.jpg)
চিন্তনীয় প্ৰশ্নোত্তৰ :
আপোনাৰ পাঠ্যপুথিত/কিতাপত থকা মুঠ পাঁচটা 'চিন্তনীয়' প্ৰশ্ন আৰু ইয়াৰ উত্তৰসমূহ তলত দিয়া হ’ল:
প্ৰশ্ন ১: পাইক প্ৰথাৰ দ্বাৰা আহোম ৰাজত্বৰ দিনত কেনেকৈ শোষণ চলিছিল ভাবি চোৱা। (পৃষ্ঠা: ৪৯)
উত্তৰ: পাইক প্ৰথাৰ জৰিয়তে আহোম ৰাজত্বত শোষণ হোৱাৰ প্ৰধান দিশসমূহ আছিল:
(i) আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিজন পুৰুষ নাগৰিক পাইক হিচাপে ৰজাক বিনামূলীয়া শাৰীৰিক শ্ৰম দিবলৈ বাধ্য আছিল।
(ii) ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত পাইক গোটৰ সদস্য সংখ্যা ৪ জনৰ পৰা ৩ জনলৈ হ্ৰাস কৰাত এজন পাইকৰ বছৰি খাটনী ৩ মাহৰ পৰা ৪ মাহলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।
(iii) ইয়াৰ ফলত প্ৰতিজন পাইকৰ ওপৰত এমাহৰ অতিৰিক্ত কামৰ বোজা জাপি দি শোষণ কৰা হৈছিল।
(iv) চমুৱা পাইকসকলে মুদ্ৰাৰ বিনিময়ত শাৰীৰিক শ্ৰমৰ পৰা অব্যাহতি পাইছিল যদিও কাড়ী পাইকৰ সংখ্যা কমি যোৱাত তেওঁলোকৰ ওপৰত কামৰ বোজা আৰু শোষণ বৃদ্ধি পাইছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৯, ৫০)
প্ৰশ্ন ২: যুগে যুগে মানুহে শোষণৰ বিৰুদ্ধে দেশে দেশে সংগ্ৰাম কৰা দেখা যায়। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ তেনে এক অনন্য সংগ্ৰাম নহয়নে? (পৃষ্ঠা: ৫০)
উত্তৰ: হয়, মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক এক অনন্য সংগ্ৰাম বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ:
(i) এই বিদ্ৰোহ আছিল আহোম ৰাষ্ট্ৰযন্ত্ৰৰ দীঘলীয়া অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক শোষণৰ বিৰুদ্ধে সাধাৰণ প্ৰজাৰ এক পুঞ্জীভূত বেদনাৰ বহিঃপ্ৰকাশ।
(ii) ইয়াত যোগদান কৰা অধিক সংখ্যকেই আছিল সাধাৰণ কৃষক বা অন্যান্য বৃত্তিধাৰী লোক, যাৰ বাবে ইয়াক এক গণ অভ্যুত্থান বুলি গণ্য কৰা হয়।
(iii) পাইক প্ৰথাৰ জৰিয়তে চলোৱা শাৰীৰিক শ্ৰমৰ শোষণৰ বিৰুদ্ধে মোৱামৰীয়াসকলে সংগঠিত হৈ বিদ্ৰোহ কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৭, ৫০, ৫১)
প্ৰশ্ন ৩: ঔপনিৱেশিক ইংৰাজে স্থানীয় স্বায়ত্ব শাসনৰ দৰে সুস্থ প্ৰশাসনৰ আদৰ্শও আমাক দি যোৱা নাইনে? (পৃষ্ঠা: ৫৩)
উত্তৰ: এই প্ৰশ্নটোৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত পাঠ্যপুথিৰ তথ্য অনুসৰি ক’ব পাৰি যে:
(i) ইংৰাজৰ আগমনৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ বিষয়ে বিতং খা-খবৰ সংগ্ৰহ কৰা আৰু নিজৰ স্বাৰ্থত আহোম ৰজাক সামৰিক সাহায্য দিয়া।
(ii) কেপ্তেইন ওৱেলছে প্ৰস্তুত কৰা প্ৰতিবেদনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই পিছলৈ কোম্পানী চৰকাৰে অসম সম্পৰ্কীয় ৰাজনৈতিক নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ভয়াৱহ বুলি প্ৰমাণিত হৈছিল।
(iii) পাঠ্যপুথিত ইংৰাজক 'সুবিধাবাদী' বুলি উল্লেখ কৰিছে যিয়ে আহোম ৰজাৰ দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ অসমত খোপনি পুতিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৪, ৫৭, ৫৮)
প্ৰশ্ন ৪: সুবিধাবাদী ইংৰাজে কেনেকৈ আহোম ৰজাৰ দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ অসমত খোপনি পুতিছিল মন কৰা। (পৃষ্ঠা: ৫৬)
উত্তৰ: ইংৰাজে তলত দিয়া ধৰণে আহোম ৰজাৰ দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈছিল:
(i) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আহোম চৰকাৰ ব্যৰ্থ হোৱাত তেওঁলোকে ইংৰাজৰ ওচৰত সামৰিক সহায় বিচাৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।
(ii) গৌৰীনাথ সিংহৰ আমন্ত্ৰণ ৰক্ষা কৰি সামৰিক অভিযান পঠাই ইংৰাজে প্ৰথমবাৰৰ বাবে অসমত সামৰিকভাৱে প্ৰৱেশ কৰিছিল।
(iii) এই সুযোগতে কেপ্তেইন ওৱেলছে গৌৰীনাথ সিংহৰ সৈতে ১৭৯৩ চনত এখন বাণিজ্যিক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি অসমৰ বাণিজ্যৰ ওপৰত ইংৰাজৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰম্ভ কৰিছিল।
(iv) এই অভিযানৰ জৰিয়তে ইংৰাজে অসমৰ ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ বিতং তথ্য সংগ্ৰহ কৰি ভৱিষ্যতে খোপনি পুতাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৪, ৫৫, ৫৮)
প্ৰশ্ন ৫: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মটক ৰাজ্য স্থাপনৰ নীতি বৰ্তমান অসমৰ স্বায়ত্ব শাসন নীতিৰ লগত মিল আছে নেকি? (পৃষ্ঠা: ৫৭)
উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মটক ৰাজ্য স্থাপনৰ নীতিৰ সৈতে বৰ্তমানৰ স্বায়ত্ব শাসন নীতিৰ কিছু মিল দেখা যায়:
(i) বিদ্ৰোহৰ স্থায়ী সমাধানৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ শক্তিশালী গোট মৰাণসকলক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ এখন সুকীয়া স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্য গঠন কৰি দিছিল।
(ii) মটক ৰাজ্যৰ বাবে এক নিৰ্দিষ্ট ভূ-খণ্ড (ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দিহিঙৰ মাজৰ অংশ) নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়া হৈছিল।
(iii) বৰ্তমানৰ স্বায়ত্ব শাসন নীতিৰ দৰেই ইয়াতো এজন স্থানীয় শাসকক (সৰ্বানন্দক 'বৰসেনাপতি' হিচাপে) কৰতলীয়া শাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৭, ৬০)
অনুশীলনীৰ প্ৰশ্ন
অতি চমু/চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন : পৃষ্ঠা— ৬৩
প্ৰশ্ন ১: মায়ামৰা কি?
উত্তৰ: মায়ামৰা হৈছে এখন বৈষ্ণৱ সত্ৰৰ নাম যি কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। (পৃষ্ঠা: ৪৬)
প্ৰশ্ন ২: সত্র বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: বৈষ্ণৱ সত্ৰ হৈছে শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ বাবে গঢ়ি উঠা কিছুমান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান। (পৃষ্ঠা: ৪৭)
প্ৰশ্ন ৩: সংহতি কি?
উত্তৰ: শংকৰদেৱৰ মহাপ্ৰয়াণৰ পিছত তেওঁৰ শিষ্য-প্ৰশিষ্যসকলৰ মাজত হোৱা মতভেদৰ পৰিণতিস্বৰূপে সত্ৰসমূহৰ মাজত হোৱা চাৰিটা ভাগক সংহতি বোলা হয়। (পৃষ্ঠা: ৪৭)
প্ৰশ্ন ৪: মোৱামৰীয়া বিদ্রোহ কোনজন আহোম ৰজাৰ দিনত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰ: আহোম ৰজা স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ দিনত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৬)
প্ৰশ্ন ৫: মোৱামৰীয়া বিদ্রোহ কোনজন ৰজাৰ দিনত শেষ হৈছিল?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত শেষ হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৭)
প্ৰশ্ন ৬: কোনজন আহোম ৰজাই প্রথম স্বৰ্গদেউ/স্বৰ্গনাৰায়ণ উপাধি গ্রহণ কৰা বুলি অনুমান কৰা হয়?
উত্তৰ: আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনৰ পৰা ৰজাসকলে স্বৰ্গদেউ/স্বৰ্গনাৰায়ণ উপাধি গ্ৰহণ কৰা বুলি অনুমান কৰা হয়। (পৃষ্ঠা: ৪৮)
প্ৰশ্ন ৭: চুৰুমফা ভগাৰজাৰ দিনত কোনজন মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: চুৰুম্ফা ভগাৰজাৰ দিনত মায়ামৰা সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ গুৰু নিত্যানন্দদেৱক হত্যা কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৮)
প্ৰশ্ন ৮: ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত কোনজন মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক অপমান কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত চতুর্ভূজদেৱ মহন্তক অপমান কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৮)
প্ৰশ্ন ৯: আহোমসকলৰ প্ৰধান উপাস্য দেৱতাজনৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: আহোমসকলৰ প্ৰধান উপাস্য দেৱতাজনৰ নাম হ'ল ছোমদেউ। (পৃষ্ঠা: ৪৯)
প্ৰশ্ন ১০: জয়ধ্বজ সিংহই কোনজন সত্রাধিকাৰৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল?
