জীৱজগত - অধ্যায় ১ - নতুন বিজ্ঞান - ষষ্ঠম শ্ৰেণী (অসম জাতীয় বিদ্যালয়)

 (AJB)

Assam Jatiya Bidyalay

Class : VI

Subject : Science 

Medium : Assamese

Chapter : 1

জীৱজগত

The living world 

অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নাৱলী :

​প্ৰশ্ন ১: খালী ঠাই পূৰ কৰা:

(a) আমি উশাহত _____ গেছ বায়ুৰ পৰা গ্ৰহণ কৰোঁ।

উত্তৰ: আমি উশাহত অক্সিজেন গেছ বায়ুৰ পৰা গ্ৰহণ কৰোঁ।

​(b) কুকুৰাৰ পোৱালি _____ পৰা ওপজে।

উত্তৰ: কুকুৰৰ পোৱালি কণীৰ পৰা ওপজে।

​(c) উদ্ভিদে _____ পদ্ধতিৰে নিজৰ খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে।

উত্তৰ: উদ্ভিদে সালোকসংশ্লেষণ পদ্ধতিৰে নিজৰ খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে।

প্ৰশ্ন ২: শুদ্ধ উত্তৰ বাছি উলিওৱা।

a) লাজুকীলতাই কি উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনায়।

(i) পোহৰ 

(ii) তাপ

(iii) স্পৰ্শ 

উত্তৰ: iii) স্পৰ্শ

b) পৰিৱেশৰ জৈৱিক উপাদান হ'ল।

(i) বায়ু

(ii) পানী 

(iii) উদ্ভিদ 

উত্তৰ: iii) উদ্ভিদ

⚠️ Warning :

অসমীয়া মাধ্যমৰ কিতাপৰ এই প্ৰশ্নটোত ভুল আছে।

c) প্ৰাণীৰ দেহত উৎপন্ন হোৱা অলাগতিয়াল বস্তু ওলাই যোৱা পদ্ধতি হ'ল:

(i) পাচন

(ii) শ্বসন 

(iii) ৰেচন

উত্তৰ: iii) ৰেচন

প্ৰশ্ন ৩: পোৱালি জগাই বংশবৃদ্ধি কৰা দুবিধ প্ৰাণীৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: পোৱালি জগাই বংশবৃদ্ধি কৰা দুবিধ প্ৰাণীৰ নাম হ'ল— গৰু আৰু কুকুৰ।

Note :

প্ৰশ্নটোত যিহেতু 'পোৱালি জগাই' বুলি স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে, সেয়েহে আপুনি কেৱল যিবোৰ প্ৰাণীয়ে কণী নপৰাকৈ পোনপটীয়াকৈ পোৱালি জগায় সেইবোৰ প্ৰাণীৰ নাম লিখিব লাগিব। 

প্ৰশ্ন ৪: উদ্দীপক কাক বোলে?

উত্তৰ: স্পৰ্শ, অতিপাত গৰম বা ঠাণ্ডা, অতি উজ্জ্বল পোহৰ— এইবোৰক উদ্দীপক বোলে।

প্ৰশ্ন ৫: জীৱৰ উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা দুটা উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: জীৱৰ উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা দুটা উদাহৰণ হ'ল—

(i) চকুৰ ওপৰত হঠাত উজ্জ্বল পোহৰ পৰিলে চকু দুটা মুদি দিয়া।

(ii) লাজুকীলতা উদ্ভিদৰ পাত চুই দিলে জাপ খাই যোৱা।

প্ৰশ্ন ৬: জীৱ আৰু জড়ৰ চাৰিটা পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰ: জীৱ আৰু জড়ৰ চাৰিটা পাৰ্থক্য হ'ল—

(i) জীৱৰ বৃদ্ধি হয়, কিন্তু জড়ৰ বৃদ্ধি নহয়।

(ii) জীৱই বংশবৃদ্ধি কৰিব পাৰে, কিন্তু জড়ই নোৱাৰে।

(iii) জীৱক জীয়াই থাকিবলৈ খাদ্যৰ প্ৰয়োজন, কিন্তু জড়ক নালাগে।

(iv) জীৱই উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনায়, কিন্তু জড়ই নজনায়।

প্ৰশ্ন ৭: উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ মাজৰ দুটা পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰ: উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ মাজৰ দুটা পাৰ্থক্য হ'ল—

(i) সেউজীয়া উদ্ভিদে নিজৰ খাদ্য নিজে প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে, কিন্তু প্ৰাণীয়ে নোৱাৰে।

(ii) উদ্ভিদৰ কেৱল অংগৰ সঞ্চালন বা চলন হয়, কিন্তু প্ৰাণীৰ চলন আৰু গমন দুয়োটাই হয়।

প্ৰশ্ন ৮: ৰেচনৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি?

