জিকিৰ - অধ্যায় ২ - অসমীয়া

(ASSEB-I)

Assam State School Education Board

Formerly— Board of Secondary Education, Assam

CLASS : X

SUBJECT : ASSAMESE (MIL)

Medium : Assamese

CHAPTER— 2

জিকিৰ

প্ৰশ্নাৱলী

ভাব-বিষয়ক:

১। চমু উত্তৰ দিয়া:

(ক) জিকিৰৰ ৰচক কোন?

উত্তৰ: আজান ফকিৰ।

উত্তৰ: জিকিৰৰ ৰচক হ'ল আজান ফকিৰ (বা হজৰত শ্বাহ মিলন)।

(খ) কোনবোৰ গীতৰ সৈতে জিকিৰ গীতৰ সুৰৰ সাদৃশ্য আছে?

উত্তৰ: ভক্তিমূলক প্ৰাৰ্থনা।

উত্তৰ: উজনি অসমত প্ৰচলিত বিভিন্ন লোকগীত যেনে— টোকাৰী গীত, দেহবিচাৰৰ গীত ইত্যাদিৰ সুৰৰ সৈতে জিকিৰ গীতৰ সুৰৰ সাদৃশ্য আছে।

(গ) 'জিকিৰ' শব্দটো কি শব্দৰ পৰা ওলাইছে?

উত্তৰ: জিকৰ।

উত্তৰ: 'জিকিৰ' শব্দটো আৰবী শব্দ 'জিকৰ' পৰা ওলাইছে (যাৰ অৰ্থ ঘনে ঘনে উচ্চাৰণ কৰা)।

২। তলৰ শব্দবোৰৰ অৰ্থ লিখা:

ৰছুল, মোমিন, ৰহম, কুটুব, বান্দা।

উত্তৰ:

ৰছুল: দেৱদূত, ঈশ্বৰ প্ৰেৰিত পুৰুষ, আল্লাৰ দূত।

মোমিন: বিশ্বাসী মুছলমান।

ৰহম: দয়া।

কুটুব: ধ্ৰুৱ নক্ষত্ৰ।

বান্দা: ভৃত্য।

৩। 'মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব জীৱই মাৰে তালি।

যেনে শালে শ'লৰ লগত দৰিকাৰ টপালি।।'

- উল্লিখিত কবিতাফাকিৰ অন্তর্নিহিত ভাৱটি বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰ: মক্কা হৈছে ইছলাম ধৰ্মৰ এখন পৱিত্ৰ তীৰ্থস্থান। সকলো মুছলমানে তালৈ গৈ পুণ্য অৰ্জন কৰিব বিচাৰে আৰু ভগৱানৰ ওচৰ চাপিবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু মানুহৰ অন্তৰত যদি পৱিত্ৰতা আৰু প্ৰকৃত ভক্তি নাথাকে, তেন্তে কেৱল বাহ্যিক আড়ম্বৰেৰে ঈশ্বৰক পাব নোৱাৰি। যিদৰে শাল, শ'ল আদি ডাঙৰ মাছৰ লগত সৰু দৰিকা মাছেও একেলগে জঁপিয়াই নিজৰ শক্তি বা অস্তিত্ব প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, ঠিক সেইদৰে প্ৰকৃত ভক্তিহীন বা জ্ঞানহীন মানুহেও মক্কালৈ গৈ অহংকাৰ আৰু বাহ্যিক আড়ম্বৰেৰে পুণ্য অৰ্জনৰ চেষ্টা কৰে। প্ৰকৃততে আল্লা বা ভগৱান মানুহৰ অন্তৰতহে থাকে, কেৱল তীৰ্থভ্ৰমণ বা বাহ্যিক প্ৰদৰ্শনেৰে ভগৱানৰ নৈকট্য লাভ কৰিব নোৱাৰি।

৪। ব্যাখ্যা কৰা:

(ক) খোদা ৰছুল লুকাই আছে, মোমিনৰ আঁৰত।।

পানী মৰে পিয়াহত, অগ্নি মৰে জাৰত।

উত্তৰ:

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি 'অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা'ৰ অন্তৰ্গত আজান ফকিৰ বিৰচিত 'জিকিৰ' নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

সংগতি: ভগৱান বা আল্লা যে মানুহৰ অন্তৰতে লুকাই থাকে আৰু মানুহে তেওঁক অজ্ঞানতাৱশত বাহিৰত বিচাৰি হাবাথুৰি খায়, সেই কথা বুজাবলৈ গৈ কবিয়ে এই কথাফাঁকিৰ অৱতাৰণা কৰিছে।