উত্তৰ: জয়ধ্বজ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ নিৰঞ্জনদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৯)
প্ৰশ্ন ১১: ৰুদ্ৰসিংহই কাৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল?
উত্তৰ: ৰুদ্ৰসিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ কেশৱদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৯)
প্ৰশ্ন ১২: কৃষ্ণৰাম ভট্টাচার্য কোন আছিল?
উত্তৰ: কৃষ্ণৰাম ভট্টাচার্য বংগদেশৰ নদীয়াৰ এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত আছিল যাক স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই মতাই আনিছিল আৰু পিছলৈ তেওঁ 'পৰ্বতীয়া গোসাঁই' নামে জনাজাত হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৯, ৫০)
প্ৰশ্ন ১৩: কোনজন আহোম ৰজাৰ দিনত শাক্তধর্মই অধিক গা কৰি উঠিছিল?
উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ দিনত শাক্ত ধৰ্মই অধিক গা কৰি উঠিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫০)
প্ৰশ্ন ১৪: গাগিনি কোন?
উত্তৰ: গাগিনি আছিল মোৱামৰীয়া মহন্ত অষ্টভুজৰ পুত্ৰ। (পৃষ্ঠা: ৫১)
প্ৰশ্ন ১৫: মোৱামৰীয়াসকলে পোনপ্ৰথমে কাক ৰজা পাতিছিল?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়াসকলে পোনপ্ৰথমে নাহৰখোৱাৰ পুত্ৰ ৰমাকান্তক ৰজা পাতিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৩)
প্ৰশ্ন ১৬: কেপ্তেইন ওৱেলছ কেতিয়াৰ পৰা কেতিয়ালৈ অসমত আছিল?
উত্তৰ: কেপ্তেইন ওৱেলছ ১৭৯২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ পৰা ১৭৯৪ চনৰ মে' মাহলৈ অসমত আছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৬)
প্ৰশ্ন ১৭: অসমৰ ক'ত লোণ উৎপাদন হৈছিল?
উত্তৰ: অসমৰ শদিয়া আৰু নগা পাহাৰত কিছু পৰিমাণে লোণ উৎপাদন হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৬১)
প্ৰশ্ন ১৮: অসমৰ সৰ্বসাধাৰণ মানুহে লোণ কিয় ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল?
উত্তৰ: লোণ বৰ দামী বস্তু আছিল আৰু সৰ্বসাধাৰণ মানুহৰ ইমান টকাৰ নাটনি আছিল যে তেওঁলোকে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অসমৰ্থ আছিল। (পৃষ্ঠা: ৬১, ৬২)
চমু/দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন: পৃষ্ঠা— ৬৩-৬৪
প্ৰশ্ন ১: মোৱামৰীয়াসকল কোন? এই বিদ্রোহক গণ অভ্যুত্থান বুলি ক’ব পৰা যায় নে?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া শব্দটো আচলতে 'মায়ামৰা' শব্দৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা যেন লাগে আৰু মায়ামৰা হৈছে এখন বৈষ্ণৱ সত্ৰৰ নাম। মুখ্যতঃ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল এই সত্ৰৰ শিষ্য আছিল। এই বিদ্ৰোহক গণ অভ্যুত্থান বুলি কোৱাৰ অন্যতম কাৰণ আছিল ইয়াত যোগদান কৰা অজস্ৰ সাধাৰণ প্ৰজা যাৰ ভিতৰত অধিক সংখ্যকেই আছিল সাধাৰণ কৃষক বা অন্যান্য বৃত্তিধাৰী লোক। (পৃষ্ঠা: ৪৬, ৪৭)
প্ৰশ্ন ২: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক কাৰণ বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক কাৰণসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
(i) মায়ামৰা সত্ৰৰ বাঢ়ি অহা শক্তিৰ লগত আহোম ৰাজশক্তিৰ মনোমালিন্য হৈছিল।
(ii) আহোম ৰজাসকলে মায়ামৰা সত্ৰৰ মহন্তসকলক বিভিন্ন সময়ত কৰা নিৰ্যাতন, যেনে— গুৰু নিত্যানন্দদেৱ আৰু বৈকুণ্ঠদেৱ মহন্তক হত্যা কৰা আৰু ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত চতুৰ্ভূজদেৱ মহন্তক কৰা দুৰ্যৱহাৰ।
(iii) ৰজাৰ দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ বিষয়া সকল শক্তিশালী হৈ উঠাত দেশত অপশাসন আৰু অৰাজকতা বৃদ্ধি হৈছিল।
(iv) কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাই ৰাঘৱ নেওগক সৌকাৰে কোবোৱা আৰু নাহৰখোৱাৰ কাণ কাটি কৰা গুৰুতৰ অপমান বিদ্ৰোহৰ এক তাৎক্ষণিক কাৰণ আছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৭, ৪৮, ৫১)
প্ৰশ্ন ৩: আহোমৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাৰক হিচাপে তুমি ভাবানে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: হয়, আহোমৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তনে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহত বিশেষ ইন্ধন যোগাইছিল:
(i) আহোম ৰজাসকলে নিজাববীয়া ধৰ্ম ত্যাগ কৰি হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হৈ সত্ৰীয়া পৰম্পৰাক ৰাজধৰ্মৰ শাৰীলৈ উন্নীত কৰিছিল।
(ii) গদাধৰ সিংহই সত্ৰবোৰক একো একোখন সমান্তৰাল ৰাজ্য বুলি ভাবি দমন নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু সত্ৰাধিকাৰসকলক অকথ্য অত্যাচাৰ কৰিছিল।
(iii) স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই বামুণীয়া সত্ৰবোৰক বিশেষ মৰ্যাদা দি শূদ্ৰ সত্ৰাধিকাৰসকলৰ লগত বিভেদৰ বীজ সিঁচিছিল।
(iv) বৰৰজা ফুলেশ্বৰীৰ নিৰ্দেশত মোৱামৰীয়া মহন্তক জোৰকৈ বলিৰ তেজৰ ফোঁট ল’বলৈ বাধ্য কৰোৱা কাৰ্যই বিদ্ৰোহৰ জুই জ্বলাই দিছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৯, ৫০)
প্ৰশ্ন ৪: পাইক প্রথা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ বাবে কিমানদূৰ জগৰীয়া আছিল? তোমাৰ নিজস্ব মতামত দাঙি ধৰা।
উত্তৰ: পাইক প্ৰথা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এক অন্যতম প্ৰধান আৰ্থ-সামাজিক কাৰণ আছিল:
(i) মোৱামৰীয়া সত্ৰৰ অধিকাংশ শিষ্যই পাইক প্ৰথাৰ জৰিয়তে ৰাজ্যক শাৰীৰিক শ্ৰম আগবঢ়াবলৈ বাধ্য আছিল।
(ii) ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত পাইক গোটৰ সদস্য ৪ জনৰ পৰা ৩ জনলৈ কমোৱাৰ ফলত প্ৰতিজন পাইকৰ খাটনী বছৰত ১ মাহ বৃদ্ধি পাই ৪ মাহ হৈছিল।
(iii) খাটি খোৱা মোৱামৰীয়া লোকসকলে এই অতিৰিক্ত শ্ৰমৰ বোজা গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনিচ্ছুক আছিল।
(iv) চমুৱা পাইকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাত কাড়ী পাইকৰ ওপৰত শোষণৰ বোজা বৃদ্ধি পাইছিল আৰু সামাজিক অসমতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫০, ৫১)
প্ৰশ্ন ৫: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফল আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফলসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল:
(i) আহোম ৰাজতন্ত্ৰ আৰু ৰাজ্য দুয়োটাই চেদেলি-ভেদেলি হৈ পৰিছিল।
(ii) এই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ ইংৰাজৰ সহায় বিচৰাৰ ফলত অসমত ব্ৰিটিছৰ আধিপত্য স্থাপনৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল।
(iii) দীঘলীয়া যুদ্ধ আৰু দুয়োপক্ষৰ অত্যাচাৰৰ ফলত দেশত প্ৰচণ্ড আকাল আৰু দুৰ্ভিক্ষই দেখা দিছিল।
(iv) বিদ্ৰোহৰ শেষত ১৮০৫ চনত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত 'মটক ৰাজ্য' নামৰ এখন স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৭, ৫৮, ৫৯)
প্ৰশ্ন ৬: মোৱামৰীয়া বিদ্রোহকে তুমি সফল নে বিফল বিদ্রোহ বুলি ভাবা? যুক্তি দিয়া।
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক এক মিশ্ৰিত বিদ্ৰোহ বুলি ক’ব পাৰি:
(i) সফলতাৰ যুক্তি: মোৱামৰীয়াসকলে শক্তিশালী আহোম ৰাজতন্ত্ৰক প্ৰত্যাহ্বান জনাই কেইবাবাৰো ৰাজধানী দখল কৰিছিল আৰু অৱশেষত মটক ৰাজ্য স্থাপন কৰি এক স্বতন্ত্ৰ পৰিচয় লাভ কৰিছিল।
