰ জোনাকী যুগৰ অন্যতম কাণ্ডাৰী, ৰূপকোঁৱৰ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱৰ এক কালজয়ী সৃষ্টি। এই কবিতাটিত কবিৰ উদাৰ মানৱতাবাদী দৃষ্টিভংগী প্ৰকাশ পাইছে। পৃথিৱীত মানুহৰ আগমন আৰু প্ৰস্থান চিৰন্তন সোঁতৰ দৰে। কবিয়ে ইয়াত ধৰ্ম, বৰ্ণ বা অলৌকিকতাৰ ঊৰ্ধ্বত মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব প্ৰতিপন্ন কৰিছে। পাৰস্পৰিক মৰম-চেনেহ আৰু কৰ্মৰ জৰিয়তে এই মৰতৰ পৃথিৱীখনকে স্বৰ্গতকৈও সুন্দৰ কৰি গঢ়ি তুলিব পাৰি—এইয়াই হৈছে এই পাঠৰ মূল পৰিচয়।

কবি পৰিচয়

চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা (১৮৬৭-১৯৩৮):

অসমীয়া সাহিত্যৰ জোনাকী যুগৰ ত্ৰিমূৰ্তি (লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা আৰু হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী)ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কাণ্ডাৰী আছিল চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা। তেওঁ অসমীয়া সাহিত্যত ৰোমাণ্টিক যুগৰ এগৰাকী অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কবি।

কবিতা পুথি: 'প্ৰতিমা' (১৯১৪) আৰু 'বীণ ব'ৰাগী' (১৯২৩)।

সম্পাদিত কাকত-আলোচনী: আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ উন্মেষক 'জোনাকী' আৰু 'সাদিনীয়া অসমীয়া'।

তেওঁক অসমীয়া সাহিত্যত 'ৰূপকোঁৱৰ' হিচাপে জনা যায়।

পাঠৰ মূলভাব

'মানৱ বন্দনা' কবিতাটিৰ মূলভাৱ হৈছে উদাৰ মানৱতাবাদ আৰু মানৱ সেৱা। এই সংসাৰলৈ মানুহ আহে আৰু যায়—এই সোঁত চিৰন্তন। মানুহ মায়া-মোহৰ মাজত আবদ্ধ থকা এবিধ জীৱ। কবিয়ে অলৌকিক ঈশ্বৰ বা দেৱ-দেৱীক পূজা কৰাতকৈ তেজ-মঙহেৰে গঢ়া শ্ৰেষ্ঠ জীৱ মানুহকহে পূজা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। মানুহৰ প্ৰকৃত ধৰ্ম হৈছে মৰম আৰু মানৱীয় কৰ্ম। পাৰস্পৰিক মৰম-প্ৰীতিৰ জৰিয়তে এই পৃথিৱীখনকে স্বৰ্গতকৈও অধিক সুখাদায়ক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কৰি তুলিব পাৰি, কিয়নো পৃথিৱীখনেই হৈছে মানুহৰ চিৰন্তন নিজাপী ঘৰ।

পাঠৰ সাৰাংশ

'মানৱ বন্দনা' কবিতাটোৰ যোগেদি কবিয়ে মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু মানৱীয় প্ৰেমৰ জয়গান গাইছে। সংসাৰৰ নিয়ম অনুসৰি পৃথিৱীলৈ মানুহ আহে আৰু যায়; এই জন্ম-মৃত্যুৰ সোঁতৰ কোনো অন্ত নাই। মানুহ মায়াৰ বন্ধনত আৱদ্ধ জীৱ। কবিয়ে কৈছে যে মানুহে নিজৰ জীৱনটোক নিষ্ক্ৰিয় কৰি নাৰাখি পৱিত্ৰ মানৱীয় কৰ্মৰ সোঁতত উটুৱাই দিব লাগে। মানুহে আন মানুহৰ দুখ-বেদনা আৰু মৰম বুজি পাব লাগিব, কাৰণ প্ৰকৃত ধৰ্ম মৰমৰ মাজতহে নিহিত হৈ থাকে।