উত্তৰ: জীৱই গ্ৰহণ কৰা খাদ্যৰ এটা অংশ শৰীৰত ব্যৱহাৰ হোৱাৰ পিছত বাকী অংশ অলাগতিয়াল আৰু বিষাক্ত পদাৰ্থলৈ পৰিবৰ্তিত হয়। এই ক্ষতিকাৰক দ্ৰব্যসমূহ শৰীৰৰ পৰা আঁতৰাই পঠিয়াবলৈ ৰেচনৰ প্ৰয়োজন।

প্ৰশ্ন ৯: আন্ধাৰত গছৰ বৃদ্ধি নহয় কিয়?

উত্তৰ: উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিৰ বাবে পোহৰৰ প্ৰয়োজন। পোহৰ নহ’লে উদ্ভিদে সালোকসংশ্লেষণ কৰিব নোৱাৰে, সেয়েহে স্বাভাৱিকতে আন্ধাৰত গছৰ বৃদ্ধি নহয়।

প্ৰশ্ন ১০: জীৱ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: পৃথিৱীৰ যিবোৰ উপাদানৰ বৃদ্ধি আৰু বংশবৃদ্ধি হয়, সেইবোৰক জীৱ বোলে।

প্ৰশ্ন ১১: জীৱৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।

উত্তৰ: জীৱৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল—

(i) সকলো জীৱকে খাদ্যৰ প্ৰয়োজন।

(ii) জীৱৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ হয়।

(iii) জীৱই শ্বসন কাৰ্য সম্পন্ন কৰে।

(iv) জীৱই উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনায়।

(v) জীৱই অলাগতিয়াল বস্তু বৰ্জন কৰে।

(vi) জীৱই নিজৰ নিচিনা জীৱৰ জন্ম দি বংশবৃদ্ধি কৰে।

প্ৰশ্ন ১২: আমাৰ চৌপাশ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: আমাৰ চৌপাশ বা পৰিৱেশ বুলিলে জীৱটোৰ চাৰিওকাষে থকা জৈৱিক আৰু অজৈৱিক পদাৰ্থৰ সমষ্টিক বুজায়।

প্ৰশ্ন ১৩: পৰিৱেশৰ উপাদান কেইপ্ৰকাৰৰ?

উত্তৰ: পৰিৱেশৰ উপাদান প্ৰধানকৈ দুই প্ৰকাৰৰ— জৈৱিক উপাদান আৰু অজৈৱিক উপাদান।

প্ৰশ্ন ১৪: পাঠটোত থকা ইংৰাজী প্ৰতিশব্দসমূহৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।

উত্তৰ: পাঠটোত থকা কিছুমান ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ হ'ল—

(i) বৃদ্ধি — Growth

(ii) বংশবৃদ্ধি — Reproduction

(iii) পৰিৱেশ — Environment

(iv) জৈৱিক উপাদান — Biotic component

(v) অজৈৱিক উপাদান — Abiotic component

(vi) শক্তি — Energy

(vii) সালোক-সংশ্লেষণ — Photosynthesis

(viii) শ্বসন — Respiration

(ix) উদ্দীপক — Stimulant

(x) ৰেচন ক্ৰিয়া — Excretion

(xi) চলন — Movement

(xii) গমন — Locomotion

​ভাবি চোৱাচোন :

ষষ্ঠম শ্ৰেণীৰ 'নতুন বিজ্ঞান' কিতাপৰ অধ্যায় ১ 'জীৱজগত' ৰ মূল বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি 'ভাবি চোৱাচোন' বাকচৰ এই প্ৰশ্ন দুটাৰ সম্ভাব্য উত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

​প্ৰশ্ন ১: জীৱৰ বংশবৃদ্ধি নহ’লে কি হ’লহেঁতেন বাৰু !

