প্রচণ্ড ধুমুহাই প্রশ্ন কৰিলে মোক- অধ্যায় ৪ - অসমীয়া - নৱম শ্ৰেণী

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam 

CLASS : IX

SUBJECT : ASSAMESE (MIL) 

Medium : Assamese

CHAPTER— 4

প্রচণ্ড ধুমুহাই প্রশ্ন কৰিলে মোক

প্ৰশ্নাৱলী

ভাব-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ:

​১। চমু উত্তৰ দিয়া:

​(ক) কবিয়ে কাক সংকীর্ণতা এৰি দি পূর্ণ বিশালতা দিবলৈ আহ্বান জনাইছে?

উত্তৰ: আকাশক। 

OR

উত্তৰ: কবিয়ে আকাশক সংকীর্ণতা এৰি দি নিজৰ পূৰ্ণ বিশালতা অৱদান ৰূপে দিবলৈ আহ্বান জনাইছে।

​(খ) কবিৰ প্ৰাপ্য কি তাক সুধি কোনে প্রশ্ন কৰিছিল?

উত্তৰ: প্রচণ্ড ধুমুহাই।

OR

উত্তৰ: কবিৰ প্ৰাপ্য কি তাক সুধি প্রচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিছিল।

​(গ) কবিক বিশাল দৃষ্টি কোনে দিলে?

উত্তৰ: মহাকাশে। 

OR

উত্তৰ: কবিক বিশাল দৃষ্টি মহাকাশে দিলে।

​(ঘ) 'মুমূর্ষু মানৱক জীৱনৰ বিদ্যুৎ কিঞ্চিতো যদি দিব পাৰোঁ'—ইয়াত 'বিদ্যুৎ' শব্দই কি বুজাইছে?

উত্তৰ: উদ্দীপনা (বা চেতনা) । 

OR

উত্তৰ: ইয়াত 'বিদ্যুৎ' শব্দই মৃতপ্ৰায় বা নিৰাশাগ্ৰস্ত মানুহৰ প্ৰাণত নতুন আশা, উদ্দীপনা, চেতনা আৰু জীয়াই থকাৰ প্ৰচণ্ড শক্তি সঞ্চাৰ কৰাক বুজাইছে।

​(ঙ) প্রচণ্ড ধুমুহাই কবিক কি প্রশ্ন কৰিছিল?

উত্তৰ: তোমাৰ প্ৰাপ্য কি কোৱা?

OR

উত্তৰ: প্ৰচণ্ড ধুমুহাই কবিক প্ৰশ্ন কৰিছিল— "তোমাৰ প্ৰাপ্য কি কোৱা?"

​২। বজ্রই কবিক কি কি দিলে?

উত্তৰ: উদাত্ত কণ্ঠ আৰু সাহসৰ যুক্তি দিলে। 

OR

উত্তৰ: বজ্ৰই কবিক তেওঁৰ শক্তিশালী উদাত্ত কণ্ঠ আৰু জীৱনৰ সংগ্ৰামত আগবাঢ়ি যাবলৈ সাহসৰ যুক্তি দিলে।

​৩। কবিয়ে 'সঁচা উদাৰতা' কথাষাৰেৰে কি বুজাব খুজিছে?

উত্তৰ: 

কবিয়ে 'সঁচা উদাৰতা' কথাষাৰেৰে স্বাৰ্থহীনভাৱে নিজৰ সকলোখিনি আনৰ কল্যাণৰ বাবে বিলাই দিয়া মহৎ গুণটোক বুজাব খুজিছে।

আকাশৰ দৰে বিশাল মন লৈ কোনো সংকীৰ্ণতা নাৰাখি যিমানেই নিজৰ গুণ বা ক্ষমতা সমাজত বিলাই দিব পাৰি, সিমানেই মানুহ মহান হ’ব পাৰে। আনৰ বাবে সৰ্বস্ব ত্যাগ কৰিব পৰা এই মানসিকতাই হৈছে প্ৰকৃত উদাৰতা।