(ii) বিফলতাৰ যুক্তি: তেওঁলোকে কোনো নতুন সুস্থ শাসন ব্যৱস্থাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিব পৰা নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজতে চলা ক্ষমতাৰ অৰিয়াঅৰিয়ে প্ৰজাক অশান্তি দিছিল। তদুপৰি, এই বিদ্ৰোহে দেশখনক দুৰ্বল কৰি মান আৰু ইংৰাজৰ গ্ৰাসলৈ ঠেলি দিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৭, ৫৮, ৫৯)
প্ৰশ্ন ৭: কেপ্তেইন ওৱেলছে কি পৰিস্থিতিত অসমলৈ আহিছিল? কিয় তেওঁ আধৰুৱা অৱস্থাতে অভিযান সামৰি ঘূৰি গ’ল?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু বৰকান্দাজসকলৰ অত্যাচাৰৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহই ইংৰাজৰ সামৰিক সাহায্য ভিক্ষা কৰিছিল, যাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ১৭৯২ চনত কেপ্তেইন ওৱেলছ অসমলৈ আহিছিল।
তেওঁ আধৰুৱা অৱস্থাতে ঘূৰি যোৱাৰ কাৰণ হ’ল— গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড কৰ্ণৱালিছৰ উত্তৰসুৰী ছাৰ জন ছোৰে পৰৰাজ্যত হস্তক্ষেপ বিৰোধী নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ওৱেলছক ঘূৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৪, ৫৬)
প্ৰশ্ন ৮: মোৱামৰীয়া বিদ্রোহ দমনত ওৱেলছৰ ভূমিকা বৰ্ণনা কৰা। তেওঁ কিমানদূৰ সফল আছিল বুলি ভাবা?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনত ওৱেলছৰ ভূমিকা আছিল গুৰুত্বপূৰ্ণ:
(i) ওৱেলছে গুৱাহাটী অধিকাৰ কৰি বিদ্ৰোহী বৈৰাগী ৰজাক বন্দী কৰিছিল আৰু দৰঙৰ ৰজা কৃষ্ণনাৰায়ণৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰিছিল।
(ii) বৃটিছ সৈন্যৰ সহায়ত তেওঁ মোৱামৰীয়াসকলক ৰংপুৰৰ পৰা খেদি পঠিয়াই ১৭৯৪ চনত গৌৰীনাথ সিংহক পুনৰ ৰাজধানীত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
(iii) সামৰিকভাৱে তেওঁ যথেষ্ট সফল আছিল যদিও তেওঁ যোৱাৰ লগে লগে দেশত পুনৰ অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হোৱাৰ পৰা দেখা যায় যে তেওঁ বিদ্ৰোহ সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্মূল কৰিব পৰা নাছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৫, ৫৬)
প্ৰশ্ন ৯: কেপ্তেইন ৱেলছৰ অসম সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: কেপ্তেইন ওৱেলছে অসমৰ বিষয়ে দিয়া বিৱৰণৰ পৰা তলত দিয়া তথ্যসমূহ পোৱা যায়:
(i) আহোম ৰজা নিৰ্বাচন, ৰজাৰ ক্ষমতা আৰু মন্ত্ৰী-আমোলাসকলৰ মাজত চলা ক্ষমতা লাভৰ প্ৰতিযোগিতাৰ বৰ্ণনা।
(ii) পাইক প্ৰথা আৰু অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ যেনে— ধান, সৰিয়হ, সোণ আদিৰ বিৱৰণ।
(iii) অসমত লোণৰ আকাল আৰু বংগৰ পৰা হোৱা লোণৰ আমদানিৰ কথা।
(iv) গুৱাহাটী আৰু ৰংপুৰ নগৰৰ ভৌগোলিক তথা সামৰিক গুৰুত্বৰ বৰ্ণনা। (পৃষ্ঠা: ৬০, ৬১, ৬২)
চমুটোকা লিখা : পৃষ্ঠা— ৬৪
আপোনাৰ পাঠ্যপুথিৰ ৬৪ নম্বৰ পৃষ্ঠাত থকা চমুটোকা ১ ৰ পৰা ১০ লৈ (মুঠ ১০ টা) উত্তৰসমূহ তলত দিয়া হ’ল:
১। কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা:
উত্তৰ: কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা আহোম স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ দিনৰ এজন প্ৰবল প্ৰতাপী ৰাজবিষয়া আছিল। তেওঁ দিহিং সত্ৰৰ শিষ্য আছিল আৰু মোৱামৰীয়া সত্ৰৰ লগত তেওঁৰ আক্রোশমূলক দ্বন্দ্ব আছিল। তেওঁ মায়ামৰা মহন্তক কৰা অপমান আৰু মৰাণ নেতা ৰাঘৱ নেওগক সৌকাৰে কোবোৱাৰ লগতে নাহৰখোৱাৰ কাণ কাটি দিয়া কাৰ্যই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ অগনি জ্বলাইছিল। কেপ্তেইন ওৱেলছেও তেওঁৰ ৰাজনৈতিক স্বেচ্ছাচাৰিতাক অসমৰ অচলাৱস্থাৰ বাবে দায়ী কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫০, ৫১, ৬০)
২। মায়ামৰা সত্ৰ:
উত্তৰ: মায়ামৰা হৈছে কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত এখন বৈষ্ণৱ সত্ৰ। এই সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰসকল শূদ্ৰ সম্প্ৰদায়ভুক্ত আছিল। মুখ্যতঃ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল এই সত্ৰৰ শিষ্য আছিল যদিও কছাৰী, চুতীয়া, আহোম আৰু কৈৱৰ্ত্তসকলৰ মাজতো ই জনপ্ৰিয় আছিল। শিষ্যসকলৰ অগাধ গুৰুভক্তি আৰু বৰ্ধিত সংখ্যাই সত্ৰখনক এক শক্তিশালী ৰূপ দিছিল, যাৰ ফলত আহোম ৰাজশক্তিৰ সৈতে ইয়াৰ সংঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৬, ৪৭, ৪৮)
৩। পূর্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই:
উত্তৰ: পূর্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আহোম বুৰঞ্জীৰ এজন অত্যন্ত বুদ্ধিমান, বিক্ৰমী আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠ ৰাজবিষয়া আছিল। তেওঁ ১৭৮৬ চনৰ পৰাই অশেষ কষ্টেৰে মোৱামৰীয়াসকলৰ গতিৰোধ কৰি আছিল আৰু বিপদকালত পক্ষীয়ে পোৱালিক ডেউকাৰ আঁৰত ৰখাৰ দৰে প্ৰজাক ৰক্ষা কৰিছিল। তেৱেঁই কিনাৰামক কমলেশ্বৰ সিংহ নামেৰে ৰজা পাতিছিল। ১৮০৫ চনত তেওঁ মোৱামৰীয়া নেতা সৰ্বানন্দৰ সৈতে চুক্তি কৰি 'মটক ৰাজ্য' গঠন কৰি বিদ্ৰোহৰ স্থায়ী সমাধান কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৩, ৫৬, ৫৭)
৪। কাড়ী পাইক আৰু চমুৱা পাইক:
উত্তৰ: আহোম ৰাজত্বকালত পাইকসকলক দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছিল:
(i) কাড়ী পাইক: এওঁলোকৰ সংখ্যা অধিক আছিল আৰু এওঁলোকে ৰজাক গা-খাটি বা শাৰীৰিক শ্ৰম দি সেৱা আগবঢ়াব লাগিছিল।
(ii) চমুৱা পাইক: এওঁলোক সংখ্যাত কম হ'লেও মানত উচ্চ আছিল। চমুৱা পাইকসকলে শাৰীৰিক শ্ৰমৰ পৰিৱৰ্তে মুদ্ৰাৰ বিনিময়ত ৰাজসেৱাৰ পৰা অব্যাহতি পাইছিল। (পৃষ্ঠা: ৫০)
৫। ওৱেলছ আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজৰ বাণিজ্য চুক্তি:
উত্তৰ: ১৭৯৩ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কেপ্তেইন ওৱেলছ আৰু স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজত এখন বাণিজ্যিক চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই চুক্তিৰ প্ৰধান চৰ্তসমূহ আছিল:
(i) অসমলৈ আমদানি আৰু অসমৰ পৰা ৰপ্তানি হোৱা সামগ্ৰীৰ ওপৰত ১০% কৰ ধাৰ্য কৰা হৈছিল।
(ii) ধান আৰু চাউলৰ ওপৰত কোনো কৰ নাথাকিব।
(iii) গুৱাহাটী আৰু কান্দাহাৰত দুটা শুল্ক চকী স্থাপন কৰা হৈছিল।
(iv) ইংৰাজৰ অনুমতি অবিহনে অন্য কোনো ইউৰোপীয় বেপাৰীয়ে অসমত বেহা-বেপাৰ কৰিব নোৱাৰিব। (পৃষ্ঠা: ৫৫)
৬। বৰৰজা ফুলেশ্বৰী:
উত্তৰ: ফুলেশ্বৰী আছিল স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ বৰকুঁৱৰী, যি 'বৰৰজা' উপাধিৰে অধিক প্ৰতিষ্ঠাশালী হৈ উঠিছিল। তেওঁৰ দিনত শাক্ত ধৰ্মই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা পাইছিল। তেওঁৰ নিৰ্দেশতে মোৱামৰীয়া মহন্তক জোৰকৈ ধৰি আনি শাক্ত পূজাত ভাগ লৈ বলিৰ তেজৰ ফোঁট ল’বলৈ বাধ্য কৰোৱা হৈছিল। এই অমানৱীয় কাৰ্যই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এক অন্যতম প্ৰধান কাৰণ আছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৮, ৫০)
৭। পৰ্বতীয়া গোসাঁই:
উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই বংগদেশৰ নদীয়াৰ পৰা কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য নামৰ এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতক অসমলৈ মতাই আনিছিল। পৰৱৰ্তী ৰজা শিৱসিংহই তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লয় আৰু তেওঁক নীলাচল পাহাৰত স্থাপন কৰে। নীলাচল পাহাৰত থকাৰ বাবে কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য আৰু তেওঁৰ উত্তৰপুৰুষসকলক 'পৰ্বতীয়া গোসাঁই' নামেৰে জনাজাত হয়। (পৃষ্ঠা: ৪৯)
৮। সৰ্বানন্দ:
উত্তৰ: সৰ্বানন্দ এজন শক্তিশালী মোৱামৰীয়া নেতা আছিল যি উজনি অসমৰ বেংমৰা অঞ্চলত নিজকে স্বাধীন ঘোষণা কৰি নিজৰ নামত মোহৰ মাৰিছিল। তেওঁ চিংফৌসকলৰ সহায় লৈ আহোমৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল। অৱশেষত ১৮০৫ চনত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ সৈতে হোৱা চুক্তি অনুসৰি তেওঁ 'বৰসেনাপতি' উপাধিৰে মটক ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া শাসক হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। (পৃষ্ঠা: ৫৪, ৫৭, ৬০)
৯। ভৰত সিংহ:
উত্তৰ: ১৭৮৮ চনত মোৱামৰীয়াসকলে ৰাজধানী দখল কৰাৰ পিছত মোৱামৰীয়া মহন্তৰ আত্মীয় ভৰত সিংহক ৰজা পাতিছিল। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ আক্ৰমণত তেওঁ ঘুণীয়া হৈ পলাই যায়। পিছলৈ ১৮০১ চনত তেওঁ পুনৰ বেংমৰাত মোৱামৰীয়া, চিংফৌ আৰু খামতিসকলৰ সৈতে লগ লাগি বিদ্ৰোহ কৰিছিল, য’ত ৰজাঘৰীয়া সৈন্যৰ হাতত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। (পৃষ্ঠা: ৫৩, ৫৫, ৫৬)
১০। ৰংপুৰ নগৰ:
উত্তৰ: ৰংপুৰ আছিল আহোমৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজধানী নগৰ। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ বিৱৰণ মতে ইয়াৰ পৰিসীমা প্ৰায় ২০ মাইল আছিল আৰু ইয়াক ইটাৰ বেৰেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত বিদ্ৰোহীসকলে কেইবাবাৰো এই নগৰ দখল কৰিছিল। নগৰৰ দাঁতিকাষৰীয়া মাটিত ধান আৰু অন্যান্য ভাল খেতি হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৬২)
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন
তৃতীয় অধ্যায় ‘মোৱামৰীয়া গণ বিদ্রোহ’ৰ পাঠ্যপুথিৰ পৰা যুগুতোৱা ২০টা অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:
প্ৰশ্ন ১: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ অন্ত কোনজন স্বৰ্গদেউৰ দিনত পৰিছিল?
উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত এই বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৬)
প্ৰশ্ন ২: মায়ামৰা সত্ৰ কোন সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত?
উত্তৰ: মায়ামৰা সত্ৰ কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। (পৃষ্ঠা: ৪৬, ৪৭)
প্ৰশ্ন ৩: কাৰ দিনত 'স্বৰ্গনাৰায়ণ' উপাধিটো প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: চুহুংমুঙৰ দিনৰ পৰা এই উপাধি গ্ৰহণৰ প্ৰথা আৰম্ভ হয়। (পৃষ্ঠা: ৪৮)
প্ৰশ্ন ৪: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কিমান বছৰ ধৰি চলিছিল?
উত্তৰ: এই বিদ্ৰোহ প্ৰায় ৩৫ বছৰ কাল চলিছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৬)
প্ৰশ্ন ৫: গদাধৰ সিংহৰ নিৰ্দেশত কোনজন মহন্তক হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: গদাধৰ সিংহৰ নিৰ্দেশত বৈকুণ্ঠদেৱ মহন্তক হত্যা কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৮)
প্ৰশ্ন ৬: শাক্ত ধৰ্মৰ প্ৰচাৰক কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্যক কি নামেৰে জনা যায়?
উত্তৰ: তেওঁক 'পৰ্বতীয়া গোসাঁই' নামেৰে জনা যায়। (পৃষ্ঠা: ৪৯)
প্ৰশ্ন ৭: পাইক প্ৰথাত ৪ জনীয়া গোটৰ পৰা ৩ জনীয়া গোটলৈ কেতিয়া হ্ৰাস কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত পাইক গোটৰ সংখ্যা ৩ জনলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫০)
প্ৰশ্ন ৮: মোৱামৰীয়া মহন্তৰ পুত্ৰ গাগিনিয়ে ক’ত বৰভেটি সাজিছিল?
উত্তৰ: গাগিনিয়ে যোৰহাটৰ ওচৰৰ মালৌ পথাৰত বৰভেটি সাজিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫১)
প্ৰশ্ন ৯: কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা কোনখন সত্ৰৰ শিষ্য আছিল?
উত্তৰ: কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা দিহিং সত্ৰৰ শিষ্য আছিল। (পৃষ্ঠা: ৫১)
প্ৰশ্ন ১০: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহীসকলে পোনপ্ৰথমে কাক ৰজা পাতিছিল?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়াসকলে নাহৰখোৱাৰ পুত্ৰ ৰমাকান্তক ৰজা পাতিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৩)
প্ৰশ্ন ১১: ৰাঘৱ মৰাণক কোনে হত্যা কৰিছিল?
উত্তৰ: মণিপুৰী ৰাজকুঁৱৰী কুৰঙ্গনয়নীৰ সহায়ত আহোম সমৰ্থকসকলে ৰাঘৱ মৰাণক হত্যা কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৩)
প্ৰশ্ন ১২: গৌৰীনাথ সিংহই কাৰ বুদ্ধি আৰু বিক্ৰমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বুদ্ধি আৰু বিক্ৰমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৪)
প্ৰশ্ন ১৩: কেপ্তেইন থমাছ ওৱেলছ কেতিয়া অসমত উপস্থিত হৈছিল?
উত্তৰ: ওৱেলছ ১৭৯২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অসমত উপস্থিত হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৬)
প্ৰশ্ন ১৪: গৌৰীনাথ সিংহ আৰু ওৱেলছৰ মাজত বাণিজ্যিক চুক্তি কেতিয়া স্বাক্ষৰিত হৈছিল?
উত্তৰ: ১৭৯৩ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত এই চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৫)
প্ৰশ্ন ১৫: ওৱেলছক ঘূৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলজনৰ নাম কি?
উত্তৰ: ছাৰ জন ছোৰে (Sir John Shore) ওৱেলছক ঘূৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৬)
প্ৰশ্ন ১৬: ডফলা-বহতীয়াসকলক কোনে নেতৃত্ব দিছিল?
উত্তৰ: ফোপাই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ডফলা-বহতীয়াসকলক নেতৃত্ব দিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৭)
প্ৰশ্ন ১৭: মটক ৰাজ্য কেতিয়া স্থাপন কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮০৫ চনত মটক ৰাজ্য স্থাপন কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৭)
প্ৰশ্ন ১৮: মটক ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ক’ত আছিল?
উত্তৰ: মটক ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰ বা ৰাজধানী আছিল বেংমৰা (বৰ্তমানৰ তিনিচুকীয়া)। (পৃষ্ঠা: ৫৭, ৬০)
প্ৰশ্ন ১৯: ওৱেলছৰ মতে অসম আৰু বংগৰ মাজৰ বাণিজ্যৰ পৰা অসমে বছৰি কিমান শুল্ক পাইছিল?
উত্তৰ: বছৰি প্ৰায় ৯০,০০০ টকাৰ শুল্ক আদায় কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৬১)
প্ৰশ্ন ২০: আহোমৰ ৰাজধানী ৰংপুৰ নগৰৰ পৰিসীমা কিমান আছিল?
উত্তৰ: ৰংপুৰ নগৰৰ পৰিসীমা প্ৰায় ২০ মাইল আছিল। (পৃষ্ঠা: ৬২)
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন
তৃতীয় অধ্যায় ‘মোৱামৰীয়া গণ বিদ্রোহ’ৰ পৰা ২-৪ শাৰীৰ ২০টা অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:
প্ৰশ্ন ১: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে কিমান সময় ধৰি অসমক জোকাৰি গৈছিল?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে প্ৰায় ৩৫ বছৰ কাল (১৭৬৯ চনৰ পৰা ১৮০৫ চনলৈ) জুৰি অসমৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱনক জোকাৰি গৈছিল। এই বিদ্ৰোহ স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ দিনত আৰম্ভ হৈ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত অন্ত পৰিছিল।
প্ৰশ্ন ২: মায়ামৰা সত্ৰৰ জনপ্রিয়তাৰ এটা বিশেষ কাৰণ কি আছিল?
উত্তৰ: মায়ামৰা সত্ৰৰ জনপ্ৰিয়তাৰ এটা বিশেষ কাৰণ আছিল যে এই সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰসকল আছিল শূদ্ৰ সম্প্ৰদায়ভুক্ত। ইয়াৰ ফলত সমাজৰ নিম্ন বৰ্গৰ লোকসকলে এই সত্ৰত এক সুকীয়া মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৩: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক কিয় 'গণ বিদ্ৰোহ' বা 'গণ অভ্যুত্থান' বোলা হয়?