উত্তৰ: জীৱৰ বংশবৃদ্ধি নহ’লে পৃথিৱীৰ পৰা এটা সময়ত জীৱজগত সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত হৈ গ’লহেঁতেন। কাৰণ বংশবৃদ্ধি হ’লেহে পুৰণি জীৱৰ মৃত্যুৰ পাছত নতুন প্ৰজন্মই পৃথিৱীত সেই জীৱটোৰ অস্তিত্ব বজাই ৰাখে। বংশবৃদ্ধি নহ’লে কোনো নতুন জীৱৰ জন্ম নহ’ব আৰু পৃথিৱীখন জীৱহীন হৈ কেৱল জড় পদাৰ্থৰ থলী হৈ পৰিব।

OR

উত্তৰ: 

(i) জীৱজগত সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত হৈ যাব । 

(ii) কোনো নতুন জীৱৰ জন্ম নহ’ব। 

(iii) পৃথিৱীখন জীৱহীন হৈ কেৱল জড় পদাৰ্থৰ থলী হৈ পৰিব।

​প্ৰশ্ন ২: পৃথিৱীৰ পৰা উদ্ভিদ নোহোৱা হ’লে কি হ’ব বাৰু !

উত্তৰ: পৃথিৱীৰ পৰা উদ্ভিদ নোহোৱা হ’লে মানুহ তথা কোনো প্ৰাণীয়েই জীয়াই থাকিব নোৱাৰিব। ইয়াৰ ঘাই কাৰণ দুটা—

(i) খাদ্যৰ অভাৱ: প্ৰাণীয়ে খাদ্যৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে উদ্ভিদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। উদ্ভিদ নাথাকিলে খাদ্যৰ নাটনি হ’ব।

(ii) অক্সিজেনৰ অভাৱ: উদ্ভিদে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে বায়ুমণ্ডললৈ অক্সিজেন এৰি দিয়ে। উদ্ভিদ নোহোৱা হ’লে আমি উশাহ ল’বলৈ অক্সিজেন নাপাম আৰু প্ৰাণীজগত ধ্বংস হৈ পৰিব।

OR

উত্তৰ :

(i) খাদ্যৰ নাটনি হ’ব। কাৰণ—প্ৰাণীয়ে খাদ্যৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে উদ্ভিদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

(ii) আমি উশাহ ল’বলৈ অক্সিজেন নাপাম আৰু প্ৰাণীজগত ধ্বংস হৈ পৰিব। কাৰণ— উদ্ভিদে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে বায়ুমণ্ডললৈ অক্সিজেন দিয়ে।

অধ্যায়ৰ সাৰাংশ: 

ষষ্ঠম শ্ৰেণীৰ 'নতুন বিজ্ঞান' কিতাপৰ অধ্যায় ১ 'জীৱজগত' ৰ মূল বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অধ্যায়টোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাৰাংশ তলত আগবঢ়োৱা হ’ল:

​১. জীৱ আৰু জড়: 

পৃথিৱীখন মূলত: দুবিধ উপাদানেৰে গঠিত— জীৱ আৰু জড়। যিবোৰ উপাদানৰ বৃদ্ধি আৰু বংশবৃদ্ধি হয়, সেইবোৰেই হ'ল জীৱ (যেনে— মানুহ, গৰু, গছ আদি)। আনহাতে, যিবোৰৰ বৃদ্ধি বা বংশবৃদ্ধি নহয়, সেইবোৰ হ'ল জড় (যেনে— শিলগুটি, চকী-মেজ আদি)।

​২. পৰিৱেশৰ উপাদান: 

পৰিৱেশৰ উপাদানসমূহক দুটা ভাগত ভগাব পাৰি—

​জৈৱিক উপাদান: আমাৰ চাৰিওফালে থকা সকলো জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদ।

​অজৈৱিক উপাদান: বায়ু, পানী, মাটি আৰু সূৰ্যৰ পোহৰ আদি।

​৩. জীৱৰ ধৰ্ম বা বৈশিষ্ট্য:

​খাদ্যৰ প্ৰয়োজন: জীয়াই থাকিবলৈ আৰু শক্তি লাভৰ বাবে সকলো জীৱকে খাদ্যৰ প্ৰয়োজন। উদ্ভিদে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰে নিজৰ খাদ্য নিজে প্ৰস্তুত কৰে, কিন্তু প্ৰাণীয়ে খাদ্যৰ বাবে উদ্ভিদ বা আন জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

​বৃদ্ধি আৰু বিকাশ: জন্মৰ পিছত সকলো জীৱৰে শৰীৰৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ ঘটে।

​শ্বসন: সকলো জীৱই উশাহ-নিশাহ লয়। শ্বসনৰ জৰিয়তে জীৱই গ্ৰহণ কৰা খাদ্যৰ পৰা শক্তি লাভ কৰে।

​উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি: স্পৰ্শ, তাপ বা পোহৰৰ দৰে উদ্দীপকৰ প্ৰতি জীৱই সঁহাৰি জনায় (যেনে— লাজুকীলতাৰ পাত চুই দিলে জাপ খাই যোৱা)।

