কানাইৰ চাতুৰী - অধ্যায় ১৩ - অসমীয়া

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam

CLASS : X

SUBJECT : ASSAMESE (MIL)

Medium : Assamese

CHAPTER— 13

কানাইৰ চাতুৰী

প্ৰশ্নাৱলী

ভাব-বিষয়ক:

১। অতি চমু উত্তৰ দিয়াঃ

(ক) কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ কোনে আহি যশোদাক কৈছিল?

উত্তৰ: গোপ শিশুসকলে।

উত্তৰ: কৃষ্ণক খেলিবলৈ নিবৰ বাবে টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ গোপ শিশুসকলে আহি যশোদাক কৈছিল।

(খ) কৃষ্ণই কিমান দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি মাকক জনাইছিল?

উত্তৰ: চাৰি-পাঁচ দিন।

উত্তৰ: কৃষ্ণই মাকক দিন চাৰি-পাঁচ (চাৰি-পাঁচ দিন) টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি জনাইছিল।

(গ) দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই কি ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল?

উত্তৰ: মোহিনী।

উত্তৰ: দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।

(ঘ) কপিল মুনিৰ মাতৃ কোন আছিল?

উত্তৰ: দেৱহূতি।

উত্তৰ: কপিল মুনিৰ মাতৃ আছিল দেৱহূতি।

(ঙ) কি ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল?

উত্তৰ: বামন ৰূপ।

উত্তৰ: বামন ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল।

২। তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত

উৰি যায় মোৰ জীউ।

এইষাৰ কাৰ উক্তি? কাক দেখি, কিয় তেওঁৰ ভয়তে জীউ উৰি যায় বুজাই লিখা।

উত্তৰ: এইষাৰ উক্তি হ'ল শিশু কৃষ্ণৰ।

কৃষ্ণই মাক যশোদাক দেখিলে ভয়তে জীউ উৰি যায় বুলি কৈছে। কাৰণ যশোদা এগৰাকী সাধাৰণ গোৱালৰ জীয়াৰী হৈয়ো অনন্ত ব্ৰহ্মাণ্ডৰ অধিপতি শ্ৰীকৃষ্ণক 'বিগুটিয়া' (ঠাট্টা কৰা) মাত মাতে আৰু মাটি খোৱাৰ অপবাদ দিয়ে। যিজন ভগৱানক ব্ৰহ্মাকে ধৰি সকলো দেৱতাই সেৱা কৰে, সেই ভগৱানে যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰ হৈ আহি গৰু চৰাই ফুৰিছে আৰু কৰকৰা ভাত খাইছে। তথাপি যশোদাই তেওঁৰ মহিমা নুবুজি নানা তিৰস্কাৰ কৰে আৰু কষ্ট দিয়ে বাবে যশোদাক দেখিলেই তেওঁৰ ভয়ত জীউ উৰি যায় বুলি অভিমান কৰি কৈছে।

৩। "মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো

সধিলো দেৱৰ কাম।"

-কোনে মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল? তেওঁ কাক অমৃত খুৱাই দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল; খৰচি মাৰি লিখা।

উত্তৰ: শ্ৰীকৃষ্ণই (বা ভগৱান বিষ্ণুৱে) মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।

অসুৰৰ ভয়ত দেৱতাসকল চিন্তিত হৈ পৰাত তেওঁলোকে গৈ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণক প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। দেৱতাসকলৰ প্ৰাৰ্থনাত সন্তুষ্ট হৈ শ্ৰীকৃষ্ণই চতুৰ্ভুজ ৰূপে দেখা দিছিল আৰু পিছত মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰোৱাইছিল। এইদৰেই তেওঁ দেৱতাসকলক অসুৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰি দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল।

৪। মাকৰ কি কি গুণৰ কথা ক'বলৈ শিশু কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি কৈছিল? কথাখিনি তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বহলাই লিখা।