​৪। কবিয়ে কিহৰ দ্বাৰা দিগন্ত কঁপাবলৈ মন মেলিছে চমুকৈ বুজাই লিখা।

উত্তৰ: 

কবিয়ে অন্যায় আৰু জড়তাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ প্ৰকৃতিৰ পৰা দুটা মহৎ শক্তি বজ্ৰৰ কন্ঠেৰে আৰু ধুমুহাৰ শক্তিৰে দানৱীয় সমাজত মানৱতাৰ জয়গান গাই সমগ্ৰ দিগন্ত কঁপাবলৈ কবিয়ে মন মেলিছে।  

OR

উত্তৰ: কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ দুখন অতি শক্তিশালী উপাদান— বজ্ৰ আৰু ধুমুহাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছে। তেওঁ বজ্ৰৰ পৰা লাভ কৰা গুৰু-গম্ভীৰ উদাত্ত কণ্ঠ আৰু ধুমুহাৰ পৰা লাভ কৰা প্ৰচণ্ড শক্তিক একত্ৰিত কৰিছে। এই অপৰিসীম শক্তি আৰু সজোৰ কণ্ঠৰে মানৱতাৰ জয়গান গাই সমগ্ৰ পৃথিৱী বা দিগন্ত কঁপাবলৈ কবিয়ে মন মেলিছে।

​৫। কবিয়ে কলিজাৰ সঁচা সুৰেৰে সিক্ত কৰি কাৰ সমাজত কি গীত গাবলৈ সাজু হৈছে?

উত্তৰ: দানৱৰ সমাজত পবিত্ৰ মানৱতাৰ গীত। 

OR

উত্তৰ: কবিয়ে কলিজাৰ সঁচা অন্তৰংগ সুৰেৰে সিক্ত কৰি দানৱৰ দৰে ক্ৰুৰ আৰু শোষক সমাজতো পবিত্ৰ মানৱতাৰ গীত গাবলৈ সাজু হৈছে, যাতে সমাজৰ পৰা পাশৱিকতা দূৰ কৰি মানৱ ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰিব পৰা যায়।

​৬। আকাশ, ধুমুহা আৰু বজ্রক কবিয়ে কি কাৰণে প্রণিপাত জনাইছে বহলাই লিখা।

উত্তৰ: 

প্ৰকৃতিৰ মহৎ গুণ লাভ: কবিয়ে মহাকাশৰ পৰা সংকীৰ্ণতাহীন 'বিশাল দৃষ্টি', ধুমুহাৰ পৰা অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজাৰ 'প্ৰচণ্ড শক্তি' আৰু বজ্ৰৰ পৰা সমাজ জগাব পৰা 'উদাত্ত কণ্ঠ' লাভ কৰিছে।

​মানৱ সেৱাৰ সংকল্প: কবিয়ে এই সকলোবোৰ শক্তি নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে বিচৰা নাই. ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁ সমাজৰ শোষিত আৰু মৃতপ্ৰায় (মুমূৰ্ষু) মানুহৰ বুকুত নতুন আশা তথা 'জীৱনৰ বিদ্যুৎ' সঞ্চাৰ কৰিব খোজে।

​কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ: এইদৰে সমাজৰ কল্যাণ কৰিবলৈ আৰু অসহায় মানুহক নতুন জীৱন দিবলৈ তেওঁক বলীয়ান কৰি তোলাৰ বাবেই কবিয়ে কৃতজ্ঞতাৰে আকাশ, ধুমুহা আৰু বজ্ৰক শতবাৰ প্ৰণিপাত জনাইছে।

OR

উত্তৰ: ড° ভূপেন হাজৰিকাদেৱে সমাজৰ কল্যাণ আৰু মানৱতাৰ উত্থাপনৰ বাবে প্ৰকৃতিৰ উপাদানসমূহৰ পৰা আশীৰ্বাদ স্বৰূপ কিছুমান মহৎ শক্তি লাভ কৰিছে। মহাকাশে কবিক দিছে সংকীৰ্ণতামুক্ত বিশাল দৃষ্টি, ধুমুহাই দিছে অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ প্ৰচণ্ড শক্তি আৰু বজ্ৰই দিছে সমাজ জগাই তুলিব পৰা উদাত্ত কণ্ঠ তথা সাহসৰ যুক্তি।