ব্যাখ্যা: পানীৰ মাজত থাকিও মাছৰ যেনেকৈ পিয়াহ নাগুচে আৰু জুইৰ কাষত থাকিও যেনেকৈ মানুহৰ জাৰ নপলায়, ঠিক তেনেকৈ মানুহৰ দেহৰ মাজতেই পৰম কৰুণাময় আল্লা বা খোদা ৰছুল লুকাই আছে। মোমিন অৰ্থাৎ বিশ্বাসী মুছলমানৰ অন্তৰতেই ভগৱানৰ পূৰ্ণ বাস। কিন্তু মানুহে নিজৰ অন্তৰত ভগৱানক নিবিচাৰি অজ্ঞানতাৰ বশৱৰ্তী হৈ বাহিৰত বিচাৰি ফুৰে। নিজৰ মাজতে থকা পৰম সত্যক চিনি নোপোৱাটো পানীৰ মাজত থাকিও পিয়াহত মৰা আৰু জুইৰ কাষত থাকিও জাৰত মৰাৰ লেখীয়া একেই আচৰিত আৰু পৰিতাপৰ কথা।

(খ) মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব তিব্বেণীৰ ঘাট।

বেহাব নোৱাৰে তাত মায়াই ভেটে বাট।।

উত্তৰ:

সংগতি: মায়া-মোহত আৱদ্ধ মানুহে পৱিত্ৰ স্থানলৈ গৈও যে প্ৰকৃত পুণ্য অৰ্জন কৰিব নোৱাৰে, সেই কথা বুজাবলৈ গৈ কবিয়ে এই ফাঁকি কথাৰ অৱতাৰণা কৰিছে।

ব্যাখ্যা: মক্কা আৰু ত্ৰিবেণীৰ ঘাট (গংগা, যমুনা আৰু সৰস্বতীৰ সংগম স্থল) হৈছে অতি পৱিত্ৰ তীৰ্থস্থান। মানুহে পুণ্য অৰ্জনৰ আশাত এইবোৰ পৱিত্ৰ স্থানলৈ যায়। কিন্তু মানুহৰ মন যদি সংসাৰৰ মায়া-মোহ, লোভ আৰু বিষয়-বাসনাৰ দ্বাৰা আৱদ্ধ হৈ থাকে, তেন্তে তেনে তীৰ্থস্থানলৈ গৈও একো লাভ বা প্ৰকৃত পুণ্য অৰ্জন (বেহাব) কৰিব নোৱাৰে। ঐশ্বৰিক পথত অগ্ৰসৰ হোৱাত সাংসাৰিক মায়াই বাট ভেটি ধৰে অৰ্থাৎ বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। সেয়েহে ভগৱানক পাবলৈ হ'লে প্ৰথমে মনৰ পৰা মায়া-মোহ ত্যাগ কৰিব লাগিব।

(গ) সজাৰ মইনাটিৰ অনেক যুগুতি।

দেও মাৰি পাৰ হ'লে এৰিলে পীৰিতি।।

উত্তৰ:

সংগতি: মানৱ জীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব আৰু দেহ-আত্মাৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে বুজাবলৈ গৈ কবিয়ে এই কবিতাফাঁকিৰ অৱতাৰণা কৰিছে।

ব্যাখ্যা: কবিয়ে আমাৰ মানৱ দেহটোক এটা সজা বা পিঞ্জৰাৰ লগত আৰু দেহত থকা আত্মাটোক বা প্ৰাণটোক এটা মইনা চৰাইৰ লগত তুলনা কৰিছে। সজাৰ ভিতৰত আৱদ্ধ হৈ থকা মইনা চৰাইটোৱে যেনেকৈ ওলাই যাবলৈ অনেক বুদ্ধি বা উপায় (যুগুতি) চিন্তা কৰি থাকে, ঠিক তেনেকৈ আমাৰ দেহৰূপী সজাত থকা আত্মাৰূপী মইনাটিও এদিন এই দেহ ত্যাগ কৰি গুচি যাবৰ বাবে ক্ষণ গণি আছে। যেতিয়া আত্মাৰূপী মইনাটিয়ে দেহৰূপী সজাটোৰ পৰা দেও মাৰি অৰ্থাৎ উৰি গুচি যাব, তেতিয়া এই পাৰ্থিৱ দেহৰ লগত থকা সকলো মায়া-প্ৰীতি (পীৰিতি) চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ যাব। মানৱ জীৱন ক্ষণস্থায়ী, এদিন সকলো মায়া-মোহ এৰি মানুহে মৃত্যুক সাৱটি ল'বই লাগিব।