​ৰেচন: শৰীৰৰ অলাগতিয়াল আৰু বিষাক্ত পদাৰ্থসমূহ বৰ্জন কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোৱেই হ'ল ৰেচন।

​বংশবৃদ্ধি: জীৱই নিজৰ নিচিনা নতুন জীৱৰ জন্ম দি পৃথিৱীত নিজৰ অস্তিত্ব বজাই ৰাখে।

​৪. উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ পাৰ্থক্য:

প্ৰাণীয়ে এঠাইৰ পৰা আন এঠাইলৈ লৰচৰ কৰিব পাৰে (গমন), কিন্তু উদ্ভিদ এঠাইতে স্থিৰ হৈ থাকে। উদ্ভিদৰ কেৱল অংগৰ সঞ্চালন (চলন) হে দেখা যায়। তদুপৰি, উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিৰ বাবে পানী, খনিজ লৱণ, কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড আৰু পোহৰৰ একান্ত প্ৰয়োজন।

অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন :

ষষ্ঠম শ্ৰেণীৰ 'নতুন বিজ্ঞান' কিতাপৰ অধ্যায় ১ 'জীৱজগত' ৰ মূল বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কিছুমান অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ তলত আগবঢ়োৱা হ’ল :

প্ৰশ্ন ১: পৃথিৱীখন মূলত: কেইবিধ উপাদানৰ দ্বাৰা গঠিত আৰু কি কি?

উত্তৰ: পৃথিৱীখন মূলত: দুবিধ উপাদানেৰে গঠিত। সেইবোৰ হ'ল—

(i) জীৱ (living things)

(ii) জড় (non-living things)

প্ৰশ্ন ২: জীৱ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: যিবোৰ উপাদানৰ বৃদ্ধি আৰু বংশবৃদ্ধি হয়, সেইবোৰক জীৱ বোলে।

প্ৰশ্ন ৩: জড় কাক বোলে?

উত্তৰ: যিবোৰ উপাদানৰ বৃদ্ধি আৰু বংশবৃদ্ধি নহয়, সেইবোৰক জড় বোলে।

প্ৰশ্ন ৪: বৃদ্ধি (growth) আৰু বংশবৃদ্ধি (reproduction) বুলিলে কি বুজায়?

উত্তৰ: সৰুৰ পৰা ডাঙৰ হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোৱেই হ'ল বৃদ্ধি। আনহাতে, নতুন প্ৰাণী বা উদ্ভিদৰ জন্ম দিয়া প্ৰক্ৰিয়াটোৱেই হ'ল বংশবৃদ্ধি।

প্ৰশ্ন ৫: পৰিৱেশৰ উপাদানসমূহ প্ৰধানকৈ কেই প্ৰকাৰৰ আৰু কি কি?

উত্তৰ: পৰিৱেশৰ উপাদানসমূহ প্ৰধানকৈ দুই প্ৰকাৰৰ—

(i) জৈৱিক উপাদান (biotic component)

(ii) অজৈৱিক উপাদান (abiotic)

​প্ৰশ্ন ৬: জৈৱিক উপাদান বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: আমাৰ চাৰিওকাষে থকা বিভিন্ন জীৱ-জন্তু, উদ্ভিদ আদিবোৰেই হ'ল জৈৱিক উপাদান।

​প্ৰশ্ন ৭: অজৈৱিক উপাদানৰ কেইটামান উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: অজৈৱিক উপাদানৰ উদাহৰণ হ'ল— বায়ু, পানী আৰু সূৰ্যৰ পোহৰ।

​প্ৰশ্ন ৮: জীৱক শক্তিৰ বাবে কিহৰ প্ৰয়োজন? জীৱই এই শক্তি ক’ৰ পৰা আহৰণ কৰে?

উত্তৰ: জীয়াই থাকিবলৈ জীৱক শক্তিৰ প্ৰয়োজন। জীৱই এই শক্তি খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰে।

​প্ৰশ্ন ৯: উদ্ভিদে কি প্ৰক্ৰিয়াৰে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে?

উত্তৰ: উদ্ভিদে সালোক-সংশ্লেষণ (photosynthesis) প্ৰক্ৰিয়াৰে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি লয়।

​প্ৰশ্ন ১০: প্ৰাণীয়ে খাদ্যৰ বাবে কাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?