উত্তৰ: শিশু কৃষ্ণই মাতৃ যশোদাৰ পৰা পোৱা অৱহেলা আৰু কষ্টৰ কথা বুজাবলৈ গৈ মাকৰ 'গুণ'ৰ কথা ক'বলৈ লাজ লাগে বুলি অভিমান কৰিছে। কৃষ্ণই কৈছে যে তেওঁ গোটেই দিনটো কণ্টক বনত (কাঁইটীয়া হাবিত) গৰু চৰাই ফুৰে আৰু বাঁহী বজাই বজাই তেওঁৰ দুয়োটা ওঁঠ ফাটি তেজ ওলায়। যশোদাই ছ-ৰতি সোণৰ ৰাজ পটেশ্বৰী হৈয়ো কৃষ্ণক এৰীয়া গামোচা (নটুৱা টনা) পিন্ধিবলৈ দিয়ে। ঘৰত গৰুৰ বৃহৎ জাক থকাৰ পিছতো কৃষ্ণক কেৱল একমুঠি অন্ন দি পঠিয়ায় যিটোৰে এঘ্ৰাসো নাটে, ফলত তেওঁ আধাপেটে থাকিব লগা হয়। জিলিকি থাকিব লগা চুলিকোছা আউল-বাউল (কুকুহা) হৈ থাকে আৰু মূৰত কেতিয়াও তেল সানি নিদিয়ে। মাকৰ এই সকলোবোৰ ব্যৱহাৰ আৰু অৱহেলাৰ কথা আনৰ আগত ক'বলৈ কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি আক্ষেপেৰে কৈছে।

৫। চমু টোকা লিখা:

(ক) বামন:

উত্তৰ: বামন হ'ল বিষ্ণুৰ পঞ্চম অৱতাৰ। ভগৱান বিষ্ণুৱে বাওনা মানুহৰ ৰূপ লৈ এই অৱতাৰ ধাৰণ কৰিছিল। তেওঁ দৈত্যৰাজ বলিৰ যজ্ঞলৈ আহি ছলনাৰে তিনি পদ ভূমি বিচৰাৰ ছলেৰে বলিক পাতাললৈ পঠাইছিল।

(খ) দেৱহূতি:

উত্তৰ: দেৱহূতি আছিল স্বায়ম্ভূৱ মুনিৰ কন্যা আৰু কৰ্দ্দম মুনিৰ পত্নী। তেওঁ হ'ল কপিল মুনিৰ মাতৃ। ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই কপিল মুনি ৰূপে অৱতাৰ ধাৰণ কৰি তত্ত্ব বিচাৰ কৈ মাতৃ দেৱহূতিক সংসাৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল।

(গ) কপিল:

উত্তৰ: কপিল এজন প্ৰসিদ্ধ মুনি আৰু সাংখ্য দৰ্শনৰ প্ৰবৰ্তক। তেওঁ কৰ্দ্দম মুনি আৰু দেৱহূতিৰ পুত্ৰ আছিল। কপিল মুনিক ভগৱান বিষ্ণুৰ আন এক অৱতাৰ বুলিও ধৰা হয়।

(ঘ) শ্রীধৰ কন্দলী:

উত্তৰ: শ্ৰীধৰ কন্দলী মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ পৰৱৰ্তী কালৰ এজন উল্লেখযোগ্য কবি। তেওঁৰ কাব্যত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ সুস্পষ্টভাৱে দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁ 'কাণখোৱা' আৰু 'ঘুনুচা কীৰ্ত্তন' নামৰ দুখন প্ৰসিদ্ধ কাব্য ৰচনা কৰিছিল।

(ঙ) দৈৱকী:

উত্তৰ: দৈৱকী হ'ল শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্মদাত্ৰী মাতৃ। যশোদাৰ ওচৰত অভিমান কৰি শিশু কৃষ্ণই মথুৰাপুৰীলৈ গৈ নিজৰ প্ৰকৃত মাতৃ দৈৱকীৰ কাষত থকাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে।