​কবিয়ে এই সকলোবোৰ শক্তি নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে বিচৰা নাই। সমাজৰ নিষ্পেষিত, নিৰাশাগ্ৰস্ত আৰু মৃতপ্ৰায় (মুমূৰ্ষু) মানুহখিনিৰ বুকুত নতুন জীৱনৰ স্পন্দন বা বিদ্যুৎ সঞ্চাৰ কৰাটোৱেই তেওঁৰ মূল লক্ষ্য। প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা এই শক্তিক কামত লগাই যদি তেওঁ সমাজৰ অসহায় মানুহক অলপ হ'লেও জীয়াই থকাৰ প্ৰেৰণা দিব পাৰে, তেন্তে তেওঁৰ জীৱন সাৰ্থক হ'ব। সেইবাবেই কবিয়ে তেওঁক এই মহান শক্তিৰে বলীয়ান কৰা আকাশ, ধুমুহা আৰু বজ্ৰৰ চৰণত ভক্তিভাৱেৰে শতবাৰ প্ৰণিপাত (সেৱা) জনাইছে।

​৪। ব্যাখ্যা কৰা:

​(ক) বজ্ৰৰ গৰ্জনে বক্ষ উজাৰি ক'লে, / তোমাৰ কাম্য কি কোৱা? / মই ক'লোঁ, বজ্র তোমাৰ / শক্তিশালী উদাত্ত কণ্ঠটি দিয়া।

​উত্তৰ:

​প্ৰসংগ: উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি 'অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা (নতুন)'ৰ অন্তৰ্গত ড° ভূপেন হাজৰিকা দেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' নামৰ গীতি-কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

​সংগতি: ইয়াত কবিয়ে সমাজৰ জড়তা ভাঙিবলৈ বজ্ৰৰ দৰে শক্তিশালী আৰু গম্ভীৰ মাত বা কণ্ঠস্বৰ বিচৰাৰ প্ৰসংগ প্ৰকাশ কৰিছে।

​ভাৱাৰ্থ: কবি ড° ভূপেন হাজৰিকা আছিল এগৰাকী মানৱতাবাদী শিল্পী। তেওঁ সমাজৰ অন্যায়-অবিচাৰ দূৰ কৰি এটি নতুন আৰু সুন্দৰ সমাজ গঢ়িব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁক প্ৰয়োজন হৈছিল এক তীব্ৰ প্ৰতিবাদী কণ্ঠৰ। কবিয়ে অনুভৱ কৰিছে যে বজ্ৰৰ যি ভয়ংকৰ আৰু গম্ভীৰ গৰ্জন, তাৰ জৰিয়তেহে সমাজৰ টোপনি গৈ থকা মানুহক জগাই তুলিব পৰা যাব। সেয়েহে যেতিয়া বজ্ৰই নিজৰ বুকু উদঙাই কবিক তেওঁৰ ইচ্ছাৰ কথা সুধিলে, কবিয়ে কোনো দ্বিধাবোধ নকৰি নিজৰ বাবে বজ্ৰৰ সেই শক্তিশালী উদাত্ত কণ্ঠটি বিচাৰিলে, যাতে সেই কণ্ঠেৰে তেওঁ মানৱতাৰ জয়গান গাব পাৰে।

​(খ) সেয়েহে আকাশ তুমি দিব যদি খুজিছাই / সংকীর্ণতা এৰি দিয়া / অৱদান-ৰূপে তোমাৰ পূৰ্ণ বিশালতা / দিয়া যদি আজিয়েই দিয়া।

​উত্তৰ:

​প্ৰসংগ: এই কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ দ্বাৰা ৰচিত 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' নামৰ কবিতাটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।