উত্তৰ: প্ৰাণীয়ে খাদ্যৰ বাবে উদ্ভিদ তথা আন জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

প্ৰশ্ন ১১: শ্বসন (respiration) বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: শ্বসন হ’ল জীৱৰ দেহত শক্তি উৎপন্ন হোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শ্বসনৰ ফলত জীৱই গ্ৰহণ কৰা খাদ্যৰ পৰা শক্তি লাভ কৰে।

​প্ৰশ্ন ১২: উশাহ আৰু নিশাহৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: উশাহত আমি বায়ু শৰীৰৰ ভিতৰলৈ নিওঁ আৰু আমাৰ দেহে বায়ুৰ পৰা অক্সিজেন গ্ৰহণ কৰে। আনহাতে, নিশাহত আমি দেহৰ পৰা বায়ু এৰি দিওঁ, যি বায়ুত কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড বেছি থাকে আৰু অক্সিজেন কম থাকে।

​প্ৰশ্ন ১৩: উদ্ভিদে কেনেকৈ শ্বসন কাৰ্য সম্পাদন কৰে?

উত্তৰ: উদ্ভিদে পাতত থকা ক্ষুদ্ৰ ছিদ্ৰৰ সহায়ত শ্বসন বা শ্বাস-প্ৰশ্বাস প্ৰক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।

​প্ৰশ্ন ১৪: উদ্দীপক (stimulant) কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: স্পৰ্শ, অতিপাত গৰম বা ঠাণ্ডা, অতি উজ্জ্বল পোহৰ— এইবোৰক উদ্দীপক বোলে। এইবোৰৰ প্ৰতি আমি সঁহাৰি জনাওঁ।

প্ৰশ্ন ১৫: উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা উদ্ভিদৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: লাজুকীলতা নামৰ উদ্ভিদবিধ উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা উদ্ভিদৰ এটা উদাহৰণ। ইয়াৰ পাত চুই দিয়াৰ লগে লগেই জাপ খাই যায়।

​প্ৰশ্ন ১৬: ৰেচন ক্ৰিয়া (excretion) কাক বোলে?

উত্তৰ: সকলো জীৱই খাদ্য গ্ৰহণ কৰে। খাদ্যৰ এটা অংশ শৰীৰত ব্যৱহাৰ হয় আৰু বাকী অংশ কিছুমান পদ্ধতিৰে আন অলাগতিয়াল পদাৰ্থলৈ পৰিবৰ্তিত হয়। এইবোৰ শৰীৰে বৰ্জন কৰে। ইয়াকে ৰেচন ক্ৰিয়া বোলে।

​প্ৰশ্ন ১৭: উদ্ভিদে কেনেকৈ অলাগতিয়াল পদাৰ্থ বৰ্জন কৰে?

উত্তৰ: উদ্ভিদে নিঃসৰণ (secretion) প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা দেহত উৎপন্ন হোৱা ক্ষতিকাৰক আৰু বিষাক্ত দ্ৰব্যসমূহ আঁতৰাই পঠিয়ায়। অৱশ্যে কিছুমানে এই পদাৰ্থসমূহ দেহৰ কোনো কোনো অংশত জমা কৰিও ৰাখে।

​প্ৰশ্ন ১৮: জীৱই কেনেধৰণে বংশবৃদ্ধি কৰে?

উত্তৰ: প্ৰাণীসমূহে নিজৰ দৰে পোৱালি জন্ম দি বা কণীৰ জৰিয়তে বংশবৃদ্ধি কৰে। উদ্ভিদে বীজৰ দ্বাৰা অথবা মুকুল, ডাল, পাত বা শিপাৰ জৰিয়তেও বংশবৃদ্ধি কৰে।

প্ৰশ্ন ১৯: উদ্ভিদৰ অংগৰ সঞ্চালন বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: উদ্ভিদসমূহে একে ঠাইতে মাটিত খামোচ মাৰি থাকে বাবে ইহঁতৰ চলাচল দেখা নাযায়। কিন্তু ফুল মেল খোৱা বা জাপ খোৱা আদিবোৰেই হ'ল উদ্ভিদৰ অংগৰ সঞ্চালন।

​প্ৰশ্ন ২০: মটৰগাড়ী, মেঘ, নদী আদিৰ চলন আৰু জীৱৰ চলনৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: মটৰগাড়ী, মেঘ আদি জড় পদাৰ্থ। ইহঁতৰ চলন জীৱৰ চলনতকৈ বেলেগ। শিলাগুটিৰ দৰে জড় পদাৰ্থই নিজে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে।

​প্ৰশ্ন ২১: আন্ধাৰত গছৰ বৃদ্ধি কিয় নহয়?