৬। পাঠটিৰ কাহিনীভাগ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।

উত্তৰ: 'কানাইৰ চাতুৰী' পাঠটিত ৰাতিপুৱা শুই উঠিবলৈ পলম কৰা শিশু কৃষ্ণ আৰু মাতৃ যশোদাৰ মাজৰ অভিমানৰ এক সুন্দৰ মানৱীয় চিত্ৰ বৰ্ণিত হৈছে। ৰাতিপুৱা গোপ শিশুসকলে আহি কৃষ্ণক খেলিবলৈ নিবৰ বাবে জগাবলৈ যশোদাক অনুৰোধ কৰে। যশোদাই কৃষ্ণক জগাবলৈ যোৱাত কৃষ্ণই অভিমান কৰি কয় যে তেওঁ মাতৃ যশোদাৰ পৰা পোৱা দুখ আৰু অপমানৰ বাবে চাৰি-পাঁচ দিনলৈ নুঠিব, নাখাব আৰু গৰু চৰাবলৈ নাযাব।

কৃষ্ণই নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমাৰ কথা সোঁৱৰাই দি কয় যে তেওঁ অনন্ত ব্ৰহ্মাণ্ডৰ স্ৰষ্টা নাৰায়ণ হৈয়ো যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰ হৈ গৰু চৰাইছে আৰু কৰকৰা ভাত খাইছে। তথাপি যশোদাই তেওঁক আধাপেটে ৰাখে, ধূলি-মাকতি সানি গৰু চৰাবলৈ পঠিয়ায় আৰু নানা তিৰস্কাৰ কৰে। খঙতে কৃষ্ণই মথুৰালৈ গুচি যোৱাৰ কথা কয়। শেষত কৃষ্ণৰ ক্ৰন্দন আৰু অভিমান দেখি মাতৃ যশোদাই কাৰুণ্য বচনেৰে নিজৰ দোষ স্বীকাৰ কৰি সান্ত্বনা দিয়াত কৃষ্ণ শান্ত হয় আৰু আনন্দ মনেৰে মাতৃৰ কোলাত উঠি স্তন পান কৰে।

৭। কৃষ্ণই বিভিন্ন সময়ত কি কি অৱতাৰ ধাৰণ কৰি কেনে কাৰ্য সাধন কৰিছিল পাঠৰ আলমত বর্ণনা কৰা।

উত্তৰ: পাঠৰ আলমত কৃষ্ণই বিভিন্ন সময়ত ধাৰণ কৰা অৱতাৰ আৰু সাধন কৰা কাৰ্যসমূহ হ'ল:

অনন্ত শয্যাত শয়ন কৰি নাভিপদ্মৰ পৰা ব্ৰহ্মাক জন্ম দি তিনি ভুবন স্ৰজন কৰিছিল।

অসুৰৰ ভয়ত দেৱগণে প্ৰাৰ্থনা কৰাত চতুৰ্ভুজ ৰূপে দেখা দিছিল আৰু মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পিয়াই দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল।

কপিল মুনি ৰূপে কৰ্দ্দমৰ ঘৰত অৱতাৰ হৈ মাতৃ দেৱহূতিক তত্ত্ব বিচাৰ কৈ সংসাৰৰ পৰা তৰাইছিল।

বামন ৰূপে অৱতাৰ হৈ বলিক ছলনা কৰি বিশ্বৰূপ দৰ্শন কৰাইছিল আৰু চৰণৰ নখেৰে ব্ৰহ্মাণ্ডৰ কটাহ ফুটাই গংগাক নমাই আনিছিল।

৮। কবিতাটোত 'কাঠবাঁজী' বুলি কাক কৈছে? ইয়াৰ অৰ্থ কি? এই অপবাদৰ পৰা তেওঁক কোনে ৰক্ষা কৰিলে?

উত্তৰ: 'যশোদা'ক।

অৰ্থ—যি তিৰোতাৰ কোনো সন্তান নাই।

শ্ৰীকৃষ্ণই ৰক্ষা কৰিলে?।

উত্তৰ: কবিতাটোত মাতৃ 'যশোদা'ক 'কাঠবাঁজী' বুলি কোৱা হৈছে। 'কাঠবাঁজী'ৰ অৰ্থ হ'ল যি তিৰোতাৰ কোনো সন্তান নাই (নিঃসন্তান মহিলা)।

জগতৰ মানুহে সন্তানহীনা বুলি যশোদাক হাঁহিছিল আৰু এই দুখ তথা অপবাদ দূৰ কৰিবলৈকে জগতৰ ত্ৰাণকৰ্তা হৰি বা শ্ৰীকৃষ্ণই আহি যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰ ৰূপে জন্ম লৈ তেওঁক এই অপবাদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে।