​সংগতি: আকাশৰ দৰে উদাৰ আৰু বিশাল মনৰ অধিকাৰী হৈ সমাজৰ সংকীৰ্ণতাবোৰ আঁতৰ কৰাৰ যি হেঁপাহ, তাকে কবিয়ে ইয়াত প্ৰকাশ কৰিছে।

​ভাৱাৰ্থ: সমাজত বাস কৰা একাংশ মানুহৰ মনবোৰ বৰ সংকীৰ্ণ। তেওঁলোকে কেৱল নিজৰ স্বাৰ্থৰ কথাই চিন্তা কৰে। কিন্তু কবিয়ে সমগ্ৰ মানৱ জাতিক আকোৱালি ল’ব পৰা এক বিশাল হৃদয়ৰ কামনা কৰিছে। আকাশৰ কোনো সীমা নাই, ই অতি বিশাল আৰু উদাৰ। কবিয়ে আকাশক অনুৰোধ কৰিছে যে আকাশে যদি কবিক কিবা উপহাৰ বা অৱদান দিব বিচাৰে, তেন্তে যেন সকলো ধৰণৰ সংকীৰ্ণতা আঁতৰাই নিজৰ পূৰ্ণ বিশালতাখিনি প্ৰদান কৰে। এই বিশালতা পালে কবিয়ে জাতি, ধৰ্ম, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহক সমানে মৰম আৰু আশ্ৰয় দিব পাৰিব।

​(গ) মহাকাশে দিলে মোক বিশাল দৃষ্টি / আৰু ধুমুহাই প্রচণ্ড শক্তি / বজ্রই দিলে মোক উদাত্ত কণ্ঠ / আৰু দিলে সাহসৰ যুক্তি।

​উত্তৰ:

​প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ড° ভূপেন হাজৰিকা ৰচিত 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' নামৰ পাঠটিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।

​সংগতি: প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন শক্তিমান উপাদানসমূহে কবিক কেনেকৈ মানৱ কল্যাণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় গুণেৰে সজাই তুলিলে, তাৰেই বৰ্ণনা ইয়াত পোৱা যায়।

​ভাৱাৰ্থ: কবিয়ে অনুভৱ কৰিছে যে সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ কঠিন ব্ৰতত তেওঁ অকলশৰীয়া নহয়, সমগ্ৰ প্ৰকৃতি তেওঁৰ লগগত আছে। মহাকাশে কবিক এক বহুল আৰু উদাৰ দৃষ্টিভংগী (বিশাল দৃষ্টি) উপহাৰ দিছে, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ বিশ্বজনীন চিন্তা কৰিব পাৰে। ধুমুহাই তেওঁক দিছে অন্যায় আৰু অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ প্ৰচণ্ড মানসিক ও শাৰীৰিক শক্তি। ঠিক তেনেদৰে, বজ্ৰই তেওঁক প্ৰদান কৰিছে এক গম্ভীৰ উদাত্ত কণ্ঠ আৰু সত্যৰ পথত অবিচলিত হৈ থকাৰ বাবে সাহসৰ যুক্তি। এই আটাইবোৰ গুণ আহৰণ কৰি কবি এজন পূৰ্ণাংগ বিপ্লৱী মানৱতাবাদী শিল্পীত পৰিণত হৈছে।

​(ঘ) মুমূর্ষু মানৱক জীৱনৰ বিদ্যুৎ / কিঞ্চিতো যদি দিব পাৰোঁ / আকাশ, ধুমুহা আৰু বজ্রক / তাৰ বাবে প্রণিপাত কৰোঁ।

​উত্তৰ:

​প্ৰসংগ: এই তাৎপৰ্যপূৰ্ণ কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ ড° ভূপেন হাজৰিকা বিৰচিত 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' নামৰ কবিতাটিৰ চৰণৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

​সংগতি: প্ৰকৃতিৰ পৰা লাভ কৰা শক্তিৰে সমাজৰ জৰাজীৰ্ণ বা হতাশগ্ৰস্ত মানুহক সঞ্জীৱিত কৰাৰ আত্মিক ইচ্ছা আৰু প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।