সংসাৰত মানুহৰ বাবে মানুহেই একমাত্ৰ লগ আৰু সংগী। মানুহেই শ্ৰেষ্ঠতকৈও শ্ৰেষ্ঠ অৰ্থাৎ পৰাৎপৰ। আমাৰ এই মৰতৰ পৃথিৱীখন কা্পনিক স্বৰ্গতকৈও অধিক পৱিত্ৰ আৰু সুন্দৰ, কিয়নো ই মানুহৰ নিজাপী ঘৰ। মানুহেই দেৱতা আৰু মানুহৰ সেৱাই হৈছে প্ৰকৃত পূজা। গতিকে কোনো অদৃশ্য দেৱতাক বিচাৰি নুফুৰি পাদ্য-অৰ্ঘ্য লৈ মানৱ দেৱতাৰ পূজা আৰু বন্দনা কৰাটোৱেই প্ৰতিজন মানুহৰ পৰম কৰ্তব্য হোৱা উচিত।

পৰীক্ষাত সঘনাই অহা প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১: চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাক কি কোঁৱৰ বুলি জনা যায়?

উত্তৰ: চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাক 'ৰূপকোঁৱৰ' বুলি জনা যায়।

প্ৰশ্ন ২: 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটি কবিৰ কোনখন কবিতা পুথিৰ অন্তৰ্গত?

উত্তৰ: 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটি কবিৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৪) নামৰ কবিতা পুথিখনৰ অন্তৰ্গত।

প্ৰশ্ন ৩: অসমীয়া সাহিত্যৰ জোনাকী যুগৰ ত্ৰিমূৰ্তি বুলি কাক কাক কোৱা হয়?

উত্তৰ: চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা আৰু হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীক একেলগে জোনাকী যুগৰ ত্ৰিমূৰ্তি বুলি কোৱা হয়।

অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ সংক্ষিপ্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১: 'বুলিলে মৰত কিয়?'— কথাষাৰৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।

উত্তৰ: 'মৰত' মানে মৰ্ত্যমণ্ডল বা পৃথিৱী। য'ত জন্ম হ'লে মৃত্যু অনিবাৰ্য, তাকে মৰত বোলে। সংসাৰলৈ মানুহ আহে আৰু যায়— এই জন্ম-মৃত্যুৰ সোঁত চিৰন্তন হোৱাৰ বাবেই এই স্থানক মৰত বুলি কোৱা হৈছে।

প্ৰশ্ন ২: কবিয়ে কাৰ মৰম বুজিবলৈ মানুহক আহ্বান জনাইছে?

উত্তৰ: কবিয়ে মানুহে মানুহৰ মৰম বুজিবলৈ আহ্বান জনাইছে।

বহল প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১: 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটিত প্ৰকাশ পোৱা কবিৰ উদাৰ মানৱতাবাদী দৃষ্টিভংগী আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা এগৰাকী শ্ৰেষ্ঠ ৰোমাণ্টিক আৰু মানৱতাবাদী কবি আছিল। 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটোত তেওঁৰ এই উদাৰ মানৱতাবাদ সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। কবিয়ে ইয়াত কোনো অলৌকিক বা ধৰ্মীয় সংকীৰ্ণতাক প্ৰাধান্য দিয়া নাই। তেওঁৰ মতে, পৃথিৱীৰ শ্ৰেষ্ঠ জীৱ হ'ল মানুহ। মানুহেই পৰাৎপৰ।

কবিয়ে মানুহৰ পাৰস্পৰিক প্ৰেম, মৰম-চেনেহ আৰু কৰ্মক আটাইতকৈ ডাঙৰ ধৰ্ম বুলি বিবেচনা কৰিছে। কাল্পনিক স্বৰ্গৰ সুখতকৈ মানুহৰ বাসস্থান এই ধৰিত্ৰীহে কবিৰ বাবে অধিক আপোন। ভগৱানক কোনো মন্দিৰ বা বিগ্ৰহত বিচাৰি নুফুৰি সমাজৰ তেজ-মঙহৰ মানুহক 'মানৱ দেৱ' জ্ঞান কৰি পূজা কৰিবলৈ কবিয়ে আহ্বান জনাইছে। মানুহৰ মাজতেই ঈশ্বৰত্ব আৰোপ কৰি মানৱ সেৱাক সৰ্বোচ্চ স্থান দিয়াৰ বাবেই এই কবিতাটো উদাৰ মানৱতাবাদৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।