উত্তৰ: এই বিদ্ৰোহত অধিক সংখ্যক সাধাৰণ কৃষক, বৃত্তিধাৰী লোক আৰু অজস্ৰ সাধাৰণ প্ৰজাই যোগদান কৰিছিল। ই কোনো এজন ব্যক্তিৰ বিদ্ৰোহ নাছিল, বৰঞ্চ আহোম ৰাজশক্তিৰ বিৰুদ্ধে সাধাৰণ প্ৰজাৰ এক বিৰাট জাগৰণ আছিল।
প্ৰশ্ন ৪: স্বৰ্গদেউ প্ৰতাপ সিংহই মোৱামৰীয়া শিষ্য দুজনৰ পৰীক্ষা কেনেকৈ লৈছিল?
উত্তৰ: প্ৰতাপ সিংহই শিষ্য দুজনৰ ডিঙিৰ সমানকৈ দুখন চোকা তৰোৱাল বান্ধি এটা ঘোঁৰাত উঠাই চেকুৰাই দিছিল। তেওঁ ভাবিছিল শিষ্য দুজনে মৃত্যুৰ ভয়ত শিৰ নত কৰিব, কিন্তু দুয়োজনে শিৰশ্ছেদ গ্ৰহণ কৰিলে তথাপি মূৰ নোদোৱালে।
প্ৰশ্ন ৫: গদাধৰ সিংহই সত্ৰবোৰৰ ক্ষমতা কৰ্তন কৰিবলৈ কিয় উঠি-পৰি লাগিছিল?
উত্তৰ: পলাই ফুৰাৰ সময়ত গদাধৰ সিংহই সত্ৰবোৰৰ ক্ষমতা আৰু ৰাজসিক পৰম্পৰা দেখিছিল। তেওঁ পতিয়ন গৈছিল যে সত্ৰবোৰ আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰতে থকা একো একোখন সমান্তৰাল ৰাজ্য, যিটো ৰাজশক্তিৰ বাবে ভাবুকি আছিল।
প্ৰশ্ন ৬: ৰুদ্ৰসিংহই বামুণীয়া সত্ৰৰ প্ৰতি কেনে নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰ: ৰুদ্ৰসিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ কেশৱদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈ বামুণীয়া সত্ৰবোৰক বিশেষ মৰ্যাদা দিছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ ব্ৰাহ্মণ আৰু শূদ্ৰৰ মাজত বিভেদৰ বীজ সিঁচি মতান্তৰ বৃদ্ধি কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৭: 'পৰ্বতীয়া গোসাঁই' নামটো কেনেকৈ হৈছিল?
উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহই বংগৰ পৰা অহা শাক্ত ব্ৰাহ্মণ কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্যক নীলাচল পাহাৰত স্থাপন কৰিছিল। নীলাচল পাহাৰত থকাৰ বাবেই তেওঁ আৰু তেওঁৰ উত্তৰপুৰুষসকলক 'পৰ্বতীয়া গোসাঁই' নামেৰে জনা গৈছিল।
প্ৰশ্ন ৮: মোৱামৰীয়া শিষ্যসকল কি কি বৃত্তিত পাকৈত আছিল?
উত্তৰ: মোৱামৰীয়া শিষ্যসকল কুমাৰ, কমাৰ, চমাৰ আৰু খনিকৰ আদি বৃত্তিত পাকৈত আছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁলোকে যুদ্ধৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু হাতী ধৰা তথা প্ৰশিক্ষণ দিয়া কাৰ্যতো নিপুণ আছিল।
প্ৰশ্ন ৯: পাইক গোটৰ সংখ্যা হ্ৰাস হোৱাৰ ফলত মোৱামৰীয়াসকলৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পৰিছিল?
উত্তৰ: ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত পাইক গোট ৪ জনৰ পৰা ৩ জনলৈ হ্ৰাস কৰাত এজন পাইকৰ খাটনী বছৰেকত ৩ মাহৰ পৰা ৪ মাহলৈ বৃদ্ধি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত প্ৰতিজন পাইকৰ ওপৰত এমাহৰ অতিৰিক্ত শাৰীৰিক শ্ৰমৰ বোজা পৰিছিল।
প্ৰশ্ন ১০: মোৱামৰীয়াসকলে কেনেকৈ তেওঁলোকৰ শক্তিৰ প্ৰমাণ দিছিল?
উত্তৰ: মহন্ত অষ্টভুজৰ পুত্ৰ গাগিনিয়ে জনবল জানিবলৈ মালৌ পথাৰত এটা বৰভেটি সাজিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। প্ৰতিজন শিষ্যই মাথোঁ এচপৰা মাটি দি বিশাল বৰভেটি সাজি তেওঁলোকৰ জনশক্তি আৰু বিদ্ৰোহৰ ইংগিত দিছিল।
প্ৰশ্ন ১১: নাহৰখোৱা আৰু ৰাঘৱ নেওগৰ ওপৰত কীৰ্তিচন্দ্ৰই কেনে অত্যাচাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: ৰজাঘৰলৈ কৰ হিচাপে অনা হাতীটোৰ খুঁত উলিয়াই কীৰ্তিচন্দ্ৰই ৰাঘৱ নেওগক সৌকাৰে কোবাইছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আনজন নেতা নাহৰখোৱাৰ কাণ কাটি অপমানিত কৰি পঠিয়াইছিল।
প্ৰশ্ন ১২: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত আহোম ৰজা আৰু বিষয়াৰ অৱস্থা কি হৈছিল?
উত্তৰ: বিদ্ৰোহীসকলে ৰাজধানী দখল কৰি স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহক জয়দৌলত বন্দী কৰিছিল। কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা আৰু আন বহুতো বিষয়া-মন্ত্ৰীক হাতীশালত বন্দী কৰি থোৱা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ১৩: কুৰংগনয়নীয়ে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ অন্ত পেলোৱাত কেনেকৈ সহায় কৰিছিল?
উত্তৰ: মণিপুৰী ৰাজকুঁৱৰী কুৰংগনয়নীৰ সহায়ত আহোম সমৰ্থকসকলে মোৱামৰীয়াৰ প্ৰধান নেতা ৰাঘৱ মৰাণক হত্যা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতে ৰমাকান্তসহ অন্যান্য নেতাক হত্যা কৰি পুনৰ ৰাজধানী উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ১৪: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইক কিয় এজন মহান বিষয়া হিচাপে গণ্য কৰা হয়?
উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে তেওঁৰ বুদ্ধি আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠাৰে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰা ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল। তেওঁ 'পক্ষীয়ে পোৱালিক ডেউকাৰ আঁৰত ৰখাৰ দৰে' প্ৰজাক ৰক্ষা কৰি গাঁৱৰ মানুহক যুদ্ধৰ শিক্ষা দি বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে থিয় কৰাইছিল।
প্ৰশ্ন ১৫: সিন্ধুৰা হাজৰিকা আৰু বৈৰাগী ৰজা কোন আছিল?
উত্তৰ: সিন্ধুৰা হাজৰিকা আছিল নগাঁৱৰ এজন বিদ্ৰোহী নেতা যাৰ বাবে গৌৰীনাথ সিংহই গুৱাহাটীলৈ পলাইছিল। বৈৰাগী ৰজা আছিল কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়ৰ এজন নেতা যিয়ে গুৱাহাটীত স্বৰ্গদেউৰ আশ্ৰয়গৃহত জুই লগাই দিছিল।
প্ৰশ্ন ১৬: কেপ্তেইন ওৱেলছৰ অসম অভিযানৰ মূল উদ্দেশ্য কি আছিল?
উত্তৰ: এই অভিযানৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ বিষয়ে বিতং তথ্য সংগ্ৰহ কৰা আৰু বিদ্ৰোহ দমন কৰি আহোম ৰজাক পুনৰ সিংহাসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা। লগতে অসম আৰু বংগৰ মাজত বাণিজ্য সম্প্ৰসাৰণ কৰাটো তেওঁলোকৰ লক্ষ্য আছিল।
প্ৰশ্ন ১৭: ওৱেলছ আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ বাণিজ্য চুক্তিত কৰ (tax) সম্পৰ্কে কি কোৱা হৈছিল?
উত্তৰ: চুক্তিমতে অসমলৈ আমদানি আৰু ৰপ্তানি হোৱা সামগ্ৰীৰ ওপৰত ১০% কৰ ধাৰ্য কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ধান আৰু চাউলৰ ওপৰত কোনো ধৰণৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল।
প্ৰশ্ন ১৮: ছাৰ জন ছোৰৰ 'হস্তক্ষেপ বিৰোধী নীতি' কি আছিল?
উত্তৰ: এই নীতি অনুসৰি ইংৰাজ চৰকাৰে পৰৰাজ্যৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত হস্তক্ষেপ কৰাৰ বিৰোধী আছিল। এই নীতিৰ বাবেই গৌৰীনাথ সিংহৰ অনুৰোধ সত্ত্বেও কেপ্তেইন ওৱেলছে অসমৰ অভিযান আধাতে সামৰি উভতি গৈছিল।
প্ৰশ্ন ১৯: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে আহোম ৰাজ্যৰ সোণ আৰু লোৰ উৎপাদনত কেনে প্ৰভাৱ পেলাইছিল?