​ভাৱাৰ্থ: কবিৰ মূল লক্ষ্য হ’ল মানৱ সেৱা। সমাজৰ যিবোৰ মানুহ নিষ্পেষিত হৈ, আশা হেৰুৱাই মৃতপ্ৰায় বা মুমূৰ্ষু অৱস্থাত জীয়াই আছে, তেওঁলোকৰ জীৱনলৈ কবিয়ে পোহৰ আৰু উদ্দীপনা আনিব খোজে। ধুমুহা, বজ্ৰ আৰু আকাশৰ পৰা কবিয়ে যি শক্তি, কণ্ঠ আৰু বিশালতা পাইছে, তাৰ সহায়ত যদি তেওঁ সেই নিৰাশ হৈ পৰা মানুহবোৰৰ মনত অলপ হ'লেও নতুন আশাৰ সঞ্চাৰ (জীৱনৰ বিদ্যুৎ) কৰিব পাৰে, তেন্তে তেওঁৰ জন্ম সাৰ্থক হ'ব। এই পৰম পবিত্ৰ কাৰ্যত শক্তি যোগোৱাৰ বাবেই কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ এই মহান উপাদানসমূহৰ ওচৰত মূৰ দোৱাই কৃতজ্ঞতাৰে শতবাৰ প্ৰণিপাত জনাইছে।

​ভাষা-বিষয়ক

​৫। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ সমার্থক শব্দ লিখা:

উত্তৰ:

​ধুমুহা = ধুমহা, ধুমকেতু, ধুমুহা-বতাহ, চক্ৰবাত।

​বুকু = বক্ষ, হৃদয়, অন্তৰ।

​কাম্য = কাংক্ষিত, বাঞ্ছনীয়, অভিলাষিত।

​সংকীর্ণতা = ঠেক মনোভাৱ, অনুদাৰতা, কৃপণতা।

​বিশাল = প্ৰকাণ্ড, বৃহৎ, বহল, বিস্তীৰ্ণ।

​দানৱ = অসুৰ, দৈত্য, ৰাক্ষস।

​প্রণিপাত = নমস্কাৰ, সেৱা, প্ৰণাম, অভিবাদন।

​সিক্ত = তিতা, ভিজা, আৰ্দ্ৰ।

​৬। তলত দিয়া শব্দকেইটাত কি কাৰণে 'ণ' হৈছে লিখা:

উত্তৰ:

​কণ্ঠ: 'ঠ' বৰ্ণ পিছত থকাৰ বাবে 'ট-বৰ্গীয়' বৰ্ণৰ সংযোগত 'ণ' হৈছে (ণ + ঠ = ন্ঠ)।

​পূৰ্ণ: 'ৰ' (ৰেফ)-ৰ পিছত থকাৰ বাবে ণত্ব বিধি অনুসৰি 'ন' গুচি 'ণ' হৈছে।

​প্ৰচণ্ড: 'ড' বৰ্ণ পিছত থকাৰ বাবে ট-বৰ্গীয় বৰ্ণৰ যুক্তাক্ষৰ হোৱা হেতুকে 'ণ' হৈছে (ণ + ড = ণ্ড)।

​সংকীৰ্ণতা: ইয়াতো 'ৰ' (ৰেফ)-ৰ প্ৰভাৱত পৰৱৰ্তী 'ন' কাৰ্যতঃ 'ণ' লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।

​প্ৰণিপাত: 'প্ৰ' উপসৰ্গ আগত থকাৰ বাবে মূল শব্দৰ 'ন' কাৰ্যতঃ 'ণ' হৈছে।

​৭। তলত দিয়া শব্দকেইটাত কি কাৰণে 'ষ' হৈছে লিখা:

উত্তৰ:

​মুমূৰ্ষু: ই বা উ কাৰান্ত উপসৰ্গ বা ধ্বনিৰ পিছত থকা প্ৰত্যয়ৰ 'স' টো ষত্ব বিধি অনুসৰি 'ষ' হয় (ৰেফৰ পিছত থকা হেতুকে)।

