ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই - অধ্যায় ১৪ - অসমীয়া

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam

CLASS : X

SUBJECT : ASSAMESE (MIL)

Medium : Assamese

CHAPTER— 14

ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই

প্ৰশ্নাৱলী

ভাব-বিষয়ক:

১। অতি চমুকৈ উত্তৰ দিয়া:

(ক) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক কি আখ্যা দিয়া হৈছিল?

উত্তৰ: অসম কেশৰী।

উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক 'অসম কেশৰী' আখ্যা দিয়া হৈছিল।

(খ) সাতামপুৰুষীয়া 'সোণৰ চোতাল-ঘৰ' কিহেৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে?

উত্তৰ: কত যুগৰ ভূঁহুৰ পৰি।

উত্তৰ: সাতামপুৰুষীয়া 'সোণৰ চোতাল-ঘৰ' কত যুগৰ ভূঁহুৰ পৰি অৰ্থাৎ বহুদিন ধৰি গোট খাই থকা জাবৰ-জোঁথৰ, মলি আৰু পৰাধীনতাৰ কালিমাৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে।

(গ) জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে কি বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে?

উত্তৰ: বীৰ-বেশেৰে।

উত্তৰ: জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে 'বীৰ-বেশেৰে' ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে।

(ঘ) কবিয়ে চাই থাকোঁতে থাকোঁতে মুখ কিহেৰে ভৰি পৰিল বুলিছে?

উত্তৰ: 'কাজল-ছাই'ৰে।

উত্তৰ: কবিয়ে চাই থাকোঁতে থাকোঁতে মুখ কেৱল 'কাজল-ছাই'ৰে অৰ্থাৎ কলংক আৰু পৰাধীনতাৰ কালিমাৰে ভৰি পৰিল বুলিছে।

২। 'হ'ল এরে তোৰ সময় হ'বৰ

জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ যে ভাই।'

ইয়াত কবিয়ে কি কাৰণে 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ' হোৱাৰ সময় হ'লহি বুলি সকীয়াই দিছে?

উত্তৰ: আমাৰ দেশে বহুদিন ধৰি পৰাধীনতাৰ শিকলিত আৱদ্ধ হৈ হীন আৰু ঘৃণনীয় গোলামি কৰি জীৱন অতিবাহিত কৰিছে। ইমান দিনে পৰৰ চৰণত পূজা দি জীৱনটো ধাৰে-ঋণে ঢালি দিয়াৰ অন্তত এতিয়া আৰু কেৱল চাই বহি থকাৰ সময় নাই। নিজৰ সাতামপুৰুষীয়া দেশখনক সকলো মলি, জাহি-জাবৰ আৰু পৰাধীনতাৰ কালিমাৰ পৰা মুক্ত কৰি পুনৰ সজাই তুলিবলৈ অৰ্থাৎ সমগ্ৰ জাতিটোক উদ্ধাৰ কৰিবলৈকে কবিয়ে এতিয়া 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ' হোৱাৰ সময় হ'লহি বুলি সকীয়াই দিছে।

৩। 'নহ'লে যে বিশ্ব সভাত

নহ'ব তোৰ বহাৰ ঠাই।'

বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাবলৈ কবিয়ে কি কৰিবলৈ নির্দেশ দিছে?

উত্তৰ: বিশ্ব সভাত নিজৰ আসন বা ঠাই পাবলৈ হ'লে কবিয়ে অসমীয়া জাতিক বীৰ বেশেৰে হাতত ঝাড়ু তুলি ল'বলৈ নিৰ্দেশ দিছে। দেশৰ চুকে-কোণে সোমাই থকা সকলো জাহি-জাবৰ, সমাজৰ পৰস্পৰৰ মাজত থকা হিংসা-দ্বেষ, ভেদাভেদ, ঘৃণা-ঘৃণি আৰু স্বাৰ্থ-ভেমৰূপী মলি-মামৰবোৰ সাৰি-পুছি চাফা কৰিব লাগিব। নিজৰ দেশখনক এইদৰে নিকা আৰু মনোহৰ কৰি তুলিলেহে বিশ্বৰ দৰবাৰত এখন উচ্চ আৰু সন্মানজনক বহাৰ ঠাই পাব পাৰিব বুলি কবিয়ে নিৰ্দেশ দিছে।