উত্তৰ: বিদ্ৰোহৰ ফলত বহুতো দক্ষ কাৰিকৰৰ মৃত্যু হোৱাত সোণ আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ (লো) উৎপাদন কমি গৈছিল। ইয়াৰ ফলত দেশৰ অৰ্থনীতি দুৰ্বল হৈছিল কাৰণ অসমৰ বাণিজ্য টকাতকৈ সোণ আৰু লোণৰ বিনিময়েৰেহে বেছি হৈছিল।
প্ৰশ্ন ২০: মটক ৰাজ্য স্থাপনৰ বাবে সৰ্বানন্দ আৰু আহোম চৰকাৰৰ মাজত কি চুক্তি হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮০৫ চনত হোৱা চুক্তিমতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দিহিঙৰ মাজৰ অংশত 'মটক ৰাজ্য' গঠন কৰা হয় আৰু সৰ্বানন্দক ইয়াৰ 'বৰসেনাপতি' পতা হয়। বিনিময়ত সৰ্বানন্দই আহোম ৰজাক বছৰি হাতীৰ দাঁত আৰু মুগাৰ কাপোৰ কৰ হিচাপে দিবলৈ মান্তি হৈছিল।
অতিৰিক্ত দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ
তৃতীয় অধ্যায় ‘মোৱামৰীয়া গণ বিদ্রোহ’ৰ পৰা পাঠ্যপুথিৰ তথ্যৰ ভিত্তিত ২০টা অতিৰিক্ত দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ পইণ্ট (point) আকাৰে তলত দিয়া হ’ল:
প্ৰশ্ন ১: মোৱামৰীয়াসকলৰ পৰিচয় দাঙি ধৰা।
উত্তৰ: মোৱামৰীয়াসকলৰ পৰিচয় তলত দিয়া ধৰণে বৰ্ণনা কৰিব পাৰি:
(i) মোৱামৰীয়া শব্দটো 'মায়ামৰা' শব্দৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি ধৰা হয়, যিখন এখন বৈষ্ণৱ সত্ৰ আছিল।
(ii) মায়ামৰা সত্ৰখন কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।
(iii) এই সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰসকল আছিল শূদ্ৰ সম্প্ৰদায়ৰ।
(iv) এই সত্ৰৰ শিষ্যসকলৰ মাজত মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক বেছি আছিল।
(v) ইয়াৰ উপৰি কছাৰী, চুতীয়া, আহোম আৰু কৈৱৰ্ত্তসকলৰ মাজতো এই সত্ৰ জনপ্ৰিয় আছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৬, ৪৭)
প্ৰশ্ন ২: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ আৰম্ভণিৰ পৰিস্থিতি কেনে আছিল?
উত্তৰ: বিদ্ৰোহৰ আৰম্ভণিৰ পৰিস্থিতি আছিল এনেধৰণৰ:
(i) কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাই মৰাণ নেতা ৰাঘৱ নেওগক সৌকাৰে কোবাইছিল।
(ii) আনজন নেতা নাহৰখোৱাৰ কাণ কাটি দি অপমান কৰিছিল।
(iii) এই অপমানিত নেতাদ্বয়ে গুৰুৰ ওচৰলৈ গৈ ৰাজদ্ৰোহ কৰাৰ অনুমতি বিচাৰিছিল।
(iv) মহন্তই উপযুক্ত সময় বুলি ভাবি শিষ্যসকলক ৰাজদ্ৰোহৰ অনুমতি দিছিল।
(v) ১৭৬৯ চনত প্ৰায় ৭০০০ সৈন্য গোটাই বিদ্ৰোহৰ শংখধ্বনি বজাইছিল। (পৃষ্ঠা: ৫১)
প্ৰশ্ন ৩: আহোম ৰজাসকলক 'স্বৰ্গদেউ' বুলি কোৱাৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: আহোম ৰজাসকলক স্বৰ্গদেউ বুলি কোৱাৰ অন্তৰালত থকা তথ্যসমূহ হ’ল:
(i) স্বৰ্গদেউ বুলি কোৱা প্ৰথাটো চুহুংমুঙৰ দিনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল।
(ii) এই সময়তে 'শ্ৰী শ্ৰী স্বৰ্গনাৰায়ণ মহাৰাজৰ জন্ম কথা' নামৰ বুৰঞ্জী লিখা হৈছিল।
(iii) ইয়াত আহোম ৰজাসকলক ইন্দ্ৰ দেৱতাৰ বংশধৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।
(iv) চুহুংমুঙে ৰজা হোৱাৰ পিছত প্ৰথমে 'স্বৰ্গনাৰায়ণ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।
(v) ইয়াৰ পিছৰ পৰাই সকলো আহোম ৰজাক স্বৰ্গদেউ বুলি জনা গৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৮)
প্ৰশ্ন ৪: মোৱামৰীয়া শিষ্যসকলৰ গুৰুভক্তিৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: শিষ্যসকলৰ অগাধ গুৰুভক্তিৰ উদাহৰণস্বৰূপে প্ৰতাপ সিংহৰ দিনৰ এটা ঘটনা উল্লেখ কৰিব পাৰি:
(i) প্ৰতাপ সিংহই মোৱামৰীয়া শিষ্যৰ গুৰুভক্তিক উপলুঙা কৰিবলৈ এজন শিষ্যক ঘোঁৰাত উঠাই দিছিল।
(ii) ঘোঁৰাটোৰ সন্মুখত ডিঙিৰ সমানকৈ দুখন চোকা তৰোৱাল বান্ধি থোৱা আছিল।
(iii) ৰজাই ভাবিছিল শিষ্যজনে মৃত্যুৰ ভয়ত মূৰ নোদোৱাই নোৱাৰিব।
(ii) কিন্তু শিষ্যজনে শিৰশ্ছেদ গ্ৰহণ কৰিলেও নিজৰ মূৰ নোদোৱালে।
(iii) এই ঘটনাই মোৱামৰীয়া মহন্তৰ আত্মবিশ্বাস আৰু সাহস দুগুণ বঢ়াইছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৮)
প্ৰশ্ন ৫: গদাধৰ সিংহৰ দিনত সত্ৰৰ প্ৰতি গ্ৰহণ কৰা দমন নীতিৰ কাৰণ কি আছিল?
উত্তৰ: গদাধৰ সিংহই দমন নীতি গ্ৰহণ কৰাৰ কাৰণসমূহ আছিল:
(i) তেওঁ ৰাজৰোষত পৰি পলাই ফুৰোঁতে সত্ৰাধিকাৰসকলৰ প্ৰতিষ্ঠা দেখিছিল।
(ii) তেওঁ দেখিছিল যে সত্ৰবোৰ আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰতে থকা সমান্তৰাল ৰাজ্যৰ দৰে।
(iii) তেওঁ সত্ৰাধিকাৰসকলৰ ক্ষমতা আৰু শক্তি দেখি তবধ মানিছিল।
(iv) সেয়ে ৰজা হৈয়ে তেওঁ সত্ৰৰ ক্ষমতা কৰ্তন কৰিবলৈ দমন নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল।
(v) বহু সত্ৰাধিকাৰক ধৰি আনি ৰাজ আদেশত অত্যাচাৰ চলোৱা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৯)
প্ৰশ্ন ৬: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ফলাফল কি আছিল?
উত্তৰ: বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ফলাফলসমূহ হ’ল:
(i) বিদ্ৰোহীসকলে ৰাজধানী দখল কৰি ৰজা লক্ষ্মী সিংহক জয়দৌলত বন্দী কৰিছিল।
(ii) নাহরখোৱাৰ পুত্ৰ ৰমাকান্তক বিদ্ৰোহীসকলে ৰজা পাতিছিল।
(iii) ৰাঘৱ মৰাণে বৰবৰুৱাৰ পদ দখল কৰিছিল।
(iv) আহোম ৰাজবিষয়াসকলক হত্যা কৰাৰ লগতে ৰজাঘৰীয়া সত্ৰৰ ওপৰত অত্যাচাৰ চলাইছিল।
(v) মাথোঁ ৫ মাহৰ পিছতে ৰাঘৱ মৰাণক হত্যা কৰি পুনৰ আহোম শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫২)
প্ৰশ্ন ৭: গৌৰীনাথ সিংহৰ দিনত দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বিদ্ৰোহৰ ঘটনাৰাজি চমুৱাই লিখা।
উত্তৰ: গৌৰীনাথ সিংহৰ দিনৰ বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণ হ’ল:
(i) দ্বিতীয়বাৰ বিদ্ৰোহীসকলে ৰজা গৌৰীনাথক হত্যা কৰিবলৈ ৰাজধানী আক্ৰমণ কৰিছিল।
(ii) ঘনশ্যাম বুঢ়াগোহাঁইৰ তৎপৰতাত তেতিয়া বিদ্ৰোহীসকলক খেদি পঠিওৱা হৈছিল।
(iii) ১৭৮৬ চনত তৃতীয় বিদ্ৰোহত ডফলা-বহতীয়াসকলৰ লগ হৈ বিদ্ৰোহীয়ে পুনৰ আক্ৰমণ কৰে।
(iv) ১৭৮৮ চনত উপায়হীন হৈ গৌৰীনাথ সিংহই ৰাজধানী এৰি গুৱাহাটীলৈ পলাই যায়।
(v) বিদ্ৰোহীসকলে ৰাজধানী দখল কৰি ভৰত সিংহক ৰজা পাতে। (পৃষ্ঠা: ৫২, ৫৩)
প্ৰশ্ন ৮: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে কেনেকৈ ৰাজ্যৰ প্ৰজাক ৰক্ষা কৰিছিল?
উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ ভূমিকা তলত দিয়া ধৰণে পইণ্ট কৰিব পাৰি:
(i) তেওঁ বুদ্ধিমত্তা আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠাৰে ৰাজ্যৰ বাকী থকা অংশ ৰক্ষা কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল।
(ii) যোৰহাটত আহোমৰ নতুন ৰাজধানী প্ৰতিষ্ঠা কৰি সৈন্যৰ কোঠ সাজিছিল।
(iii) তেওঁ গাঁৱৰ মানুহক যুদ্ধৰ শিক্ষা দি মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে ৰণলৈ পঠাইছিল।
(iv) তেওঁ পক্ষীয়ে পোৱালিক ডেউকাৰ আঁৰত ৰখাৰ দৰে প্ৰজাক ৰক্ষা কৰিছিল।
(v) বিদ্ৰোহৰ শেষত মটক ৰাজ্য গঠন কৰি বিদ্ৰোহীসকলক শান্ত কৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৩, ৫৭)
প্ৰশ্ন ৯: কেপ্তেইন ওৱেলছৰ অসম অভিযানৰ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য কি আছিল?
উত্তৰ: এই অভিযানৰ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যসমূহ আছিল:
(i) বৰকান্দাজ আৰু মোৱামৰীয়াৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰা।
(ii) আহোম স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহক পুনৰ ৰাজসিংহাসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা।
(iii) অসমৰ বিষয়ে বিতং খা-খবৰ আৰু তথ্যপাতি সংগ্ৰহ কৰা।
(iv) নামনি অসমৰ দৰঙীয়া ৰজা আৰু কামৰূপৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰি ৰাজ্য নিষ্কণ্টক কৰা।
(v) অসমত ব্ৰিটিছৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ পথ প্ৰশস্ত কৰা। (পৃষ্ঠা: ৫৪)
প্ৰশ্ন ১০: ওৱেলছ আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজত হোৱা বাণিজ্যিক চুক্তিৰ চৰ্তবোৰ কি আছিল?
উত্তৰ: ১৭৯৩ চনৰ এই চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ হ’ল:
(i) অসমলৈ আমদানি হোৱা সামগ্ৰীৰ ওপৰত ১০% কৰ ধাৰ্য কৰা হৈছিল।
(ii) অসমৰ পৰা ৰপ্তানি হোৱা সামগ্ৰীৰ ওপৰতো ১০% কৰ ধাৰ্য কৰা হৈছিল।
(iii) ধান আৰু চাউলৰ ওপৰত কোনো ধৰণৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল।
(iv) গুৱাহাটী আৰু কান্দাহাৰত দুটা শুল্ক চকী স্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।
(v) ব্ৰিটিছৰ অনুমতি অবিহনে আন কোনো ইউৰোপীয় বেপাৰীয়ে অসমত ব্যৱসায় কৰিব নোৱাৰিব। (পৃষ্ঠা: ৫৫)
প্ৰশ্ন ১১: ওৱেলছৰ অসম ত্যাগৰ কাৰণ আৰু ইয়াৰ পৰিণতি কি আছিল?
উত্তৰ: ওৱেলছে অসম এৰাৰ কাৰণ আৰু পৰিণতি হ’ল:
(i) নতুন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল ছাৰ জন ছোৰে পৰৰাজ্যত হস্তক্ষেপ বিৰোধী নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল।
(ii) এই নীতিৰ বাবেই ওৱেলছক অতি সোনকালে অসমৰ পৰা প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।
(iii) ১৭৯৪ চনৰ জুলাই মাহত ওৱেলছে সৈন্যসহ অসম ত্যাগ কৰিছিল।
(iv) ইয়াৰ পৰিণতি হিচাপে দেশত আকৌ অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল।
(v) মোৱামৰীয়াসকলে পুনৰ ৰংপুৰ দখল কৰিছিল আৰু ৰজাই ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৬)
প্ৰশ্ন ১২: স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত হোৱা বিদ্ৰোহসমূহৰ বিৱৰণ দিয়া।
উত্তৰ: কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনৰ বিদ্ৰোহসমূহ আছিল:
(i) ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰে ফোপাই নামৰ এজনৰ নেতৃত্বত ডফলা-বহতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ কৰিছিল।
(ii) উত্তৰ লক্ষীমপুৰত জাৱৰ নামৰ এজন ব্যক্তিৰ নেতৃত্বত বিদ্ৰোহ হৈছিল।
(iii) বেংমৰাত ভৰত সিংহৰ নেতৃত্বত চিংফৌ আৰু খামতিসকলে লগ লাগি বিদ্ৰোহ কৰিছিল।
(iv) ১৮০৫ চনত কাছাৰতো বিজয় বৰমুৰাগোহাঁইৰ নেতৃত্বত বিদ্ৰোহ হৈছিল।
(v) এই আটাইবোৰ বিদ্ৰোহ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ তৎপৰতাত দমন কৰা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৬, ৫৭)
প্ৰশ্ন ১৩: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ আৰ্থ-সামাজিক ফলাফলসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বিদ্ৰোহৰ আৰ্থ-সামাজিক প্ৰভাৱবোৰ হ’ল:
(i) দুয়োপক্ষৰ চূড়ান্ত আতিশয্যৰ ফলত সমগ্ৰ ৰাজ্যত প্ৰচণ্ড আকাল আৰু দুৰ্ভিক্ষই দেখা দিছিল।
(ii) ঘৰ-দুৱাৰ আৰু খেতিপথাৰ জ্বলাই দিয়াৰ ফলত দেশৰ উৎপাদন ব্যৱস্থা ধ্বংস হৈছিল।
(iii) সোণ আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ উৎপাদন বহুগুণে কমি গৈছিল।
(iv) লোণৰ বৰ আকাল হৈছিল আৰু ই অতিপাত দামী বস্তুত পৰিণত হৈছিল।
(v) সামাজিকভাৱে ব্ৰাহ্মণ্যবাদ আৰু বৈষ্ণৱ পন্থাৰ মাজত বিভেদ অধিক বৃদ্ধি পাইছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৩, ৬০, ৬১)
প্ৰশ্ন ১৪: মটক ৰাজ্য গঠনৰ চুক্তিত থকা চৰ্তসমূহ কি কি আছিল?
উত্তৰ: ১৮০৫ চনৰ মটক ৰাজ্য গঠনৰ চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ হ’ল:
(i) ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দিহিঙৰ মাজৰ ভূ-খণ্ডক লৈ 'মটক ৰাজ্য' গঠন কৰা হয়।
(ii) সৰ্বানন্দক ইয়াৰ কৰতলীয়া শাসক বা 'বৰসেনাপতি' নিযুক্ত কৰা হয়।
(iii) ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বেংমৰা (বৰ্তমানৰ তিনিচুকীয়া)ক নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
(iv) সৰ্বানন্দই আহোম ৰজাক বছৰি হাতীৰ দাঁত আৰু মুগাৰ কাপোৰ কৰ হিচাপে দিবলৈ সন্মত হৈছিল।
(v) ইয়াৰ বিনিময়ত মৰাণসকলে আহোমৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ নকৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৭, ৬০)
প্ৰশ্ন ১৫: কেপ্তেইন ওৱেলছৰ টোকাত অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বিষয়ে কি বৰ্ণনা আছে?
উত্তৰ: ওৱেলছৰ টোকাৰ বৰ্ণনা অনুসৰি:
(i) অসমত যথেষ্ট পৰিমাণে ধান উৎপন্ন হৈছিল।
(ii) অন্যান্য কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ভিতৰত সৰিয়হ, কুঁহিয়াৰ, আদা, তামোল-পাণ আদি প্ৰধান আছিল।
(iii) অসমত উৎপাদিত নীল, লা, লো আৰু সোণৰ কথাও তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল।
(iv) অসম আৰু বংগৰ বাণিজ্যৰ পৰা অসমে বছৰি প্ৰায় ৯০,০০০ টকা শুল্ক আদায় কৰিছিল।
(v) তেওঁৰ মতে অসম এখন অত্যন্ত ঐশ্বৰ্যশালী দেশ আছিল। (পৃষ্ঠা: ৬১, ৬২)
প্ৰশ্ন ১৬: ওৱেলছে গুৱাহাটী নগৰৰ সামৰিক গুৰুত্ব কেনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল?
উত্তৰ: গুৱাহাটী নগৰৰ সামৰিক বৰ্ণনা এনেধৰণৰ:
(i) গুৱাহাটী এখন আহল-বহল আৰু জনবহুল নগৰ আছিল।
(ii) নগৰখন ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ দুয়োপাৰ জুৰি বিস্তৃত হৈ আছিল।
(iii) নদীৰ পাৰত থকা এটা গড়ত ১১৩ টা কামান আছিল।
(iv) এই কামানবোৰৰ ভিতৰত তিনিটা ইউৰোপত তৈয়াৰী আছিল।
(v) তাত এটা ডাঙৰ পকী ঘৰ আছিল য’ত আটাইবোৰ সৈন্য একেলগে থাকিব পাৰিছিল। (পৃষ্ঠা: ৬১, ৬২)
প্ৰশ্ন ১৭: আহোম ৰজাসকলে মায়ামৰা সত্ৰৰ শক্তিৰ উত্থানক কিয় ভয় কৰিছিল?