​দৃষ্টি: ট-বৰ্গীয় বৰ্ণ 'ট' বা 'ঠ' ৰ আগত যুক্ত হ'লে 'স্' ৰ ঠাইত 'ষ্' হয় (ষ্ + ট = ষ্ট)।

​৮। সন্ধি ভাঙাঃ

​দিগন্ত = দিক্ + অন্ত

​সৰ্বাকাশ = সৰ্ব + আকাশ

​সংকীৰ্ণ = সম্ + কীৰ্ণ

কবি পৰিচয় (ড° ভূপেন হাজৰিকা)

​জন্ম ও শিক্ষাগ্ৰহণ: অসমৰ গৌৰৱ, বিশ্ববন্দিত কণ্ঠশিল্পী ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত শদিয়াত হৈছিল। তেওঁ গুৱাহাটী আৰু তেজপুৰত স্কুলীয়া শিক্ষা লাভ কৰে। কটন কলেজৰ পৰা আই.এ. পাছ কৰি বাৰাণসী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী আজৰায়। পিছত আমেৰিকাৰ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা শিক্ষা বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ আৰু পি.এইচ.ডি. (Ph.D.) উপাধি লাভ কৰে।

​কৰ্মজীৱন: তেওঁ বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয় আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰাৰ উপৰি আকাশবাণী গুৱাহাটী কেন্দ্ৰতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ঘাইকৈ কণ্ঠশিল্পী, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্বতে খ্যাতি লাভ কৰিছে।

​চলচ্চিত্ৰ আৰু সম্পাদনা: ১৯৫৬ চনত 'এৰাবাটৰ সুৰ' ছবিৰ জৰিয়তে পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁ পৰিচালনা কৰা উল্লেখযোগ্য অসমীয়া ছবিসমূহ হ'ল— 'শকুন্তলা', 'প্ৰতিধ্বনি', 'লটিঘটি', 'চিকমিক বিজুলী', 'চিৰাজ' আদি। তেওঁ 'আমাৰ প্ৰতিনিধি', 'বিন্দু', 'প্ৰতিধ্বনি' আদি আলোচনী সম্পাদনা কৰিছিল।

​বঁটা আৰু সন্মান: ড° হাজৰিকাই ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক, শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা, ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান 'দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা', 'পদ্মভূষণ' আৰু অসম সাহিত্য সভাৰ পৰা 'সাহিতাৰ্চাৰ্য' উপাধি লাভ কৰে। মৰণোত্তৰভাৱে তেওঁক ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান 'ভাৰত ৰত্ন'-এৰে বিভূষিত কৰা হয়।

​দেহাৱসান: ২০১১ চনৰ ৫ নৱেম্বৰত মুম্বাইৰ কোকিলাবেন ধীৰুভাই আম্বানি হাস্পাতালত এইজনা মহান শিল্পীৰ দেহাৱসান ঘটে।

​

পাঠৰ মূলভাব

​'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' গীতি-কবিতাটি ১৯৬৩ চনত ৰচিত ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ এক কালজয়ী সৃষ্টি। কবিতাটোৰ মূল সুৰ হৈছে উদাৰ মানৱতাবাদ। কবিয়ে ইয়াত প্ৰকৃতিৰ প্ৰচণ্ড শক্তিশালী উপাদানসমূহ— ধুমুহা, বজ্ৰ আৰু আকাশ বা মহাকাশক নিজৰ আদৰ্শ আৰু প্ৰেৰণাৰ উৎস হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছে।