উত্তৰ: উদ্ভিদৰ বিকাশ আৰু বৃদ্ধিৰ বাবে পোহৰৰ প্ৰয়োজন। পোহৰ নহ'লে উদ্ভিদে সালোকসংশ্লেষণ কৰিব নোৱাৰে, সেয়েহে স্বাভাৱিকতে আন্ধাৰত গছৰ বৃদ্ধি নহয়।

​প্ৰশ্ন ২২: চলন (movement) আৰু গমন (locomotion) কি?

উত্তৰ: হাত, ভৰি আদি অংগবোৰ লৰচৰ কৰা কাৰ্যই হ'ল চলন। আনহাতে, এঠাইৰ পৰা আন এঠাইলৈ যোৱা কাৰ্যটোক গমন বোলে।

​প্ৰশ্ন ২৩: উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ চলনৰ মূল পাৰ্থক্যটো কি?

উত্তৰ: প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত চলন আৰু গমন দুয়োটাই সম্ভৱ। কিন্তু উদ্ভিদৰ কেৱল চলন হয়, গমন নহয়।

প্ৰশ্ন ২৪: অজৈৱিক কাৰকসমূহ কি কিহেৰে গঠিত?

উত্তৰ: অজৈৱিক কাৰকসমূহ বায়ু, পানী আৰু সূৰ্যৰ পোহৰ আদিৰ দ্বাৰা গঠিত।

​প্ৰশ্ন ২৫: উদ্ভিদে খাদ্যৰ বাবে কাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?

উত্তৰ: উদ্ভিদে কাৰো ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে; ইহঁতে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰে নিজৰ খাদ্য নিজেই প্ৰস্তুত কৰি লয়।

গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন :

ষষ্ঠম শ্ৰেণীৰ 'নতুন বিজ্ঞান' কিতাপৰ অধ্যায় ১ 'জীৱজগত' ৰ মূল বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কিছুমান অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ তলত আগবঢ়োৱা হ’ল :

প্ৰশ্ন ১: জীৱৰ দুটা ঘাই বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: জীৱৰ দুটা ঘাই বৈশিষ্ট্য হ'ল—

(i) জীৱৰ বৃদ্ধি হয়।

(ii) জীৱই বংশবৃদ্ধি কৰিব পাৰে।

OR

প্ৰশ্ন ২: জীৱৰ দুটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: জীৱৰ দুটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল—

(i) সকলো জীৱকে খাদ্য লাগে।

(ii) জন্মৰ পাছত জীৱৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ হয়।

OR

প্ৰশ্ন ৩: জীৱৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: জীৱৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হ'ল—

(i) সকলো জীৱই উশাহ-নিশাহ লয়।

(ii) সকলো জীৱই উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনায়।

OR

প্ৰশ্ন ৪: জীৱৰ দুটা বিশেষ চৰিত্ৰ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: জীৱৰ দুটা বিশেষ চৰিত্ৰ হ'ল—

(i) সকলো জীৱই অলাগতিয়াল বস্তু বৰ্জন কৰে।

(ii) সকলো জীৱই নিজৰ নিচিনা জীৱৰ জন্ম দিয়ে।

OR

প্ৰশ্ন ৫: জীৱৰ যিকোনো চাৰিটা ধৰ্ম লিখা।

উত্তৰ: জীৱৰ চাৰিটা ধৰ্ম হ'ল—

(i) জীৱই জীৱন-প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পন্ন কৰে।

(ii) জীৱসমূহৰ খাদ্যৰ প্ৰয়োজন হয়।

(iii) জীৱসমূহে উদ্দীপকৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনায়।

(iv) জীৱই শ্বসন ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।

​প্ৰশ্ন ৬: জীৱৰ পৰিৱেশ কেনেকৈ গঠন হয়?

উত্তৰ: প্ৰতিটো জীৱৰ চাৰিওকাষে থকা আন জীৱ আৰু জড় পদাৰ্থবোৰ একলগ হৈ একোটা জীৱৰ পৰিৱেশ গঠন কৰে।

​প্ৰশ্ন ৭: উশাহ-নিশাহ লোৱাটো শ্বসনৰ অংশ হয়নে?

উত্তৰ: হয়, উশাহ-নিশাহ হ’ল শ্বসনৰ এক অংশ। সকলো জীৱৰ বাবেই শ্বসন প্ৰয়োজনীয়।

​প্ৰশ্ন ৮: জড়ৰ ক্ষেত্ৰত ৰেচন ক্ৰিয়া বা বংশবৃদ্ধি কিয় নহয়?