৪। 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' কবিতাটিৰ মূলভাৱ লিখা।

উত্তৰ: 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' কবিতাটিৰ মূলভাৱ হৈছে স্বদেশপ্ৰেম আৰু জাতীয় জাগৰণ। ঝাড়ুৰে সাৰি-পুছি ঘৰ-দুৱাৰ চিকুণাই তোলাৰ দৰে আমাৰ মনৰ আৰু সমাজৰ মাজত থকা মলিস্বৰূপ পৰস্পৰ ভেদাভেদ, হিংসা-বিদ্বেষ, ঘৃণা, আৰু স্বাৰ্থপৰতা আদি নাইকিয়া কৰিবলৈ কবিয়ে আহ্বান জনাইছে। পৰাধীনতাৰ গোলামি আৰু কালিমা (কাজল-ছাই) আঁতৰাই সকলোৱে একগোট হৈ বীৰ বেশেৰে দেশখনক নিকা কৰিব লাগিব। তেতিয়াহে হেৰুৱা স্বাধীনতা ঘূৰাই আনি বিশ্বৰ দৰবাৰত বা বিশ্ব-সভাত অসমীয়া জাতিয়ে এখন উচ্চ স্থান অধিকাৰ কৰিব পাৰিব।

৫। ব্যাখ্যা কৰা :

(ক) হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ,

ঘৃণা-ঘৃণি স্বাৰ্থ ভেমৰ

কত যে কি মলি-মামৰ

ভৰি জাতিৰ জীৱন যায়।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি 'অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা'ৰ অন্তৰ্গত অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী বিৰচিত 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' নামৰ কবিতাটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

সংগতি: সমাজত প্ৰচলিত কু-প্ৰথা আৰু আভ্যন্তৰীণ কন্দলবোৰে কিদৰে এটা জাতিৰ পতন মাটি আনে, তাকে বুজাবলৈ গৈ কবিয়ে এই কথাফাঁকি অৱতাৰণা কৰিছে।

ব্যাখ্যা: এটা জাতি তেতিয়াহে পতনৰ দিশে গতি কৰে যেতিয়া সেই জাতিটোৰ মানুহৰ মাজত মিলাপ্ৰীতিৰ অভাৱ ঘটে। কবিয়ে আক্ষেপেৰে কৈছে যে আমাৰ জাতিটোৰ জীৱন পৰস্পৰৰ প্ৰতি থকা হিংসা-দ্বেষ, খিয়লা-খিয়লি, উচ্চ-নীচৰ ভেদাভেদ, আৰু স্বাৰ্থপৰতাৰ ভেম আদিৰে ভৰি পৰিছে। এই কু-প্ৰবৃত্তিবোৰক কবিয়ে লোহাত ধৰা 'মলি-মামৰ'ৰ লগত তুলনা কৰিছে। এই মলি-মামৰবোৰে লাহে লাহে সমগ্ৰ জাতিটোৰ জীৱনশক্তি আৰু একতা ধ্বংস কৰি পেলাইছে আৰু জাতিটোক বিনাশৰ পথলৈ লৈ গৈছে।

(খ) ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই।

আৰু চাবৰ সময় নাই

চাই থাকোঁতে মুখত কেৱল

ভৰিল কাজল-ছাই।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী বিৰচিত 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' নামৰ কবিতাটোৰ পৰা লোৱা হৈছে।

সংগতি: দেশবাসীক এলেহুৱা স্বভাৱ ত্যাগ কৰি জাতিৰ উদ্ধাৰৰ বাবে তৎক্ষণাত কৰ্মত ব্ৰতী হ'বলৈ আহ্বান জনাই কবিয়ে এই কথাখিনি প্ৰয়োগ কৰিছে।

ব্যাখ্যা: পৰাধীনতাৰ শিকলিত আৱদ্ধ দেশবাসীক উদ্দেশ্যি কবিয়ে কৈছে যে এতিয়া আৰু কেৱল নীৰৱ দৰ্শক হৈ চাই বহি থকাৰ সময় নাই। হাতত ঝাড়ু তুলি লৈ অৰ্থাৎ জাগ্ৰত হৈ সমাজৰ অৱক্ষয় ৰোধ কৰিবলৈ ওলাই আহিব লাগে। নিষ্ক্ৰিয় হৈ কেৱল পৰিস্থিতিলৈ চাই থকাৰ ফলতেই ইমান দিনে জাতিটোৰ মুখত কেৱল 'কাজল-ছাই' অৰ্থাৎ পৰাধীনতাৰ কলংক আৰু কালিমা সানি ল'ব লগা হৈছে। সেয়েহে এই কলংক মচিবলৈ এতিয়াই হাতে-কামে লাগিবলৈ কবিয়ে সকীয়াই দিছে।

৬। 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' কবিতাটোৰ মাজেৰ কবি ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ ভাব কিদৰে প্রকাশ পাইছে লিখা।