​কবিয়ে ধুমুহাৰ পৰা কাঢ়ি ল'ব খোজে অন্যায়-অবিচাৰ আৰু সমাজৰ জৰাজীৰ্ণতাক খহাই পেলাব পৰা প্ৰচণ্ড শক্তি, বজ্ৰৰ পৰা ল'ব খোজে সমাজক জগাই তুলিব পৰা গম্ভীৰ উদাত্ত কণ্ঠ আৰু সাহসৰ যুক্তি, আৰু মহাকাশৰ পৰা বিচাৰিছে সংকীৰ্ণতাহীন এক বিশাল দৃষ্টিভংগী। কবিয়ে এই সকলোবোৰ শক্তি নিজৰ ব্যক্তিগত লাভৰ বাবে বিচৰা নাই। সমাজত চলি থকা পাশৱিকতা বা দানৱীয় প্ৰবৃত্তিক নাশ কৰি মানৱ ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু সমাজৰ শোষিত, নিস্পেষিত, হতাশাৰে জীয়াই থকা মুমূৰ্ষু মানুহৰ প্ৰাণত নতুন জীৱনৰ বিদ্যুৎ বা আশাৰ স্পন্দন সঞ্চাৰ কৰাই হ’ল কবিৰ জীৱনৰ মূল অভিপ্ৰায়।

​

পৰীক্ষাত সঘনাই অহা প্রশ্নোত্তৰ

​১। ড° ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম কি আৰু ই কিমান চনত মুক্তি পাইছিল?

উত্তৰ: ড° ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম 'এৰাবাটৰ সুৰ'। ই ১৯NT চনত (১৯৫৬ চনত) মুক্তি পাইছিল।

​২। 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' কবিতাটি কিমান চনত ৰচনা কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: এই গীতি-কবিতাটি খ্ৰীষ্টীয় ১৯৬৩ চনত ৰচনা কৰা হৈছিল।

​৩। ড° ভূপেন হাজৰিকাই সম্পাদনা কৰা দুখন আলোচনীৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: ড° ভূপেন হাজৰিকাই সম্পাদনা কৰা দুখন আলোচনী হ'ল— 'আমাৰ প্ৰতিনিধি' আৰু 'প্ৰতিধ্বনি'।

​৪। কবিয়ে কাৰ সমাজত মানৱৰ গীত গাবলৈ ইচ্ছুক?

উত্তৰ: কবিয়ে দানৱৰ সমাজতো মানৱতাৰ বা মানৱৰ সঁচা সুৰেৰে সিক্ত গীত গাবলৈ ইচ্ছুক।

​

অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ সংক্ষিপ্ত প্রশ্নোত্তৰ

​১। কবিয়ে মনৰ দুৱাৰ মেলি নির্ভীকভাৱে ধুমুহাক কি বিচাৰিলে?

উত্তৰ: কবিয়ে ধুমুহাক ক'লে— "তোমাৰ শক্তিখিনি দিয়া।"

​২। ড° ভূপেন হাজৰিকাই কোন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল?

উত্তৰ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা।

​৩। 'জনৈক গীতিকাৰে কি মাগে?' বুলি আকাশে কবিক কৈছিল?

উত্তৰ: আকাশে কৈছিল যে জনৈক গীতিকাৰে দেখোঁ মাথোঁ 'অকণি আকাশ' মাগে।

​৪। কবিৰ মতে কি কৰিলে মহান হ'ব পাৰি?

উত্তৰ: কবিৰ মতে নিজৰ বুকুত থকা উদাৰতা যিমানেই আনলক বিলাই দিব পাৰি, সিমানেই জীৱনত মহান হ'ব পাৰি।

​৫। 'দিগন্ত' শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: দিগন্ত মানে হ'ল দিশৰ অন্ত বা সপোনৰ শেষ সীমা (য'ত আকাশ আৰু পৃথিৱী লগ লগা যেন দেখায়)।

​

বহল প্রশ্নোত্তৰ

​১। 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' কবিতাটিৰ নামকৰণৰ সাৰ্থকতা প্ৰতিপন্ন কৰা।

উত্তৰ: সাহিত্যৰ যিকোনো সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত নামকৰণ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায়। আলোচ্য কবিতাটোৰ নাম 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' অতিশয় তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আৰু ভাবব্যঞ্জক হৈছে।