উত্তৰ: জড় পদাৰ্থই খাদ্য গ্ৰহণ নকৰে বাবে ইহঁতৰ ৰেচন ক্ৰিয়া নঘটে। সেইদৰে জড়ৰ বৃদ্ধি নোহোৱাৰ বাবে ইহঁতৰ বংশবৃদ্ধিও নহয়।

প্ৰশ্ন ৯: উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ মাজৰ তিনিটা পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰ: উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ মাজৰ তিনিটা পাৰ্থক্য হ'ল—

(i) সেউজীয়া উদ্ভিদে নিজৰ খাদ্য নিজে প্ৰস্তুত কৰে, কিন্তু প্ৰাণীয়ে নোৱাৰে।

(ii) উদ্ভিদৰ কেৱল চলন হয়, কিন্তু প্ৰাণীৰ চলন আৰু গমন দুয়োটাই হয়।

(iii) প্ৰাণীসমূহ সুৰক্ষিত বাসস্থানত থাকে, কিন্তু উদ্ভিদসমূহ মুকলিত হয়।

​প্ৰশ্ন ১০: উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰধান কাৰকসমূহ কি কি?

উত্তৰ: উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰধান কাৰকসমূহ হ'ল— পানী, খনিজ লৱণ, কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড গেছ আৰু পোহৰ।

বহু বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs)

ষষ্ঠম শ্ৰেণীৰ 'নতুন বিজ্ঞান' কিতাপৰ অধ্যায় ১ 'জীৱজগত' ৰ মূল বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৩০টা বহু বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) আৰু তাৰ উত্তৰ তলত দিয়া হ’ল:

প্রশ্ন (১): পৃথিৱীখন মূলতঃ কেইবিধ উপাদানৰে গঠিত?

(A) এবিধ

(B) দুইবিধ

(C) তিনিবিধ

(D) চাৰিবিধ

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (২): যিবোৰ উপাদানৰ বৃদ্ধি আৰু বংশবৃদ্ধি হয়, তাক কি বোলে?

(A) জীৱ

(B) জড়

(C) পৰিবেশ

(D) শক্তি

উত্তৰ : (A)

​প্রশ্ন (৩): যিবোৰ উপাদানৰ বৃদ্ধি আৰু বংশবৃদ্ধি নহয়, তাক কি বোলে?

(A) জীৱ

(B) উপাদান

(C) জড়

(D) অজৈৱিক

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (৪): তলৰ কোনটো জীৱৰ উদাহৰণ?

(A) চকী

(B) মেজ

(C) কুকুৰ

(D) শিলগুটি

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (৫): জীৱৰ চৌপাশে থকা আন জীৱ আৰু জড়বোৰে মিলি কি গঠন কৰে?

(A) সমাজ

(B) পৰিবেশ

(C) জগত

(D) বায়ুমণ্ডল

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (৬): পৰিবেশৰ উপাদানসমূহক প্ৰধানকৈ কেইটা ভাগত ভগোৱা হৈছে?

(A) এটা

(B) দুটা

(C) তিনিটা

(D) চাৰিটা

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (৭): পৰিবেশৰ জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদসমূহক কি উপাদান বোলা হয়?

(A) অজৈৱিক উপাদান

(B) ভৌতিক উপাদান

(C) জৈৱিক উপাদান

(D) ৰাসায়নিক উপাদান

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (৮): বায়ু, পানী আৰু সূৰ্যৰ পোহৰ পৰিবেশৰ কি উপাদান?

(A) জৈৱিক উপাদান

(B) অজৈৱিক উপাদান

(C) প্ৰাকৃতিক উপাদান

(D) মৌলিক উপাদান

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (৯): জীৱই জীয়াই থাকিবলৈ কিহৰ পৰা শক্তি আহৰণ কৰে?

(A) বায়ুৰ পৰা

(B) পানীৰ পৰা

(C) খাদ্যৰ পৰা

(D) মাটিৰ পৰা

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (১০): উদ্ভিদে কি প্ৰক্ৰিয়াৰে নিজৰ খাদ্য নিজে প্ৰস্তুত কৰি লয়?

(A) শ্বসন

(B) ৰেচন

(C) সালোক-সংশ্লেষণ

(D) বংশবৃদ্ধি

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (১১): জন্মৰ পিছত জীৱৰ আকাৰ বাঢ়ি যোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?

(A) বিকাশ

(B) বৃদ্ধি

(C) চলন

(D) উদ্দীপক

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (১২): শ্বসনৰ এটা অংশ কি?

(A) খাদ্য গ্ৰহণ

(B) তেজ চলাচল

(C) উশাহ-নিশাহ

(D) ঘাম ওলোৱা

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (১৩): শ্বসনৰ ফলত জীৱৰ দেহত কি উৎপন্ন হয়?