উত্তৰ: আহোম ৰজাসকলে মায়ামৰা সত্ৰক ভয় কৰাৰ কাৰণসমূহ হ’ল:
(i) মায়ামৰা সত্ৰত শিষ্যৰ সংখ্যা দিনক দিনে বাঢ়ি গৈছিল।
(ii) এই বৰ্ধিত শিষ্য সংখ্যাই মহন্তসকলৰ শক্তিৰ উত্থানত সহায় কৰিছিল।
(iii) সত্ৰাধিকাৰসকলে নিজকে মহাশক্তিশালী আৰু স্বৰ্গদেউৰ সৈতেও তুলনা কৰিবলৈ লৈছিল।
(iv) গদাধৰ সিংহই সত্ৰবোৰক ৰাজ্যৰ ভিতৰতে থকা সমান্তৰাল ৰাজ্য বুলি ভাবিছিল।
(v) গুৰুৰ প্ৰতি শিষ্যসকলৰ অগাধ ভক্তি আছিল আৰু তেওঁলোকে ৰজাক মানিবলৈ অনিচ্ছুক হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৪৭, ৪৯)
প্ৰশ্ন ১৮: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম ৰাজ্যত কেনে ধৰণৰ অপশাসন চলিছিল?
উত্তৰ: অপশাসনৰ চৰিত্ৰসমূহ আছিল:
(i) ৰজাৰ দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ মন্ত্ৰী-আমোলাসকল অধিক শক্তিশালী হৈ উঠিছিল।
(ii) কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ দৰে বিষয়াই ব্যক্তিগত আখেজ পূৰাবলৈ বিচাৰিছিল।
(iii) উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ মাজত ক্ষমতা লাভৰ বাবে অবাঞ্ছিত প্ৰতিযোগিতা চলিছিল।
(iv) বেছিভাগ বিষয়াই দেশৰ উন্নতিৰ সলনি ব্যক্তিগত স্বাৰ্থত কাম কৰিবলৈ লৈছিল।
(v) ৰজাঘৰীয়া বিষয়াৰ এই স্বেচ্ছাছাৰী আচৰণে প্ৰজাক বিদ্ৰোহী কৰি তুলিছিল। (পৃষ্ঠা: ৫১, ৫৮, ৬০)
প্ৰশ্ন ১৯: ওৱেলছৰ বিৱৰণত সেই সময়ৰ অসমৰ অৰ্থনৈতিক দুৰৱস্থাৰ কি ছবি ফুটি উঠিছিল?
উত্তৰ: ওৱেলছৰ বিৱৰণ অনুসৰি অৰ্থনৈতিক ছবিখন আছিল এনেকুৱা:
(i) দেশত টকাৰ নাটনি আছিল আৰু টকাৰ নাটনিত সাধাৰণ মানুহে ভুগিছিল।
(ii) বস্তুৰ বেচা-কিনাৰ বাবে বজাৰৰ ব্যৱস্থা নাছিল।
(iii) বেহা-বেপাৰৰ বাবে সোণ আৰু নিমখহে মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
(iv) চাউল বা ধান কেতিয়াও বিক্ৰী কৰা নহৈছিল।
(v) ধান উৎপন্ন হ’লেও সাধাৰণ মানুহৰ ক্ৰয় ক্ষমতা বহুত কম আছিল। (পৃষ্ঠা: ৬২)
প্ৰশ্ন ২০: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে আহোম ৰাজবংশৰ পতনৰ পথ কেনেকৈ প্ৰশস্ত কৰিলে?
উত্তৰ: পতনৰ কাৰণসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
(i) দীঘলীয়া গৃহযুদ্ধই আহোম শাসনতন্ত্ৰক সম্পূৰ্ণৰূপে দুৰ্বল কৰি পেলাইছিল।
(ii) বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ ব্যৰ্থ হোৱাত বৈদেশিক শক্তিৰ (ব্ৰিটিছ) সাহায্য ল’ব লগা হৈছিল।
(iii) ওৱেলছৰ অভিযানে ব্ৰিটিছক অসমৰ বিষয়ে সকলো গোপন তথ্য জানিবলৈ সহায় কৰিছিল।
(iv) বিদ্ৰোহৰ ফলত দেশত সামাজিক বিচ্ছিন্নতা আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল।
(v) এই সুযোগ গ্ৰহণ কৰি পৰৱৰ্তী সময়ত মানৰ আক্ৰমণ আৰু ব্ৰিটিছৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। (পৃষ্ঠা: ৫৮, ৫৯, ৬০)
অধ্যায়ৰ সাৰাংশ
প্ৰথম অধ্যায় ‘মোৱামৰীয়া গণ বিদ্রোহ’ৰ সম্পূৰ্ণ সাৰাংশ পাঠ্যপুথিৰ তথ্য অনুসৰি তলত দিয়া হ’ল:
১. মোৱামৰীয়াসকলৰ পৰিচয় আৰু উত্থান :
• মোৱামৰীয়া শব্দটো 'মায়ামৰা' নামৰ এখন বৈষ্ণৱ সত্ৰৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে।
• মায়ামৰা সত্ৰ কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ইয়াৰ সত্ৰাধিকাৰসকল শূদ্ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।
• মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল এই সত্ৰৰ মুখ্য শিষ্য আছিল যদিও চুতীয়া, আহোম, কছাৰী আৰু কৈৱৰ্ত্তসকলৰ মাজতো ই জনপ্ৰিয় আছিল।
• শিষ্যসকলৰ অগাধ গুৰুভক্তি আৰু বৰ্ধিত শক্তিৰ বাবে আহোম ৰাজশক্তিৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সংঘাত আৰম্ভ হৈছিল।
২. বিদ্ৰোহৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ :
• ধাৰাবাহিক নিৰ্যাতন: আহোম ৰজাসকলে বিভিন্ন সময়ত মোৱামৰীয়া মহন্তসকলক হত্যা আৰু অপমান কৰিছিল, যেনে— গুৰু নিত্যানন্দদেৱ আৰু বৈকুণ্ঠদেৱৰ হত্যা।
• ধৰ্মীয় নীতি: বৰৰজা ফুলেশ্বৰীৰ নিৰ্দেশত মোৱামৰীয়া মহন্তক জোৰকৈ বলিৰ তেজৰ ফোঁট ল’বলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল।
• পাইক প্ৰথাৰ শোষণ: ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত পাইকৰ খাটনী বছৰত ৩ মাহৰ পৰা ৪ মাহলৈ বৃদ্ধি কৰাত সাধাৰণ প্ৰজাৰ ওপৰত অতিৰিক্ত বোজা পৰিছিল।
• তাৎক্ষণিক কাৰণ: কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাই মৰাণ নেতা ৰাঘৱ নেওগক প্ৰহাৰ আৰু নাহৰখোৱাৰ কাণ কাটি কৰা অপমানে বিদ্ৰোহৰ সূত্ৰপাত কৰিছিল।
৩. বিদ্ৰোহৰ ঘটনাপ্ৰবাহ :
• প্ৰথম পৰ্যায় (১৭৬৯): বিদ্ৰোহীয়ে ৰাজধানী দখল কৰি লক্ষ্মী সিংহক বন্দী কৰে আৰু ৰমাকান্তক ৰজা পাতে。 পিছলৈ কুৰঙ্গনয়নীৰ সহায়ত ৰাঘৱ মৰাণক হত্যা কৰি পুনৰ আহোম শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।
• দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰ্যায়: গৌৰীনাথ সিংহৰ দিনত বিদ্ৰোহ পুনৰ তীব্ৰ হয় আৰু ৰজাই গুৱাহাটীলৈ পলাই যাবলগীয়া হয়। বিদ্ৰোহীয়ে ভৰত সিংহক ৰজা পাতিছিল।
• ব্ৰিটিছৰ আগমন: বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ গৌৰীনাথ সিংহই সহায় বিচৰাত ১৭৯২ চনত কেপ্তেইন ওৱেলছ অসমলৈ আহে। তেওঁ ১৭৯৩ চনত এখন বাণিজ্যিক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।
৪. বিদ্ৰোহৰ ফলাফল :
• ৰাজনৈতিক: আহোম শাসনতন্ত্ৰ সম্পূৰ্ণৰূপে দুৰ্বল হৈ পৰে আৰু ই অসমত ব্ৰিটিছৰ আধিপত্যৰ পথ মুকলি কৰে।
• আৰ্থ-সামাজিক: দীঘলীয়া গৃহযুদ্ধৰ ফলত দেশত প্ৰচণ্ড আকাল আৰু দুৰ্ভিক্ষই দেখা দিছিল। দক্ষ কাৰিকৰৰ মৃত্যু হোৱাত সোণ আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ উৎপাদন কমি গৈছিল।
• মটক ৰাজ্য গঠন: ১৮০৫ চনত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আৰু সৰ্বানন্দৰ মাজত হোৱা চুক্তি অনুসৰি বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বতন্ত্ৰ 'মটক ৰাজ্য' গঠন কৰা হয়।
৫. কেপ্তেইন ওৱেলছৰ বিৱৰণ :
• ওৱেলছে অসমৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বাবে কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ স্বেচ্ছাচাৰিতাক জগৰীয়া কৰিছিল।
• তেওঁ অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ যেনে— সোণ, লা, লোণ আৰু কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ এক বিতং বিৱৰণ দিছিল।
• সেই সময়ত টকাৰ নাটনি আছিল আৰু বেহা-বেপাৰৰ মাধ্যম হিচাপে সোণ আৰু নিমখ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
তৃতীয় অধ্যায়টোৰ প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সাৰাংশ ইয়াতেই সমাপ্ত হ’ল। এই অধ্যায়ৰ বিষয়ে আৰু কিবা সহায় (Help) লাগিলে মন্তব্য (Comment) কৰি জনাব। নহ’লে তৃতীয় অধ্যায়টো (Chapter 4) পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে।
Updated on 28th February 2026By :- J.A.C (B.Sc Honours | Web/App Developer.)
.jpg)
0 Comments