​কবিতাটোৰ আৰম্ভণিতেই কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ এক সংহাৰী ৰূপ 'ধুমুহা'ৰ মুখামুখি হৈছে। ধুমুহাই কবিক তেওঁৰ কি প্ৰাপ্য বা অধিকাৰ লাগে বুলি প্ৰশ্ন কৰাৰ লগে লগে কবিৰ ভিতৰত থকা সুপ্ত বিপ্লৱী সত্তাটো সাৰ পাই উঠে। কবিয়ে ধুমুহাৰ ধ্বংসাত্মক ৰূপটোক সমাজৰ কুসংস্কাৰ, অন্যায় আৰু জড়তা ভাঙিব পৰা এক ইতিবাচক শক্তি হিচাপে ল’ব বিচাৰিছে। এই ধুমুহাৰ প্ৰশ্নই সমগ্ৰ কবিতাটোৰ আধাৰ তৈয়াৰ কৰিছে, যাৰ পিছত ক্ৰমান্বয়ে বজ্ৰ আৰু আকাশৰ প্ৰৱেশ ঘটিছে। যিহেতু ধুমুহাৰ সেই প্ৰত্যাহ্বানমূলক প্ৰশ্নৰ উত্তৰতেই কবিৰ মানৱতাবাদী আৰু সমাজ সংস্কাৰক মনোভাৱটো প্ৰস্ফুটিত হৈ উঠিছে, সেয়েহে কবিতাটোৰ এই নামকৰণ অত্যন্ত সাৰ্থক আৰু যুক্তিপূৰ্ণ হৈছে।

​২। ড° ভূপেন হাজৰিকাই কবিতাটোত প্ৰকৃতিৰ উপাদানসমূহক কেনেদৰে মানৱ কল্যাণৰ অৰ্থে ব্যৱহাৰ কৰিব বিচাৰিছে, বুজাই লিখা।

উত্তৰ: ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ 'প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক' কবিতাটিত প্ৰকৃতি কেৱল জড় পদাৰ্থ হৈ থকা নাই, বৰঞ্চ ই মানৱ জীৱনৰ শক্তিৰ মহৎ উৎস হিচাপে দেখা দিছে। কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ তিনিটা প্ৰধান উপাদান— ধুমুহা, বজ্ৰ আৰু আকাশৰ পৰা মানৱ কল্যাণৰ বাবে শক্তি বুটলিছে:

​ধুমুহাৰ শক্তি: সমাজৰ পৰা শোষক শ্ৰেণী, অন্যায় আৰু পুৰণি অন্ধবিশ্বাসসমূহ শিপাই উভালি পেলাবলৈ কবিক ধুমুহাৰ দৰে প্ৰচণ্ড প্ৰতিবাদী শক্তিৰ প্ৰয়োজন হৈছে।

​বজ্ৰৰ কণ্ঠ: সমাজৰ নিদ্ৰিত বিবেকক জগাই তুলিবলৈ আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে গৰ্জন কৰিবলৈ তেওঁ বজ্ৰৰ গুৰু-গম্ভীৰ 'উদাত্ত কণ্ঠ' আৰু সত্যৰ সপক্ষে যুঁজিবলৈ 'সাহসৰ যুক্তি' আঁকোৱালি লৈছে।

​আকাশৰ বিশালতা: সংকীৰ্ণ জাত-পাত বা ধৰ্মৰ প্ৰাচীৰ ভাঙি যাতে তেওঁ সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ মানুহক ভাল পাব পাৰে, তাৰ বাবে আকাশে কবিক 'বিশাল দৃষ্টি' আৰু 'পূৰ্ণ বিশালতা' দান কৰিছে।

​এইদৰে কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ এই প্ৰচণ্ড আৰু ধ্বংসাত্মক যেন লগা উপাদানসমূহৰ পৰা যোগাত্মক গুণসমূহ বুটলি আনি তাক সমাজৰ শোষিত তথা মুমূৰ্ষু মানুহৰ প্ৰাণত নতুন সঞ্জীৱনী সুধা বা 'জীৱনৰ বিদ্যুৎ' যোগাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব বিচাৰিছে।