(A) পানী

(B) শক্তি

(C) তেজ

(D) চৰ্বি

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (১৪): উদ্ভিদে পাতত থকা কিহৰ সহায়ত শ্বসন সম্পন্ন কৰে?

(A) সিৰা

(B) ঠানি

(C) ক্ষুদ্ৰ ছিদ্ৰ

(D) ফুল

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (১৫): স্পৰ্শ, অতিপাত গৰম বা উজ্জ্বল পোহৰ আদিক কি বোলা হয়?

(A) সঁহাৰি

(B) উদ্দীপক

(C) ইন্দ্ৰিয়

(D) ৰেচন

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (১৬): চুই দিলে কোনবিধ উদ্ভিদৰ পাত জাপ খাই যায়?

(A) গোলাপ

(B) আম

(C) লাজুকীলতা

(D) ধলিয়া

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (১৭): জীৱৰ দেহৰ পৰা অলাগতিয়াল পদাৰ্থ বৰ্জন কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?

(A) শ্বসন

(B) ৰেচন ক্ৰিয়া

(C) সালোক-সংশ্লেষণ

(D) গুই

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (১৮): জীৱই নিজৰ নিচিনা নতুন জীৱৰ জন্ম দিয়া কাৰ্যক কি বোলে?

(A) বৃদ্ধি

(B) বিকাশ

(C) বংশবৃদ্ধি

(D) সঁহাৰি

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (১৯): তলৰ কোনটো প্ৰাণীয়ে কণী পাৰি পোৱালি জন্ম দিয়ে?

(A) গৰু

(B) কুকুৰ

(C) পাৰ চৰাই

(D) মেকুৰী

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (২০): বেছিভাগ উদ্ভিদে কিহৰ সহায়ত বংশবৃদ্ধি কৰে?

(A) পাত

(B) বীজ

(C) শিপা

(D) ডাল

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (২১): প্ৰাণীয়ে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ কৰা চলাচলক কি বোলে?

(A) চলন

(B) গমন

(C) ৰেচন

(D) শ্বসন

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (২২): উদ্ভিদৰ ক্ষেত্ৰত কি দেখা নাযায়?

(A) চলন

(B) বৃদ্ধি

(C) গমন

(D) বংশবৃদ্ধি

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (২৩): সূৰ্যৰ পোহৰ নহ’লে উদ্ভিদে কি কৰিব নোৱাৰে?

(A) শ্বসন

(B) সালোক-সংশ্লেষণ

(C) বংশবৃদ্ধি

(D) পানী গ্ৰহণ

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (২৪): প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰজনন প্ৰধানকৈ কি মাধ্যমৰ দ্বাৰা হয়?

(A) অযৌন প্ৰক্ৰিয়া

(B) যৌন প্ৰক্ৰিয়া

(C) বিভাজন প্ৰক্ৰিয়া

(D) মুকুলোদগম

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (২৫): উদ্ভিদৰ ক্ষেত্ৰত কেনেধৰণৰ প্ৰজনন দেখা যায়?

(A) কেৱল যৌন

(B) কেৱল অযৌন

(C) যৌন আৰু অযৌন দুয়োবিধ

(D) এটাও নহয়

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (২৬): উশাহত আমি বায়ুৰ পৰা কি গেছ গ্ৰহণ কৰোঁ?

(A) নাইট্ৰ’জেন

(B) অক্সিজেন

(C) কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড

(D) হাইড্ৰ’জেন

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (২৭): নিশাহৰ বায়ুত কোনটো গেছ বেছি পৰিমাণে থাকে?

(A) অক্সিজেন

(B) মিথেন

(C) কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড

(D) হিলিয়াম

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (২৮): জীৱৰ দেহৰ বৃদ্ধিৰ লগতে হোৱা পৰিবৰ্তনক কি বোলে?

(A) গঠন

(B) সঞ্চালন

(C) বিকাশ

(D) ৰেচন

উত্তৰ : (C)

​প্রশ্ন (২৯): তলৰ কোনটো পৰিবেশৰ অজৈৱিক উপাদান?

(A) চৰাই

(B) সূৰ্যৰ পোহৰ

(C) মানুহ

(D) পতংগ

উত্তৰ : (B)

​প্রশ্ন (৩০): উদ্ভিদৰ অংগৰ সঞ্চালন হ’ল—

(A) এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যোৱা

(B) ফুল মেল খোৱা বা জাপ খোৱা

(C) আকাশত উৰা

(D) পানীত সাতুৰা

উত্তৰ : (B)