এক কথাত উত্তৰ

'মানৱ বন্দনা' কবিতাৰ কবি কোন? — চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা

'প্ৰতিমা' কবিতা পুথিখন কেতিয়া প্ৰকাশ পাইছিল? — ১৯১৪ চনত

'অৰ্ঘ্য' শব্দৰ অৰ্থ কি? — পূজাৰ উপকৰণ

'কেৱ' শব্দৰ অৰ্থ কি? — কেও বা কোনো

'বুলিলে মৰত কিয়' ইয়াত 'মৰত' মানে কি? — পৃথিৱী

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১: চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই সম্পাদনা কৰা এখন কাকতৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: 'সাদিনীয়া অসমীয়া'।

প্ৰশ্ন ২: 'নিজাপী' শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: সম্পূৰ্ণ নিজৰ।

প্ৰশ্ন ৩: 'পৰাৎপৰ' শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: শ্ৰেষ্ঠতকৈও শ্ৰেষ্ঠ বা পৰম সত্য।

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১: চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ কবিতাৰ দুখন ঘাই বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ কবিতাৰ দুখন ঘাই বৈশিষ্ট্য হ'ল:

১/ উদাৰ মানৱতাবাদ আৰু মানৱ সেৱাৰ মনোভাৱ।

২/ কবিতাৰ সহজ-সৰল ভাষা আৰু শুৱলা সাংগীতিক লয়।

প্ৰশ্ন ২: কবিয়ে কিয় জীৱনটোক 'মানৱী কৰম সোঁতত' উটুৱাই দিবলৈ কৈছে?

উত্তৰ: মানৱ জীৱন অত্যন্ত দুৰ্লভ। এই জীৱন অলস বা নিষ্ক্ৰিয় হৈ নষ্ট কৰিব নালাগে। সৎ কৰ্ম আৰু সমাজ কল্যাণমূলক কামৰ মাজেৰেহে জীৱন সাৰ্থক কৰিব পাৰি, সেয়েহে কবিয়ে জীৱনটোক মানৱীয় কৰ্মৰ সোঁতত উটুৱাই দিবলৈ কৈছে।

দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১: 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটিৰ নামকৰণৰ সাৰ্থকতা প্ৰতিপন্ন কৰা।

উত্তৰ: সাহিত্যৰ যিকোনো সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত নামকৰণ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। নামকৰণে সাধাৰণতে কবিতা বা গল্পৰ মূল বিষয়বস্তুক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। 'মানৱ বন্দনা' কবিতাটোৰ ক্ষেত্ৰতো ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম হোৱা নাই।

কবিতাটোৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব ঘোষণা কৰা আৰু মানৱ জাতিৰ আৰাধনা কৰা। কবিয়ে ইয়াত স্পষ্ট কৰি দিছে যে পৃথিৱীত মানুহতকৈ ভাঙৰ বা শ্ৰেষ্ঠ একো নাই। মানুহেই লগ, মানুহেই সংগ আৰু মানুহেই পৰাৎপৰ। কবিয়ে কোনো অবাস্তৱ বা অদৃশ্য দেৱতাক আৰাধনা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেজ-মঙহেৰে গঢ়া প্ৰতিজন মানুহকে 'মানৱ দেৱ' বুলি অভিহিত কৰিছে আৰু তেওঁলোকক পাদ্য-অৰ্ঘ্য লৈ পূজা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। যিহেতু গোটেই কবিতাটোত মানুহৰ মহিমা আৰু মানৱ সেৱাৰ জয়গান বা বন্দনা কৰা হৈছে, সেয়েহে কবিতাটিৰ নামকৰণ 'মানৱ বন্দনা' সম্পূৰ্ণ সাৰ্থক আৰু যুক্তিপূৰ্ণ হৈছে।