উত্তৰ: 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' কবিতাটো কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম আৰু জাতীয়তাবাদী চিন্তাৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন। কবিতাটো দেশ পৰাধীন হৈ থকা সময়ত কবিয়ে স্বাধীনতা আন্দোলন কৰি সশ্ৰম কাৰাদণ্ড খাটি থকাৰ সময়ত ৰচনা কৰিছিল। কবিতাটোৰ মাজেৰে কবিয়ে অসমীয়া জাতিক 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ' হ'বলৈ আহ্বান জনাইছে।

কবিয়ে অন্তৰৰ তীব্ৰ বেদনাৰে অনুভৱ কৰিছে যে ইমান দিনে পৰৰ তলত হীনে-ঘিণে গোলামি কৰি দেশবাসীয়ে কেৱল কলংকৰ ছাইহে মুখত সানিছে। সেয়েহে তেওঁ বীৰ বেশেৰে হাতত ঝাড়ু তুলি লৈ সাতামপুৰুষীয়া সোণৰ চোতালখন অৰ্থাৎ মাতৃভূমিক পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে। সমাজৰ পৰা হিংসা, দ্বেষ, ভেদাভেদ আৰু স্বাৰ্থপৰতাৰূপী মলি-মামৰবোৰ সাৰি-পুছি নিকা কৰিবলৈ জনোৱা আহ্বানৰ মাজতেই কবিৰ স্বদেশৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতা প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ একমাত্ৰ সপোন হৈছে এই কলংক আঁতৰাই অসমীয়া জাতিয়ে যাতে বিশ্ব-সভাত সসন্মানে এখন আসন লাভ কৰিব পাৰে।

ভাষা-বিষয়ক:

১। তলত দিয়া যুৰীয়া শব্দবোৰেৰে একোটিকৈ বাক্য ৰচনা কৰা :

(ক) হীনে-ঘিণে: ইমান দিনে পৰৰ তলত হীনে-ঘিণে গোলামি কৰি জাতিটোৰ অৱনতি ঘটিছে।

(খ) ধাৰে-ঋণে: দুখীয়া খেতিয়কজন ধাৰে-ঋণে পোত গৈ নিজৰ মাটিবাৰী সকলো হেৰুৱালে।

(গ) ঘৃণা-ঘৃণি: সমাজৰ পৰা ঘৃণা-ঘৃণি আৰু হিংসা আঁতৰ কৰিলেহে দেশৰ প্ৰকৃত উন্নতি হ'ব।

(ঘ) জাহি-জাবৰ: ঘৰৰ চুকে-কোণে সোমাই থকা সকলো জাহি-জাবৰ সাৰি-পুছি চাফা কৰিব লাগে।

(ঙ) সাৰি-পুছি: উৎসৱৰ আগদিনা চোতালখন সাৰি-পুছি একেবাৰে পৰিষ্কাৰ কৰি থোৱা হৈছে।

(চ) মলি-মামৰ: মনৰ মলি-মামৰ আঁতৰালেহে মানুহৰ প্ৰকৃত মনুষ্যত্ব জাগ্ৰত হয়।

২। তলৰ শব্দবোৰত মূর্ধন্য 'ণ' হোৱাৰ কাৰণ দৰ্শোৱা :

(ক) সোণ: 'সোণ' শব্দটো স্বাভাৱিকতেই মূৰ্দ্ধন্য 'ণ' হোৱা এটা প্ৰাথমিক বা মৌলিক শব্দ। ইয়াত কোনো বাহ্যিক ব্যাকৰণৰ কাৰণ নাই, ই স্বভাৱিকভাৱেই মূৰ্দ্ধন্য 'ণ' (নিপাতনে সিদ্ধ)।

(খ) ঘৃণা: 'ঋ', 'ৰ', বা 'ষ'-ৰ পিছত দন্ত্য 'ন' থাকিলে মূৰ্দ্ধন্য 'ণ' হয়। ইয়াত 'ঘ' ৰ লগত থকা 'ঋ' কাৰৰ পিছত থকা বাবে 'ণ' হৈছে।

(গ) ঋণ: একেই নিয়ম অনুসৰি, 'ঋ'-ৰ ঠিক পিছতেই থকা বাবে দন্ত্য 'ন' মূৰ্দ্ধন্য 'ণ' হৈছে।

৩। বিপৰীত শব্দ লিখা:

(ক) ঘৃণা - শ্ৰদ্ধা (বা মৰম)

(খ) স্বার্থ - পৰমাৰ্থ (বা নিঃস্বাৰ্থ)

(গ) জীৱন - মৰণ (বা মৃত্যু)

(ঘ) বীৰ - কাপুৰুষ (বা ভীৰু)