৯। তাৎপর্য ব্যাখ্যা কৰা:

(ক) কাঠবাঁজী বুলি জগতে হাসয়

দেখিলে সুমৰে হৰি।

মই আসি তোৰ ঘৰে পুত্ৰ ভৈলো

সিটো দুখ দূৰ কৰি।।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি শ্ৰীধৰ কন্দলী বিৰচিত 'কানাইৰ চাতুৰী' নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

সংগতি: শিশু কৃষ্ণই মাতৃ যশোদাক নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু মাতৃৰ প্ৰতি কৰা কৃপাৰ কথা সোঁৱৰাই দিবলৈ গৈ এইদৰে কৈছে।

ব্যাখ্যা: যশোদাৰ নিজা কোনো সন্তান নথকাৰ বাবে জগতৰ মানুহে তেওঁক সন্তানহীনা বা 'কাঠবাঁজী' বুলি ইতিকিং কৰিছিল। যশোদাৰ এই দুখ আৰু অপবাদ দূৰ কৰিবলৈকে পৰমেশ্বৰ হৰিয়ে যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰৰূপে অৱতাৰ ল'লে। তথাপিও যশোদাই কৃষ্ণৰ প্ৰকৃত স্নেহ আৰু মহিমা নুবুজি নানা ধৰণে তিৰস্কাৰ কৰে বুলি ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই মানৱ শিশুৰ দৰে মাতৃৰ ওচৰত অভিমান কৰিছে।

(খ) মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো

সাধিলো দেৱৰ কাম।

তোমাৰ ঘৰে আসি বৰ যশ পাইলো

লৈলো দধিচোৰ নাম।।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি শ্ৰীধৰ কন্দলী বিৰচিত 'কানাইৰ চাতুৰী' নামৰ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।

সংগতি: কৃষ্ণই নিজৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰি মাতৃ যশোদাৰ আগত কৰা আক্ষেপ আৰু অভিমান ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।

ব্যাখ্যা: অসুৰৰ ভয়ত দেৱতাসকলে প্ৰাৰ্থনা কৰাত শ্ৰীকৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰোৱাইছিল আৰু দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল। তেনে পৰম শক্তিশালী আৰু মহিমাময় ভগৱান হৈয়ো তেওঁ যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰৰূপে আহি 'দধিচোৰ' (দৈ চুৰ কৰা) নাম লৈ যশস্যা অৰ্জন কৰিছে। মাতৃৰ প্ৰেমত আবদ্ধ হৈ ভগৱানে সামান্য মানৱ শিশুৰ দৰে আচৰণ কৰাৰ আৰু অভিমান কৰাৰ এক মনোহৰ চিত্ৰ ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।

(গ) মই নাৰায়ণ জগত কাৰণ

তুমি গোৱালৰ জীউ।

তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত

উৰি যায় মোৰ জীউ।।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি শ্ৰীধৰ কন্দলী বিৰচিত 'কানাইৰ চাতুৰী' নামৰ পাঠটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

সংগতি: ভগৱানৰ ঐশ্বৰিক ৰূপৰ ওপৰত মানৱীয় বাৎসল্য প্ৰেমৰ জয়জয়কাৰ আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ অভিমান ইয়াত বৰ্ণিত হৈছে।

ব্যাখ্যা: শ্ৰীকৃষ্ণ হৈছে সমগ্ৰ জগতৰ কাৰণ বা স্ৰষ্টা নাৰায়ণ, আৰু যশোদা এগৰাকী সাধাৰণ গোৱালৰ জীয়াৰী। কিন্তু মাতৃৰ প্ৰেমৰ বান্ধোন ইমানেই ডাঙৰ যে, অনন্ত ব্ৰহ্মাণ্ডৰ অধিপতি হৈয়ো কৃষ্ণই যশোদাৰ তিৰস্কাৰ আৰু শাসনলৈ ভয় কৰে। মাতৃক দেখিলেই ভগৱানৰো ডৰত (ভয়ত) জীউ উৰি যায়। ভগৱানৰ এই মানৱীয় ৰূপ আৰু বাৎসল্য প্ৰেমৰ মধুৰতা ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।